Lipidoak: Definizioa, Ezaugarriak eta Sailkapena

Enviado por Comunidad Xuletas y clasificado en Biología

Escrito el en euskera con un tamaño de 2,54 KB

Lipidoak

Definizioa

Biomolekula organikoak dira. Horien osagaiak karbonoa, hidrogenoa, oxigenoa eta, zenbait kasutan, fosforoa, nitrogenoa eta sufrea dira.

Ezaugarriak

  • Kate hidrokarbonatu lineal edo ziklikoz osatzen dira. Katean karboxilo, hidroxilo edo amino taldeak ager daitezke, eta kate hauek fosfato eta monosakaridoei lotzen zaizkie.
  • Orokorrean, ez dira disolbagarriak uretan, baina bai disolbatzaile organikoetan (eter, alkohola, azetona, kloroformoa). C-H lotura asko dituzte eta ur-molekularen karga elektrikoak ez ditu erakartzen; beraz, ez dira uretan disolbatzen.
  • Substantzia-multzo heterogeneoa osatzen dute. Ukipen likina dute eta dentsitate urria.

Funtzioak

Orokorrak

  • Energi erreserba: Zelulen erregai energetikoak dira.
  • Egitura-funtzioa: Gantz-azidoak beste lipido saponifikagarrien osagaiak dira. Fosfolipidoak eta glukolipidoak mintzak eratzen dituzten lipidoak dira. Kolesterolak mintz zelular eukariotoak eratzen ditu; eskalenoak kolesterolaren aitzindaria dena eratzen du.

Funtzio espezifikoak

  • Hormonala: Esteroide hormonak (adrenokortikoideak, metabolismoa erregulatzen dute; sexu-hormonek metabolismoa garatzen dute, bigarren mailako sexu-ezaugarriak finkatzen dituzte eta gametoak eratzen dituzte).
  • Bitaminikoa: D bitamina osatzen du (Ca eta P zurgapena erregulatzen duena). A bitaminak funtzio babeslea, homeostatikoa eta antioxidatzailea dituzte.
  • Garraiatzailea: Lipoproteinen bidez egiten da.
  • Babeslea: Isolamendu termikoa azilglizeridoek egiten dute eta iragazketa zeridoek.
  • Hemostatikoa: Sistema immunologikoan triterpenoak parte hartzen du. Argi-energiaren hartzaileak ere badira.

Lipidoen sailkapena

Lipido saponifikagarriak

Saponifikazio-erreakzio baten eraginpean bereiz daitezkeen gantz-azidoak dituzte:

  • Bakunak: C, H eta O-z bakarrik osatuak (gantz-azidoak, azilglizeridoak eta argizariak).
  • Konplexuak: C, H eta O-z gainera, P eta N atomoak dituzte (Fosfolipidoak: fosfoazilglizeridoak eta fosfoesfingolipidoak; Glukolipidoak: zerebrosidoak, globosidoak eta gangliosidoak).

Lipido saponifikaezinak

Ez dute gantz-azidorik. Isoprenoideak, esteroideak eta prostaglandinak dira.

Lipido konjokatuak

Lipidoak beste substantzia batekin elkartuak; lipoproteinak dira.