Lehen Mundu Gerraren Garapena eta Inperialismoa

Enviado por Comunidad Xuletas y clasificado en Historia

Escrito el en euskera con un tamaño de 3,33 KB

Lehen Mundu Gerra: Gerraren Garapena

Bi bloke handi borrokatu ziren:

  • Aliantza Hirukoitza: Alemania, Italia eta Austria-Hungaria.
  • Entente Hirukoitza: Britainia Handia, Frantzia eta Errusia.

1914tik 1918ra:

A) Mugimenduen Gerra (Faseak)

  1. Alemaniak Begikotik abiatuta Frantziaren aurka egindako eraso azkar eta sendoak.
  2. Alemaniako armadak uste baino erresistentzia handiagoa aurkitu zuen Frantzian.
  3. Belgikako erasoen ondorioz, Britainia Handia gudan sartu zen.
  4. Paristik hurbil gerarazi zuten gerra eta lubakien gerra odoltsua gertatu zen.

B) Posizioen Gerra

  1. Egoera horretan, bi armadetako batek ere ezin zuen aurkarien kontra aurrera egin. Lubaki sistema konplexuak eraiki behar izan zituzten armadek babesteko eta etsaien bonbardaketa etengabeen aurrean bizirik irauteko.
  2. Italia gerran sartu zen. Gerra munduko beste hainbat lekutara hedatu zen, Britainiar Inperioaren hedadura handiaren eta Turkiako Inperioak Aliantzaren alde egitearen ondorioz.
  3. Ahultzearen taktika nagusitu zen.
  4. Indarrak orekatuta zeuden.

C) 1917ko Aldaketak

  1. Errusia gerratik erretiratu eta bakea Alemaniarekin sinatu zuen. AEB Ententearen alde sartu zen gudan.

D) Azken Erasoaldiak

  1. Errusiarrak erretiratu ondoren, Alemaniak mendebaldeko frontera eraman zituen tropa guztiak.
  2. Baina AEBk eskainitako tropek eta gerrarako materialak indarrak Ententearen alde jarri zituen. Britainiarekin Alemaniaren aurrerakoia geldiarazi zuten.
  3. Ekintza horiek Ententearen azken garaipena ekarri zuten.

Gizartearen Ondorioak

  • A) Giza Galderak:
    • Zazpi milioi soldadu inguru hil ziren.
    • Jaiotza tasaren jaitsieran eragin nabarmena izan zuen.
  • B) Ondorio Ekonomikoak:
    • Ontzidian eta trenbideetan galera handiak izan ziren.
    • Ereindako lursail asko suntsituta geratu ziren.
  • C) Ondorio Politikoak:
    • Aliantzako potentzia inperialak desagertu egin ziren.
    • Estatu independente berriak sortu ziren.

Inperialismoa

Inperialismoak hainbat arrazoi ditu:

  • Lehengaien beharra.
  • Merkatu berrien beharra.
  • Leherketa demografikoa.
  • Lehia Europako potentzien artean.

Afrikaren Kolonizazioa

  • Frantzia: Magreb.
  • Britainia Handia: Ekialdea.
  • Algecirasko Konferentzia: Banaketa arautu zuen.

Asiaren Kolonizazioa

  • India: Britainia Handia.
  • Hego-ekialdea: Frantzia, Herbeherak, Espainia.
  • Txina: Nagusitasuna merkataritzan.

Errusiaren Hedapena

  • Siberia.

Estatu Batuen Inperialismoa

  • Lurralde berriak: Alaska, Hawaii.
  • Esku-hartzeak: Kuba, Filipinak, Panama, Hego Amerika.

Ondorioak

  • Muga artifizialak sortu ziren.
  • Ondasunen ekoizpenean zatiketa sortu zuen nazioartean.
  • Gizarte egitura tradizionalak aldatu zituen.
  • Alderdi positiboak: Aurrerapen medikuntzan eta legegintzan.