Historia da lingua galega: substrato, romanización e evolución fonética

Coherencia

É a propiedade que se refire á selección e organización da información. -Estar relacionada, é dicir, ten que tratar do mesmo tema.- Ser completa e suficiente:- Pero non ser redundante:- Non pode ser contraditoria:- Debe estar organizada de xeito lóxico- Debe ser clara e estar exposta de xeito comprensible e sen rodeos.

Definición

1.1 A definición lóxicaConsiste en describir a realidade designada por unha palabra desde o seu aspecto máisxeral1.2 A definición nominalConsiste en explicar unha palabra empregando unha serie de estruturas, outras palabrasde mesma familia e sinónimos ou antónimos.

Historia da lingua

A historia da lingua galega comeza coa chegada e o asentamento dos romanos na Gallaecia, no territorio do noroeste da Península Ibérica, arredor do século I a.C. Os romanos traen canda eles a súa lingua, o latín, que acabará substituíndo por completo todas as linguas que se falaban antes neste territorio. Adoptando unha perspectiva diacrónica, podemos dicir que a lingua galega que hoxe falamos é o resultado da evolución dese latín que chegou aquí hai 2000 anos. Substrato → Linguas autóctonas que son substituídas pola lingua latina, mais que deixan a súa pegada no latín da Gallaecia. Superestrato → Linguas invasoras que non substitúen a lingua latina, mais que deixan a súa pegada no latín da Gallaecia.

Substrato

O substrato do galego está constituído polas linguas prelatinas, faladas pola poboación do NO da Península Ibérica antes da chegada dos romanos. O estudo das linguas prelatinas resulta moi complexo e coñécese moi pouco delas xa que non tiñan cultivo escrito. Podemos distinguir dous grandes tipos de substrato: PREINDOEUROPEO e INDOEUROPEO

Substrato preindoeuropeo

O substrato preindoeuropeo localízase cronoloxicamente na Idade de Pedra.

Substrato indoeuropeo

Os celtasCara ao ano 800 a.n.e., os preindoeuropeos foron desprazados do NO da Península Ibérica polos pobos indoeuropeos, entre os que cómpre destacar os celtas. No tocante á lingua, é relativamente numeroso o vocabulario galego de procedencia celta. Podemos sinalar algunhas palabras coma: Berce Billa Burato

Romanización da Gallaecia

A chegada dos romanos e o seu asentamento na Gallaecia

Na conquista romana podemos destacar tres campañas militares: 138 a.C. → Primeira incursión dos romanos na Gallaecia, coa expedición dirixida por Décimo Xunio Bruto. Nesta campaña ten lugar o singular episodio do Río do Esquecemento. 61 a.C. → Comeza a conquista da Gallaecia coa campaña comandada por Xulio César. 19 a.C. → Gallaecia intégrase definitivamente no Imperio Romano a partir das cruentas campañas de Octavio Augusto. Ao longo desta última expedición, ten lugar o famoso episodio do Monte Medulio.

A chegada dos romanos e o seu asentamento na Gallaecia

Entre galaicos e romanos foise tecendo unha estreita rede de relacións sociais que favoreceu a penetración da cultura e da lingua dos invasores: -Aséntanse na Gallaecia colonos romanos. -Proliferan os matrimonios mixtos. Así pois, houbo comunicación entre os castrexos e os romanos, o que contribuíu a que a lingua latina se pose espallando entre a poboación galaica.

Evolucións fonéticas do latín ao galego

-Sonorización das consoantes oclusivas xordas intervocálicas: -P-, -T-, -K- > -b-, -d-, -g- LUPU→ LOBO; ROTA→RODA; AMICUS→AMIGO -Desaparición das consoantes -D-, -G-, -L- e -N- en posición intervocálica PARADISU→PARAÍSO; CRUDELE→ CRUEL; LEGENDA→LENDA -Simplificación das consoantes dobres latinas -LL- e -NN- > -l-, -n- CABALLU→ CABALO; ANNU→ ANO -Evolución do grupo latino -CT- a -it- NOCTE> noite LACTE> leite -Evolución dos grupos consonánticos PL-, FL- e CL- a /t/ (ch) PLORARE> chorar FLAMMA> chama CLAMARE> chamar -Evolución do ditongo latino AU> ou CAUSA> cousa MAURU> mouro

Superestrato

Xermánico As linguas destes pobos xermánicos forman parte do superestrato do galego. As linguas xermánicas non chegaron a desprazar o latín que se falaba aquí e a súa influencia foi bastante superficial. É destacable a pegada das linguas xermánicas na onomástica, tanto na toponimia coma na antroponimia.

Arabe

Na lingua galega tamén se rexistran numerosas palabras tomadas do árabe. Con todo, moitos destes arabismos chegaron á nosa lingua de xeito indirecto a través do castelán.

O nacemento das linguas romances

Dátase a orixe das linguas románicas entre os séculos VIII-IX. Os primeiros textos en galego-portugués datan do XII, mais, antes desta data, malia escribirse en latín, xa se descobren palabras en galego-portugués.