Tomas Akinokoa: Fedearen eta Arrazoimenaren Arteko Harmonia

Sarrera: Tomas Akinokoa eta Eskolastika

Tomas Akinokoa (1225-1274) idazle eta filosofo italiarra izan zen, eta Eliza Katolikoko doktore eta santu garrantzitsuenetakoa izateaz gain, pentsamendu-korronte eskolastikoaren ordezkari nagusienetakoa da. Eskolastika kristautasunaren erlijio errebelatua ulertzeko greziar-erromatar filosofia erabili zuen mugimendu teologiko eta filosofikoa izan zen. Kristautasunaren dogmak eta antzinako filosofo klasikoen ekarpenak uztartzen ahalegindu zen. Hasieran, katedraletako eskoletan (scholae) landu zen, eta gero, Erdi Aroko europar unibertsitateetan. Eskolastikak XI. mendetik XV. mendearen erdialdera arte iraun zuen.

Fedearen eta Arrazoimenaren Eztabaida Eskolastikan

Eskolastikaren auzi nagusietako bat fedearen eta arrazoimenaren arteko lotura izan zen. Eztabaida honek bilakaera bat izan zuen:

• Hasieran, fedea eta arrazoimena identifikatu egiten ziren, Jainkoa baita ezagutza mota bien funtsa, eta Egia Jainkoaren ezaugarrietako bat denez, ezin ditu bide kontraesankorrak (fedea eta arrazoimena) erakutsi Egia lortzeko.
• Fedearen eta arrazoimenaren artean arazorik balego, fedeak zuen lehentasuna.

San Anselmo Canterburykoaren Ikuspegia

San Anselmo Canterburykoak honela laburbildu zuen garai hartako pentsaera: Filosofia (arrazoimena) Teologiaren (fedearen) mirabea da (Philosophia ancilla theologiae).

Tomas Akinokoaren Sintesia: Fedea eta Arrazoimena

Tomas Akinokoaren ustez, Filosofia eta Teologia egia bilatzeko zientzia desberdinak dira, beren edukian eta metodoan.

Edukiak eta Metodoak

Bi zientzia hauen arteko desberdintasunak honako hauek dira:

• Edukiei dagokienez: esan daiteke mundu naturaleko objektuak direla arrazoimenaren edukiak; fedearenak, ordea, mundu naturalaz gaindiko objektuak.
• Metodoari dagokionez: arrazoimena abstrakzioaz baliatzen da, eta fedea, errebelazioaz.

Hala ere, zenbait eduki arrazoimenaren eta fedearen bidez ezagut daitezke.

Harmonia eta Kontraesanen Ebazpena

Arrazoimenaren eta fedearen artean harmonia egon behar du. Biek aurkitzen dituzten egiak bat etorri behar dute. Zergatik? Jainko bera baita gizaki arrazoiduna sortu duena eta errebelazioaren iturria dena. Ezin da kontraesanik egon Jainkoak errebelatzen duenaren eta gizakiak Jainkoak emandako arrazoimenaren bidez ezagutzen duenaren artean. Kontraesana sortzen denean, itxurazkoa da soilik, eta arrazoimena berrikusi behar da, fedearen bidez onartutako egia errebelatuak ez baitu inoiz huts egiten.

Laburpena: Akinokoaren Jarrera Bereizgarria

Laburbilduz: Tomas Akinokoak bereizi egiten ditu arrazoimena eta fedea, eta bien arteko harmoniak osagarritasuna ahalbidetzen du. Tomas Akinokoak uste du arrazoimenak bere kabuz lor dezakeela egia.

Aurreko Ikuspegiak: Agustin Hiponakoaren Argitasunaren Teoria

XIII. mendea baino lehenagoko pentsalarien ustez, arrazoimena ez zen gai bere kabuz egia lortzeko; fedearen argitasuna behar zuen horretarako. Agustin Hiponakoa ildo horretan kokatzen da. Izan ere, Agustinengan fedearen eta arrazoimenaren arteko bat-egite bat dago: Egia lortzeko, fedeak eta arrazoimenak elkarlanean aritu behar dute. Prozesu hori honela uler daiteke:

• Hasieran, arrazoimenak gizakiari fedea lortzen laguntzen dio.
• Fedearen bidez lortutako egiak onartu ondoren, arrazoimenak fedearen edukiak argitzen laguntzen du.