Chuletas y apuntes de Historia de Universidad

1839ko Urriaren 25eko Legea: Foruen Berrespena

Isabel II.a, Jainkoaren Graziaz eta Espainiako Monarkiaren Konstituzioaz Espainiako Erregina denak, eta, haren adingabetasunean, haren Ama Agurgarria den Maria Kristina Borboikoa Erregina alargunak, Erresumako Erregina Gobernatzaileak, honako hau ikusi eta ulertzen duzuen guztioi zera jakinarazten dizuet:

Gorteek honako hau agindu dutela eta neronek berretsi dudala:

Artikuluak

1. Art. 1. Euskal probintzietako eta Nafarroako Foruak berresten dira, monarkiaren batasun konstituzionalari inolako kalterik eragin gabe.
2. Art. 2. Gobernuak, aukera izan bezain laster eta euskal probintziei eta Nafarroari entzun ondoren, lehen aipatutako Foruetan haien interesa aldarrikatzen duen nahitaezko aldaketa proposatuko dio

Introducció: El Context Previ a la Primera Guerra Mundial

De l’etapa prèvia a la Primera Guerra Mundial (IGM) podem separar dues fases:

• 1789-1814: Guerra constant. Amb el Congrés de Viena s’intenta posar ordre.
• 1814-1914: Guerres internes. S’instauren i es consoliden els liberalismes i parlamentarismes, i de la mà de la Revolució Industrial s’inicia l’anomenada política culturalista.

Al 1914 la “pau internacional” s’acaba, i s’inicia un nou període. A partir de 1914, en l’àmbit polític ja no es tracta de constitucionalisme o parlamentarisme sinó de democràcia o alternatives a aquesta. En l’àmbit econòmic destaca l’hegemonia d’una potència no europea: els EUA. La IGM va ser l’última guerra clàssica. Amb... Continuar leyendo "IGM: De la Pau Armada a la Reconfiguració d'Europa" »

¿Se produjo la revolución agraria en España, Francia, Alemania e Inglaterra?

Para determinar si se produjo una revolución agraria en estos países, debemos verificar si se cumplieron las dos condiciones necesarias para dicho proceso. Dos ejemplos históricos nos ilustrarán mejor esta transición.

El modelo británico: Los cercamientos

Buena parte de las tierras inglesas se explotaban a principios del siglo XVIII mediante un sistema comunal llamado open-field o campo abierto. Los campesinos que trabajaban bajo este sistema eran pobres y carecían de medios para modificar los viejos métodos de cultivo.

Ante esta situación, el Parlamento inglés dictó, desde el siglo XVII y a lo largo del XVIII, una serie de leyes conocidas como Enclosures

Destrucción física y pérdidas de capital

El valor del stock de capital de Europa se deterioró profundamente durante la guerra. Europa también perdió una trigésima parte de sus activos fijos como consecuencia de la destrucción y el daño físico, mientras que algunos países como Francia y Alemania abandonaron la mayor parte de sus inversiones extranjeras. Habría que añadir las pérdidas de territorios y propiedades que sufrieron los países a consecuencia de los acuerdos de paz.

Mientras que los países neutrales apenas sufrieron daño alguno, la mayoría de los beligerantes sufrieron disminuciones del stock de capital. El daño físico fue muy grande en Francia y Bélgica; los territorios ocupados corrieron la peor suerte. Bélgica... Continuar leyendo "Impacto Económico de la Primera Guerra Mundial: Capital y Finanzas" »

98ko Hondamendia: Espainiako krisi koloniala

Espainiak egoera ekonomiko ezegonkorra zeukan eta, ondorioz, bere azken koloniak galdu zituen: Kuba, Filipinak eta Puerto Rico. Mende hasieran kolonia batzuk galtzen hasi ondoren, hauek ziren geratzen zitzaizkion bakarrak.

Independentzia nahia eta gatazkaren jatorria

Seiurteko demokratikoan, Kubak independentzia lortzeko lehen saiakera egin zuen: Hamar Urteko Gerra. Alfonso XII.aren erregealdian, Kuban bi talde sortu ziren: autonomistak eta independentistak. Autonomistek Espainiako gainerako probintzien maila berean egotea eskatu zuten, baina gobernuak ez zuen onartu. Horrek Kubako jarrerak erradikalizatu zituen, independentzia aldarrikatuz eta matxinadak antolatuz.

Gerra eta Estatu Batuen esku-hartzea

Cánovas... Continuar leyendo "98ko Hondamendia: Espainiako krisi koloniala eta ondorioak" »

Testuaren Sailkapena

Aurrean dugun testua *Joaquín Costa* pentsalari erregenerazionista ospetsuak idatzitako «Oligarkia eta jauntxokeria Espainiako egungo gobernu mota gisa» liburuaren fragmentu bat da. Lehen iturriko dokumentu bat da, eta lantzen duen gaia politiko-soziala da, garaiko gobernuari kritika zorrotza egiten baitio. Madrilen idatzi zen 1901ean, eta hartzaileak herritar guztiak dira, nahiz eta batez ere gobernukideei zuzenduta egon.

Analisi Zehatza

Esan bezala, testuaren xedea gobernu-sistemari kritika zorrotza egitea da. Horretarako, lehenengo paragrafoan honetako hiru partaide nagusi zerrendatu eta deskribatzen ditu:

• Oligarkak

  Agintean daudenak.

• Bigarren edo Goragoko Mailako Jauntxoak

  Batez ere nekazaritza-guneetan bizi ziren gizon

Errusia XX. mendearen hasieran

Errusia XX. mendearen hasieran herrialde atzeratua zen: autokrazia sendoak eta egitura sozial-ekonomiko zaharkituak baldintzatzen zuten. Nekazaritza zen jarduera nagusia, nahiz eta 1861ean morroitzaren abolizioa egin, nekazariek oraindik zamak ordaindu behar zizkieten jaun feudal ohiei.

Hirietara egindako exodoak industria garatzen hasi zen XIX. mendearen amaieran, baina baldintzak negargarriak ziren: lanaldi luzeak, eskubide sindikalik ez eta grebarik egiteko aukerarik ez. Horrek klase kontzientzia piztu zuen.

Oposizio politikoaren sorrera

• Anarkistak: Landa-ingurunean jabetza-eredua indarkeriaz aldatzea proposatzen zuten.
• Sozialdemokratek: Hiri-proletargoa antolatzen zuten. Bi fakzio nagusi: boltxebikeak (Lenin, iraultza