Landareen Funtzioak: Sustraia, Zurtoina, Hostoa eta Fotosintesia

Sustraia: Egitura eta Funtzioa

Landare kormofitoetan, sustraiaren bidez gatz mineralak eta ura xurgatzen dira.

Sustraiaren Atalak

• Lepoa: Zurtoinarekiko lotura.
• Luzapen-zona: Zelulak desberdindu eta luzatzen dira.
• Zona ileduna: Ile xurgatzaile ugari ditu.
• Kono begetatiboa: Sustraiaren muturreko zatia.

Mineralen eta Ur Xurgapena

Mineralen Xurgapena

Ioi gisa xurgatzen dira. Xurgapen mekanismoa garraio aktiboa da: kontzentrazio-gradientearen kontra gertatzen da, beraz, energia gastatzen da.

Ur Xurgapena

Mineralen xurgapen selektiboa bermatu ondoren, ura osmosi bidez sartzen da ileetan, mintza zeharkatuz. Energia ez da gastatzen.

Izerdi Gordinaren Garraio Bidea

Ura eta gatz mineralak zelula epidermikoetan sartu eta izerdi gordina eratzen dute.

• Sinplastikoa: Garraio aktibo bidez; zelula batetik bestera, plasmodesmoetan zehar.
• Apoplastikoa: Zelula mintzaren kanpoaldetik. Caspary zerrendak substantziak bide sinplastikoa jarraitzera behartzen ditu, xilemara doazen substantziak erregulatzeko eta landarearentzat kaltegarriak direnak saihesteko.

Zurtoina: Egitura eta Funtzioak

Zurtoina ardatza da; izerdi gordina eta landua garraiatzen ditu, eta erreserba-substantzien biltegia da.

Zurtoinaren Kanpo Egitura

• Adabegiak
• Adabetarteak
• Muturreko begiak
• Galtzarbeko begiak

Zurtoinaren Egitura Primarioa

• Epidermisa: Zelula geruza bakuna, estomak eta kutikula ditu.
• Zilindro kortikala: Parenkimaz eratuta, paretak lodituak.
• Endodermisa: Zilindro kortikala eta zentrala bereizten ditu.
• Zilindro zentrala: Parte bat parenkima da, beste parte bat, bala garraiatzaileak (xilema eta floema).

Izerdi Gordinaren Garraio Mekanismoa

Mekanismo nagusia Transpirazioak eragindako erakarpena da. Ura landare-hostoen estometatik lurruntzen da, tentsio negatiboa eraginez. Horren ondorioz, urak hostoetarantz egiten du, xilemaren hodietatik.

Hostoa: Egitura eta Funtzioak

Hostoaren Kanpo Egitura

• Pezioloa: Hosto-orria eta zurtoina elkartzen ditu.
• Limboa: Goiko partea gainaldea da, behekoa azpialdea. Nerbioak bala garraiatzaileak dira.

Hostoaren Barne Egitura

• Epidermisa: Kutikula bat eratzen du. Estomek hostoaren kanpoaldea eta barrualdea kontaktuan jartzen dituzte.
• Bala garraiatzaileak: Xilema eta floema garraiatzen dituzte.
• Oholesi formako parenkima
• Hutsarteko parenkima
• Azpiko epidermisa

Transpirazioa

Transpirazioa ura lurrunduz galtzea da.

Transpirazioan Eragina duten Faktoreak

• Haizea: Ur-lurruna desagerrarazten du, transpirazioa handituz.
• Airearen hezetasun erlatiboa: Handia bada, transpirazioa txikia da.
• Tenperatura: Handitzen denean, transpirazioa ere handitzen da.

Gas Trukea

CO₂ eta O₂ trukatzea da.

• Gauez: CO₂ askatzen da.
• Egunez: O₂ askatzen da eta CO₂ kontsumitzen da.

Hostoetako estometan gertatzen da, baita lentizelen bidez ere (ehun suberosoan dauden zulo edo pitzadurak).

Estomen Irekidura eta Itxidura

Estoma bakoitzak bi zelula oklusibo ditu. Irekidura bat dago (**oztioloa**), estoma azpiko ganbera batera sartzen dena. Prozesu hau transpirazioaren eta gas trukearen parte da.

Fotosintesia

Fotosintesia argi-energia hartu eta energia kimiko bihurtzen duen prozesua da, mantenugai organikoak sintetizatzeko erabiltzen dena.

Fotosintesiaren Faseak

• Argipeko fasea (Argi-fasea): Kloroplastoetako tilakoideen mintzean gertatzen da. Pigmentu fotosintetikoak daude han (**klorofila, xantofila**). Eguzkiko argi-energia xurgatu eta ATP bihurtzen da.
• Fase iluna: Kloroplastoetako estroman gertatzen da. Atmosferako CO₂a finkatu eta fotosintesiaren produktuak sintetizatzen dira.

Fotosintesiaren Garrantzia

Fotosintesiari esker, landareek beren materia organikoa ekoizten dute.

• Materiaren zikloa mantentzen du.
• Ekosistemetako energia-fluxua sortzen duen prozesua da.
• Askatzen den gasa, oxigenoa, ezinbestekoa da organismo aerobio guztientzat.
• CO₂a finkatu eta molekula organikoak eratzen ditu, horren ondorioz, berotegi-efektua erregulatzen du.