A Normativización do Galego: Historia, Estándar e Desafíos

A Normativización do Galego: Creación e Consolidación do Estándar

Un idioma precisa ser un instrumento útil e eficaz, e para iso é necesario crear unha variedade modelo que sirva para unha comunicación formal. Este proceso denomínase normativización.

O Proceso Histórico da Normativización

Mentres un conxunto de linguas próximas estableceron os seus estándares nos séculos XVI e XVII, o galego, debido á súa situación de subordinación nese momento, non avanzou nese proceso. Non foi ata o século XIX cando se iniciou a súa recuperación xunto coa normativización.

Planificación Lingüística: Normalización e Normativización

Este proceso é, non obstante, parte doutro proceso máis amplo cuxa finalidade é a recuperación da situación diglósica que o idioma galego vén sufrindo desde séculos atrás. A planificación lingüística ten dous obxectivos principais:

• Normalización: Aumentar o número de falantes e levar o idioma a todos os ámbitos sociais.
• Normativización: Fixar un modelo referente para poder empregar a nosa lingua en calquera función social.

Fitos na Normativización do Galego

No caso do galego, os primeiros dicionarios e gramáticas apareceron a partir de 1860. Porén, as primeiras propostas serias non apareceron ata o século XX. Entre elas destacan:

• Algunas normas para a unificación do idioma galego (1933), elaboradas polo Seminario de Estudos Galegos.
• Tras o período de silencio durante a guerra e a ditadura, en 1970 a Real Academia Galega publicou as Normas ortográficas do idioma galego.
• En 1980, o Instituto da Lingua Galega (ILG) e a RAG publicaron as Normas ortográficas e morfolóxicas do idioma galego, declaradas oficiais pola Xunta de Galicia. Estas últimas sufriron modificacións en 1995 e 2003.

A «Normativa de Concordia» e o Modelo Oral

Os reintegracionistas consideraron estas normas «isolacionistas» e afastadas do estándar portugués. Mais na revisión de 2003 tentouse superar esta polémica e por iso foi denominada «normativa de concordia». Unha vez conseguido este importante consenso, hoxe búscase a consolidación dun modelo oral non contaminado.

Desviacións e Interferencias na Lingua Galega

Desde a consolidación da variedade estándar, toda forma afastada dela considérase incorrecta. Pódense clasificar en dous tipos principais:

• Desviacións: Hiperenxebrismos, dialectalismos, vulgarismos.
• Interferencias: Castelanismos, lusismos, anglicismos.

Tipos de Desviacións

• Hipergaleguismo

  Co hipergaleguismo procúrase unha diferenciación clara do castelán mediante unha falsa galeguización dalgunhas palabras.

• Dialectalismos

  Os dialectalismos, a diferenza do anterior, son variacións da lingua estándar segundo a zona; polo tanto, non se poden considerar formas incorrectas, mais non deben ser usadas formalmente nin na escrita.

• Vulgarismos

  Os vulgarismos, pola contra, son normalmente usados por persoas con moi pouca formación. Pode haber, ademais, algún caso no que se empreguen para a diferenciación do castelán.

Tipos de Interferencias

• Lusismos e Arcaísmos

  Coa mesma finalidade de diferenciación do castelán danse os lusismos e arcaísmos.

• Castelanismos

  As interferencias máis frecuentes son, sen dúbida, os castelanismos.