Osasuna, Gaixotasuna eta Immunitate-sistemaren Oinarriak

Enviado por Comunidad Xuletas y clasificado en Biología

Escrito el en euskera con un tamaño de 4,3 KB

Osasuna eta Gaixotasuna

Osasuna (2)

  • Lehen: Gaixorik ez egotea.
  • Gaur: Hiru alderditan oinarritzen da:
    • Osasun Fisikoa: Gorputza behar bezala funtzionatzea.
    • Osasun Mentala: Oreka emozionala eta psikologikoa mantentzea.
    • Gizarte eta Ingurumen Osasuna: Bizi garen inguruneak eta gizarteak gure osasuna baldintzatzen dute.

Gaixotasuna (3)

Osasun galera eragiten duen organismoaren alterazioa da.

  • Etiologia: Gaixotasunaren arrazoiak.
  • Sintomak: Gaixotasunaren agerbide subjektiboa.
  • Seinaleak: Gaixotasunaren agerbide objektiboa.

Diagnostikoa

Sintometan eta seinaleetan oinarrituta ematen den gaixotasunaren azalpena.

Tratamendua (4)

Gaixotasuna sendatzeko egin beharrekoa.

  • Infekzioak: Patogenoek sortuak.
  • Ez-infekziozkoak: Ez dute patogenorik (metabolikoak, genetikoak).
  • Akutuak: Denbora tarte labur batean irauten dutenak.
  • Kronikoak: Bizitza osorako irauten dutenak.

Kate Epidemiologikoa

Katearen Elementuak

  • Agentea: Parasitoa (birusa, bakterioa, onddoa, protozooa...).
  • Iturria (4): Patogenoa dagoen lekua.
    • 1. Gordailua: Organismo bat (bertan patogenoa bizi eta ugaltzen da).
    • 2. Giroa: Ingurunea (bertan patogenoa bizi da, baina ezin da ugali).
    • 3. Bektorea: Patogenoa pertsona batetik bestera kutsatzen duen elementua.
    • 4. Irteera: Patogenoa gordailutik ateratzeko bidea.

Transmisioa (2)

  • Zuzenekoa: Patogenoa kontaktu fisikoaz harrapatzea.
  • Zeharkakoa: Patogenoarekin kutsatutako elementuen bidez.

Sartzeko Ateak (4)

  • Arnasketabideak: (Gripea, katarroa, COVID...).
  • Digestio Aparatua: (Gastroenteritisak, tenia, zizareak...).
  • Larruazala: (Onddoak, jareak, barizela...).
  • Genitalak: (HIESa, sifilisa, gonorrea...).

Gaixotasunen Hedapena

Endemia (2)

  • Lurralde edo leku zehatz batean konstantez ematen den gaixotasuna (Malaria, Dengue, Loaren gaixotasuna...).

Epidemia

Lurralde edo leku konkretu batean azkar zabaltzen den gaixotasuna.

Pandemia

Epidemia bat mundu osoari zabaltzen zaionean.

Zirkulazioaren Oztopoak (3)

  • Fisikoa
  • Kimikoa
  • Biologikoa

Erantzun Immunologikoa

Erantzun Immunitario Ez-Espezifikoak (4)

  1. Inflamatu eta berotu gunea.
  2. Kapilarretatik monozitoak irteten dira gunera.
  3. Monozitoak fagozito bihurtzea.
  4. Fagozitoek seudopodoen bidez patogenoak fagozitatzen dituzte eta barnean suntsitzen.

Erantzun Immunitario Espezifikoa

Linfozitoek parte hartzen dute, antigenoak detektatuz (2).

  • T Linfozitoa: Antigenoak detektatzea.
  • B Linfozitoa: Antigorputzak sortzea.

Erantzun Immunitarioa (Definizioa)

Organismo baten barruan dauden elementu eta prozesu biologikoen multzoa da, kanpoko erasoen aurrean homeostasia edo barne oreka mantentzea ahalbidetzen duena.

Tratamendu Zehatzak (4)

  • Onddoak: Antimikoak.
  • Bakterioak: Antibiotikoak.
  • Birusak: Antibirikoak (Txertoak prebentziorako).
  • Protozooak: Medikamentu gutxi eta ez oso eraginkorrak.

Patogenoen Tratamendu Zehatzak

  • Bakterioak: Antibiotikoak.
  • Onddoak: Antimikoak.
  • Birusak: Txertoak (prebentzioa) eta antibirikoak.
  • Protozooak: Medikamentu gutxi, ez oso eraginkorrak.

Gaixotasun Tropikalak

Malaria, Kolera, Dengue, Sukar horia, Chongo, Ebola, Filariasi linfatikoa.