Donostiako Hitzarmena eta II. Errepublikaren sorrera

1930eko abuztuan, Donostian bildu ziren erregionalistak, konstituzionalistak, errepublikano historikoak eta Alderdi Sozialista, Donostiako Hitzarmena izenez ezagutuko zen akordioa sinatzeko. Itun horrek bi norabide nagusi zituen:

• Militarra: Jakako altxamenduak huts egin zuen.
• Politikoa: Monarkiaren aurkako kanpaina egitea.

Udal-hauteskundeak eta monarkiaren amaiera

Bitartean, Berenguer eta Aznar almiranteek udal-hauteskundeak antolatu zituzten. Hauteskunde hauek, denborarekin, monarkiaren alde edo aurka zegoen jendearen iritzia islatzeko plebiszitu bihurtu ziren. 1931ko apirilaren 13an emaitzak ezagutu zirenean, milaka lagun kalera atera ziren Errepublikaren alde, nahiz eta emaitza orokorretan... Continuar leyendo "II. Errepublikaren sorrera eta emakumeen sufragioa" »

Gerraarteko Europa: Krisia eta Ezegonkortasuna

Lehen Mundu Gerraren ondoren, Europa suntsituta eta ezegonkor geratu zen. Versailleseko Itunak gatazkaren ondorio politikoak finkatu zituen, baina herrialde askotan haserrea, pobrezia eta frustrazioa nagusitu ziren, batez ere Alemanian. 1929ko krisi ekonomikoak egoera okertu zuen: langabezia masiboa, pobrezia eta sistema liberalarekiko mesfidantza zabaldu ziren. Aldi berean, “mehatxu gorria” (Iraultza Sobietarra) beldurra sortzen ari zen, eta demokraziek ez zuten gaitasunik izan tentsio sozial eta politikoak kudeatzeko. Testuinguru horretan, faxismoa eta nazismoa bezalako totalitarismoak agertu ziren, eta Europan inork ez zituen garaiz geldiarazi.

Gerraosteko Krisia eta Lehen Diktadurak

1920ko... Continuar leyendo "Totalitarismoen Gorakada Europan: Faxismoa eta Nazismoa" »

Conceptos Fundamentales de Economía y Geopolítica

Economía y Políticas Públicas

• Consenso de Washington: Conjunto de 10 recomendaciones de políticas económicas diseñadas para ayudar a los países en desarrollo a superar crisis económicas mediante reformas del Estado y la liberalización del comercio.
• Estanflación: Situación económica caracterizada por una alta inflación, crecimiento lento y alto desempleo, lo que genera un complejo dilema para las políticas económicas.
• IDH (Índice de Desarrollo Humano): Indicador que mide el nivel de desarrollo humano de un país a través de tres dimensiones básicas: salud, educación y nivel de vida (economía).
• Keynesianismo: Teoría económica que aboga por la intervención estatal para estimular

Concepto y origen

Partidos políticos son instituciones estables mediadoras entre la sociedad y el Estado, cuyos miembros se agrupan en torno a un proyecto político compartiendo unos valores. Su objetivo es alcanzar el poder político para aplicar desde el mismo un programa de gobierno. Los partidos políticos nacen con la sociedad liberal o burguesa y se afirman durante el siglo XIX con el desarrollo de las asambleas legislativas. Su nombre procede del latín: pars, partis.

Durante gran parte del siglo XIX la burguesía en el poder estableció el sufragio censitario y restringió las libertades, excluyendo de la actividad política a la mayor parte de la sociedad. La política estaba reservada a grupos de financieros, hacendados, rentistas,... Continuar leyendo "Partidos políticos: origen histórico y financiación en la democracia contemporánea" »

1876ko uztailaren 21eko Foruak Indargabetzeko Legea

Sailkapena

Aurrean dugun testua 1876ko uztailaren 21ean argitaratutako legea da. Legea izanik, testu juridiko bat dela esango genuke, eta gai politiko zein soziala lantzen du, zehazki Euskal lurraldeetako foruei buruz hitz egiten du. Garaiko Gorteek idatzi zuten, Cánovas del Castillo gobernuburu zenaren gobernupean, eta Alfontso XII.a Espainiako erregeak berretsi zuen, ondoren herritarrei zuzendua izateko, batez ere Bizkaia, Gipuzkoa eta Arabako biztanleei.

Esan bezala, lege honek foruei buruz hitz egiten du, bere helburu nagusia hauek indargabetzea izanik.

Analisi zehatza

Sarrera gisa, lehenengo paragrafoan argi uzten du Alfontso XII.a dela erregea eta Konstituzioarekin bat eginez agintzen duela.... Continuar leyendo "1876ko Foruak Indargabetzeko Legea: Analisia eta Testuingurua" »

Familia de comerciantes de Augsburgo que desempeñó un importante papel en la historia económica y política de Europa en los ss. XIV-XVI. Los hermanos Bartolomé, Lucas, Ulrice y Jacobo Welser fundaron en 1476 lo que sería la primera sociedad comercial familiar dedicada al comercio internacional. Establecieron lazos con los Sforza de Milán y con los Vöhlin de Memmingen y fundaron una compañía para explotar la plata del Tirol. También comerciaron con el tráfico de especias entre Lisboa y la India. Junto con la familia Fugger, financiaron la elección de Carlos I de España (1519), y le ayudaron a costear sus guerras. Como contrapartida a sus préstamos, Carlos V les concedíó el monopolio para comerciar con las Indias, donde establecieron

Errusia XX. mendearen hasieran: Iraultzaren aurrekariak

XX. mendearen hasieran, Errusia herrialde atzeratua eta autokratikoa zen: tsarrak botere absolutua zuen, egitura sozioekonomikoak zaharkituta zeuden eta nekazaritza zen jarduera nagusia. 1861ean morroitzaren abolizioa egin bazen ere, nekazariek oraindik zamak eta ordainketak mantendu behar zituzten. Hirietan industria garatzen hasi zen XIX. mendearen amaieran, baina baldintzak oso gogorrak ziren: lanaldi luzeak, soldata baxuak eta eskubide sindikalik ez. Horrek klase-kontzientzia eta oposizio politiko klandestinoa indartu zituen: anarkistak, sozialdemokratak (boltxebikeak eta mentxebikeak) eta KD alderdi liberala.

1905eko Iraultza: Autokraziaren krisia

Tentsio sozial eta politiko horiek guztiek... Continuar leyendo "Errusiako Iraultza eta SESBen Sorrera: Historia eta Bilakaera" »

Bigarren Mundu Gerra: Gizateriaren Hondamendia

Bigarren Mundu Gerra gizateriaren hondamendi handiena izan zen: munduko populazioaren %2 hil zen (60–75 milioi pertsona), eta lehen aldiz zibilak militarrak baino gehiago izan ziren biktima. Suntsipena ordura arte ezagutu gabekoa izan zen, eta gizakiak noraino irits daitekeen berriro zalantzan jarri zen, existentzialismoaren garapena bultzatuz.

Gerra lurrean, itsasoan eta airean egin zen, eta bonbardaketa masiboek —Gernika 1937ko apirilaren 26an, “gerra-esperimentazioaren” aurrekaria— zibilak helburu bihurtu zituzten. Nazien indarkeria sistematikoak gizakiaren aurkako gorrotoa maila ikaragarrira eraman zuen. Genozidioa arrazakeria biologikoan oinarritu zen, eta juduak, eslaviarrak, ijitoak... Continuar leyendo "Bigarren Mundu Gerra: Historia, Gakoak eta Ondorioak" »

1839ko Urriaren 25eko Legea: Foruen Berrespena

Isabel II.a, Jainkoaren Graziaz eta Espainiako Monarkiaren Konstituzioaz Espainiako Erregina denak, eta, haren adingabetasunean, haren Ama Agurgarria den Maria Kristina Borboikoa Erregina alargunak, Erresumako Erregina Gobernatzaileak, honako hau ikusi eta ulertzen duzuen guztioi zera jakinarazten dizuet:

Gorteek honako hau agindu dutela eta neronek berretsi dudala:

Artikuluak

1. Art. 1. Euskal probintzietako eta Nafarroako Foruak berresten dira, monarkiaren batasun konstituzionalari inolako kalterik eragin gabe.
2. Art. 2. Gobernuak, aukera izan bezain laster eta euskal probintziei eta Nafarroari entzun ondoren, lehen aipatutako Foruetan haien interesa aldarrikatzen duen nahitaezko aldaketa proposatuko dio