Makroekonomiaren Oinarriak: Merkatuak, Kontsumoa eta Zikloak

Merkatuaren Barne Indarrak

Herrialde baten ekonomia-errealitatea baldintzatzen duten faktoreak dira, herrialde bateko ekonomia-eragileen portaeraren araberakoak, eskaintza eta eskari agregatuaren joko askean adierazten direnak.

Prezioen Batez Besteko Maila

Ekonomia bateko ondasunen eta zerbitzuen prezioen batez besteko haztatua.

Eskari Agregatua (AD)

Ekonomia batean, prezioen batez besteko maila jakin bat izanda, familiek, enpresek, sektore publikoak eta atzerritarrek egiten duten gastu osoa.

AD = C + I + G + (X - M)

Eskaintza Agregatua (AS)

Enpresek batez besteko prezio eta ekoizpen-kostu jakin batzuetan saltzeko prest leudkeen ekoizpen kantitatea.

Oreka Makroekonomikoa

Erosleen eta enpresen planek bat egiten dutenean eta AD eta AS kurbak elkar ebakitzean ematen da. Gaur egun, ia ezinbestekoa da estatuak ekonomian esku hartzea.

Kontsumoa

Eskari agregatuaren osagai nagusiak kontsumo pribatua eta enpresa inbertsioa dira. Kontsumitzaileek egindako gastuak (ondasun iraunkorrak, ondasun galkorrak eta zerbitzuetan) jasotzen ditu eskari agregatuak.

Kontsumoa Baldintzatzen duten Faktoreak

• Urtean erabilgarri dagoen errenta
• Errenta iraunkorra
• Bizi-zikloaren hipotesia
• Aberastasunaren eragina

Enpresa Inbertsioa

Inbertsioa

Zeharka giza beharrak asetzen dituzten ondasunak eskuratzea da, beste ondasun batzuen ekoizpenean laguntzen duten ondasunak eskuratzea.

Funtzioak

• Eskariari tira egiten dio.
• Herrialde bateko instalatutako ekoizpen-ahalmena handitzen du.

Kategoriak

• Plantan eta ekipamenduan egindako inbertsioa
• Eraikuntza
• Izakinen aldakuntza

Inbertsioa Baldintzatzen duten Faktoreak

• Sarrerak
• Kostuak (interes-tasak + zergak)
• Erabilitako ekoizpen-ahalmena
• Etorkizuneko espektatibak

Inbertsioaren Eragin Biderkatzailea

Inbertsioa handitzean ekonomiak oro har duen hazkundea da.

Kontsumo Joera Marjinala (KJM)

Pertsona batek errenta handiagoa duenean zenbat ondasun eta zerbitzu gehiago kontsumitzen dituen neurtzen du.

Gastuaren hazkundea = Hasierako inbertsioa * 1 / (1 - KJM)

Aurrezkia

Errenta erabilgarritik kontsumitzen ez den zatia.

Aurrezkia = Errenta erabilgarria - Kontsumoa

Aurrezteko Joera Marjinala (AJM)

Kontsumitzen ez dena aurrezten denez, pertsonek errenta handiagoa dutenean zenbat gehiago aurrezten duten adierazten du.

Errenta = Kontsumoa + Aurrezkia

Formulak

KJM = (Kontsumo gehikuntza / Errenta gehikuntza) * 100

AJM = (Aurrezki gehikuntza / Errenta gehikuntza) * 100

Ziklo Ekonomikoak

Herrialde bateko ekoizpen-maila urtetik urtera aldatzen da, eta horrek ekonomiaren bilakaera eragiten du, BPGd-z neurtuta. Hedaldiak eta atzeraldiak izaten ditu. Ziklo ekonomikoak irregularrak dira.

Faseak

Depresioa

Ekoizpen-baliabideak gutxiegi erabiltzea, langabezia-tasak handiak eta biltegiratutako izakin asko izatea.

Hedaldia

Kapital-ondasunen zahartzeagatik gertatzen da. Inbertsioa handitu eta atzeraldia hasi aurretiko enplegu-mailak berreskuratzen dira.

Goraldia

Enpresetan instalatutako ekoizpen-ahalmenaren erabateko erabilera lortu delako gertatzen da. Baliabide-urritasuna dago.

Atzeraldia

Bat-batean gertatzen bada, krisi ekonomikoa da.

Prezioen Adierazleak

Kontsumoko Prezioen Indizea (KPI)

Batez besteko familia baten ohiko kontsumoaren adierazgarri diren ondasunen prezioen batez besteko haztatua.

Inflazio Tasa

Kontsumoko Prezioen Indizeak aurreko aldiarekiko izan duen aldaketa da, ehunekotan neurtuta.

KPI Harmonizatua (KPIH)

Inflazioaren neurri bateratua ematea helburu duen estatistika-adierazlea, nazioarteko alderaketak egiteko.