Normativización do galego: estándar, interferencias e desviacións

Historia da Normativización do Galego

A variedade estándar serve de medio de comunicación para os individuos dunha mesma comunidade lingüística e sobreponse ás diferenzas e ás modalidades faladas. Presenta un carácter conservador, sendo empregada nos usos formais e baseándose nun conxunto de regras recollidas por gramáticas e dicionarios.

No proceso de estandarización lingüística ou normativización, ocupáronse os lingüistas e filólogos, creando unha gramática e establecendo as normas ortográficas e morfolóxicas. É necesario establecer unha variedade común e coñecida por todos.

O galego, debido á situación que viviu nos Séculos Escuros, quedou ao marxe deste proceso, conservándose só como lingua oral e popular.

Etapas da Estandarización do Galego

• Galego Popularizante

  Empregado polos autores do Rexurdimento, caracterizado por reproducir a lingua oral. O referente ortográfico era o castelán e o léxico estaba cheo de dialectalismos, vulgarismos e castelanismos. O feito de non coñecer a tradición literaria medieval, nin ter un modelo prestixioso que lles servise como referencia, cada escritor utilizaba criterios particulares, tomando como referencia a lingua oral popular da súa zona natal e adaptándoa á escrita mediante a ortografía castelá.

• Galego Enxebrista ou Diferencialista

  Empregado polos escritores do 1º terzo do século XX, caracterizado por afastar o máis posible o galego do castelán para remarcar a identidade propia. Isto lévaos a incluír: cultismos, hipergaleguismos, arcaísmos e lusismos. Nesta etapa xorde un certo intento de estandarización coa proposta das Normas para a unificación do idioma galego.

• Galego Protoestándar

  Sobre a base construída na preguerra, intentouse buscar unha maior simplicidade ortográfica e gramatical, adoptar solucións que superen os dialectalismos e corrixir os excesos diferencialistas da etapa anterior.

• Galego Estándar (1980-Actualidade)

  A RAG e o ILGA elaboraron o estándar actual, recollido nas Normas ortográficas e morfolóxicas do idioma galego, despois de que o galego acadase o status de lingua cooficial de Galicia no Estatuto de Autonomía de 1981.

Debates e Discrepancias na Norma Oficial

A elaboración das normas oficiais contou con debates e discrepancias que se solucionaron en 2003, coa introdución de cambios que significaron un achegamento das diverxencias entre os oficialistas (defendían a identidade do galego como lingua autónoma con personalidade propia) e os reintegracionistas (o portugués debía ser o modelo para o galego culto).

Interferencias e Desviacións da Norma Estándar

Interferencias na Lingua Galega

As interferencias son préstamos innecesarios e que se deben á presión sociocultural da lingua dominante. No noso caso, proceden do castelán (castelanismos), do inglés (anglicismos) e do portugués (lusismos).

• Castelanismos: Desvirtúan o léxico ao substituír formas propias por palabras castelás ou cargándoas de connotacións restrinxidas. A influencia do castelán afecta a todos os planos da lingua: Fónico (non distinción entre vogais de grao medio abertas e medio pechadas), Ortográfico (usar a ortografía castelá en vez da galega) e Morfosintáctico (ex. xénero das palabras en castelán).
• Lusismos: Préstamos innecesarios que se tomaron do portugués.

Desviacións da Norma Galega

As desviacións da norma, que afectan á construción da variedade estándar, son: hipergaleguismos, vulgarismos e arcaísmos. Estas formas deben ser evitadas na escrita e nos actos comunicativos formais.

• Hipergaleguismos: A falsa “galeguización” de formas que coincidían en ambos idiomas.
• Vulgarismos: Resultado dalgún tipo de vacilación vocálica ou consonántica e que responden á mesma motivación diferencialista respecto do castelán.
• Arcaísmos: Constitúen o tipo de desviación menos frecuente e apenas perviven na actualidade. Son exclusivos da lingua escrita e dos usos máis formais.