Giza Gorputzaren Anatomia: Hezurrak

Gorputz Ardatzak

• Ardatz bertikala edo longitudinala: Lurraren perpendikularra, gizakia zutik dagoenean.
• Ardatz printzipala edo nagusia: Ardatz bertikal luzeena.
• Zeharkako ardatza edo ardatz horizontala: Ardatz bertikalaren perpendikularra, gorputzaren alde batetik bestera pasatzen dena.
• Ardatz sagitala: Beste bien perpendikularra, atzealdetik aurrealdera doana.

Gorputzaren Planoak

• Erdiko planoa: Gorputza bi atal berdinetan erdibitzen duen simetriaren planoa. Ardatz sagitala eta bertikala ditu; plano mediosagitala ere deitzen zaio.
• Plano frontala edo koronala: Kopetarekiko paraleloa eta plano mediosagitalarekiko perpendikularra. Zeharkako eta longitudinal ardatzak ditu.
• Zeharkako planoak: Plano frontal eta mediosagitalekiko perpendikularrak.

Norabideak Espazioan

• Kraneala: Bururantz, goialdekoa (zutik dagoenean).
• Kaudala edo buztanaldekoa: Kokzixerantz, behealdekoa (zutik dagoenean).
• Erdikoa: Plano mediosagitalerantz.
• Laterala: Plano mediosagitaletik aldentzen denean.
• Erdia: Erdian kokatua.
• Zentrala, sakona edo barrukoa: Gorputzaren barnealdean.
• Periferikoa, azalekoa edo kanpokoa: Gorputzaren kanpoaldean.
• Aurrealdea edo bentrala: Aurrealderantz.
• Atzealdea edo dortsala: Atzealderantz.
• Proximala: Gorputz-enborrerantz (gorputz-adarretan).
• Distala: Gorputz-enborretik aldentzen dena (gorputz-adarretan).
• Ulnarra: Kubitorantz.
• Radiala: Erradiorantz.
• Tibiala: Tibiarantz.
• Fibularra: Fibularantz.
• Palmarra: Ahurrerantz.
• Plantarra: Oinaren zolorantz.

Mugimenduaren Norabideak

• Flexioa: Tolestura, angelua itxiz.
• Estensoa: Flexioaren kontrakoa.
• Abdukzioa: Gorputzetik aldentzea.
• Errotazioa: Biraketa.
• Zirkundukzioa: Biribil baten marrazketa.
• Azalekoa: Gainazalean.
• Sakonekoa: Sakonean.
• Supinazioa: Esku-ahurra gorantz edo aurrerantz.
• Pronazioa: Supinazioaren kontrakoa.
• Ebertsioa: Kanpoalderantz biratzea.
• Inbertsioa: Barnealderantz biratzea.

Hezurrak

Hezurrak, ehun konektiboz osatutako egitura zurrunak, giza eskeletoaren atal nagusiak dira eta gorputzari eusten diote. Gizaki helduaren eskeletoak 205 hezur ditu. Bi atal nagusi ditu: eskeleto axiala eta apendikularra.

Hezurren funtzioak:

• Bizi-egituren babesa
• Gorputzaren euskarria
• Mugimenduaren oinarri mekanikoa
• Hematopoiesia
• Gatzen biltokia

Hezurren sailkapena:

1. Hezur luzeak: Luzeera, lodiera baino handiagoa. Gorputz-adarrak osatzen dituzte. Hiru atal dituzte: diafisia (erdiko atala), metafisia (diafisia eta epifisiaren artean) eta epifisia (muturrak).
2. Hezur lauak: Bi geruza trinkoz eta gai esponjosoz osatuak. Adibidez, garezurra eta omoplatoa.
3. Hezur laburrak: Geruza gogor batez inguratutako gai esponjosoz osatuak. Luze-zabaleko neurriak berdinak dira. Adibidez, karpoko eta tartsoko hezurrak.
4. Hezur pneumatikoak: Barrunbeak dituzte, mukosaz inguratuta. Adibidez, garezurrako hezurrak (maxilarra, etmoidea, esfenoidea).
5. Hezur irregularrak: Aurreko taldeetan sartzen ez direnak. Adibidez, ornoak.

Hezurraren Osaera eta Egitura

Osaera Kimikoa:

• Gai organikoa: Hezur-zelulak eta matrize organikoa (%90 zuntz kolagenoak).
• Gai inorganikoa: Gatz mineralak (kaltzioa eta fosfatoa).

Hezur-zelulak:

• Osteoblastoa: Osteogenesia eragiten du, matrize organikoa (osteoidea) sortzen du.
• Osteozitoa: Osteoblastoak osteoidea sortu eta kaltzifikatu ondoren eratzen da.
• Osteoklastoa: Hezurren azalean dauden zelula multinukleatuak, hezurra desegiten dutenak.

Hezurraren egitura:

• Kanpoaldeko geruza: Xaflatxoetan antolatua, odol-hodi baten inguruan osteona eratuz.
• Hezur-ehun trinkoa: Osteonek osatua.
• Hezur ehun harroa: Trabekulaz osatua.
• Hezur-muin gorria: Eskeleto axialean, koxalean eta eskapulan.
• Periostioa: Hezur guztia biltzen du.

Hezur luzeen irrigazioa:

1. Arteria epifisiarioak: Kartilago artikularra irrigatzen dute.
2. Arteria nutrizio diafisiarioak: Hezurraren ertzak irrigatzen dituzte.
3. Sistema benosoa: Arterien kontrako bidea egiten du.