Jakintza Mota eta Ezagutza Metodoak: Filosofia, Zientzia eta Gehiago

Jakintza Motak eta Ezagutza Metodoak

JAKINTZA: Gauzak jakitea, ahozgozatzea, dastatzea eta haien osagaiak betetzea da.

MITIKOA: Pertsonaien bidez azaltzen ditu unibertsoaren, zibilizazioaren eta gizarte-antolaketaren jatorriak. Gauza guztien hasiera pertsonai batzuekin. Narrazio miragarriak dira; jainkoak eta heroiak dira protagonistak.

LITERATURA-JAKINTZA: Emozioa, hizkuntza idatziaren bidez sortutako egoerak. Errealitatearen imitazioa. Gerta daitekeena kontatzen du. Emozioa ematen dio.

Paradigma ZIENTIFIKOA: Egileen zergatia bilatzen du. Benetan ezagutzen denaz arduratzen da, zorrotza eta sistematikoa da. Legeak formulatzeko eta egia ikertzeko hipotesiak egiteko erabiltzen da. Metodoak:

• Hipotetiko-deduktiboa
• Formala
• Giza zientzietakoa

TEKNIKOA: Giza beharrak asetzeko, ingurumena aldatzeko gaitasuna duten tresnak egitea; gauza jakin batzuk ekoizteko. Ingurune aldatzeko gaitasuna duen jakintza.

TEKNOLOGIKOA: Teknika erabiltzeko modua. Jakintza sistematiko bat da, metodo bat behar duena. Haren balioaren gakoa efizientzia da. Giza nahiak asetzeko errealitatearen zati bat eraldatzeko erabiltzen da.

TEKNOZIENTIFIKOA: Mundu materialari buruzko egiaren bilaketa. Zientzia egiteko teknologia da. Mundu materialari buruzko egia bilatzea du helburu. Bioteknologia eta komunikazioa garatu eta energia eta material berriak erabiltzen ditu.

FILOSOFIKOA: Ideia teoriko guztiak aztertzen dituen eta gauza guztien zergatia bilatzen duen gaia da. Galdera guztiak gaiaren arabera baliogarriak dira, baina erantzunak koherenteak izan behar dira. Errealitatearen begirada aldatzea. Arrazoi baten baliogarritasuna neurtu. Filosofia logikoa, sistematikoa, arrazionala edo kritikoa izan daiteke.

KOBAZULOAREN MITOA: Gizakia ezagutzarekiko duen egoerarena. Honekin Platonek bi munduen izatearen bere teoria azaltzen du: alde batetik, mundu sentikorra (zentzumenen bidez ezagutzen duguna) eta, bestetik, ideien mundua (arrazoimenaren bitartez lortzen dena). Honekin esan nahi duena da jendeak errealitatearen islapen bat ikusten duela, eta oso jende gutxi atera ahal dela errealitate hori ikustera.

METODOA: Inguratzen gaituena ezagutzeko, eguneroko arazoetatik ateratzeko, gauzak egiteko modua aurkitzeko eta errealitateari aurre egiteko erabiltzen da; analizatzeko, arrazoitzeko eta mekanismo batekin identifikatzeko proposamenarekin. Hipotesia erabiltzen da ondorio batzuk ateratzeko, gizarte-errealitatea aztertzeko. Ezaugarriak: zientzia-metodoa, natura-metodoa eta gizarte-zientzien metodoa.

FENOMENOA: Eskakune unibertsal eta aldaezinak. Gizakiak nabaritutako ordena naturalaren eta espiritualaren aldaketak dira. Ondorioaren arabera, hauek daude:

• PARANORMALAK: Azalpen zientifikorik ez daukana. Fisikaren legeen kontra doa.
• BIOLOGIKOAK: Izaki bizidunen aldaketekin erlazionatuta dago.

HIPOTESIA: Formulatutako teoriak ondorio fidagarriak ateratzeko. Espekulazio bat da, proposatzen dena emandako datuekin eta informazioarekin, arazo baten irtenbidea bilatzen da.

BAIEZTAPENA: Gertaerek egiten duten hipotesi deduktiboa. Pertsona bati baimentzen dio argudio edo iritzi batekin ados egotea edo adostasun hau adieraztea.

LEGEA: Zientzia-komunitateak onartzen dituenean eta esperientziak baieztatzen direnean, legeak bihurtzen dira. Gizartean kaos bat ez egoteko. Lehen hipotesiak ziren.