Gizakiaren Jatorria eta Eboluzioaren Teoriak

Gizakiaren Jatorria

Izaki bizidunek existentzian hainbat aldaketa izaten dituzte:

• Ontogenesia: Izaki bakoitzak eraldaketak izaten ditu, jaiotzatik hasi eta hil arte. Eraldaketa multzo horiei ontogenesia deritzo.

• Filogenesia: Espeziea denboran zehar aldatu dela adierazten du.

Hau da, aldaketa horietako batzuk banakako garapenari dagozkie (ontogenesia) eta beste batzuk, berriz, belaunez belaun sortzen dira (filogenesia).

• Fixismoa: Espezie bakoitza aldaezina zela ulertzen zuten, bai eta betierekoa zela ere. Bere teoria hauxe zen: norbanakoak aldatzen dira, baina espezieek inolako aldaketarik gabe iraunten dute betiko. Espeziea ez dago loturik, eboluziorik ez, kataklismo handiak...

Eboluzionismoaren Garapena

Charles Darwin

Darwinek prozesu horri “espezieen hautapen naturala” esaten zion. Laburbilduz, bizitzeko aukera gehien ematen dituzten joerek iraunten dute, eta kaltegarriak diren joerak desagertzen dira.

Gregor Mendel

Herentzia genetikoaren mekanismoak azaltzeko lehen urratsa egin zuen, ilarrekin saiakuntza egin ostean. Izaki bizidunek transmititu ditzaketela zenbait plikatu zituzten: “fenotipo” eta “genotipo”.

Eboluzioaren Hastapenak

Lamarck

Espezieen eboluzio biologikoari buruzko lehen teoria orokorra (filogenesia) proposatu zuena. Izaki bizidunen eraldaketak inguruarekiko interakzioaren ondorio dira, eta organoren baten erabilera intentsiboarekin sendotzen dira. Aitzitik, beste organo batzuk ahuldu egiten dira, ez direlako erabiltzen, eta azkenean desagertu egiten dira. Adb. Jirafaren adibidea.

Hominizazioa eta Kultura

Humanizazioa (Kulturaren bidez ikasten diren faktoreak)

1. Tresna: Alde kualitatiboa handia dago.
2. Gizarte harreman konplexuak:
   • Lankidetza
   • Harreman zaintza
   • Koordinazioa
   • Hierarkiak daude.
3. Hizkuntzari esker: Artikulatua. Hitza lotzeko ahalmena dugula kohesio bat sortuz eta konbentzionala da.

Hizkuntza

• Artikulatua: Fonemak elkartuz milaka hitz, eta kontzeptu/ideia sor daitezke.
• Konbentzionala: Hautazkoa da, ondorioz, gizarte harremana bultzatzen du.
• Aurrera hartzeko aukera ematen du.

Hominizazioa

1. Bipedismoa: Bi oinetan ibiltzea.
2. Eskua libre: Erpurua garatzen da, objektuei heltzeko.
3. Masailezurra: Fonazio osagarria.
4. Enzefalizazioa: Burmuina handitzen joan da (1,7 kg).
5. Heldu gabe jaiotzen gara.

Erreferente Moralak

Balio unibertsalak al dira?

Erlatibismo morala

Pertsona bakoitzak edo gizarte bakoitzak bere balioak ditu.

• Subjetibismoa: Judizio etikoa ez da objektiboa (zientzia ez bezala).
• Eszeptizismo morala: Ez dago ezagutzarik onaz eta justuaz. Edozein argudio ukatu daiteke beste baten kontra.
• Emotibismoa: Judizio etikoak ez du egiazko ezagutza bilatzen; “Emosioa” eragitea, zirikatzea da judizio etikoaren funtzioa.

Objektibismoa vs. Intersubjektibitatea

EZ: Subjektibismoa

EZ: Objektibismoa (Etika ez da objektiboa).

BAI: Intersubjektibitatea: Pertsonen arteko harremanak sortu / eraiki/ adostu egiten da. (J. Habermas: diskurtsoaren etika).

Ona/Justua

Taldean, elkarrizketa baten ostean, denen iritzia kontuan hartu eta gero, adostu egiten da.

Ezaugarriak:

• Justizia minimoaren etika da.
• Zoriontasuna “maximoaren” etika da. Zoriona lortzeko muturreko jokaerak saihestu, erdiko puntua bilatu. Ez da iraunkorra. Norberaren barneko izaeraren menpe.