Zer da estatua

1- EMAN MACHIAVELORI BURUZKO INFORMAZIOA:

-XV eta XVI garren mendean bizi izan zen italian politikaria idazlea eta filosofoa izan zen bera izan zen estatuaren kontzeptua erabili zuen lehenengoa ,berak esaten zuen  estatua politika eta gizartea antolatzeko balio zuela.

2- ESTATUAREN EZAUGARRIAK:

• Lurralde zehatz gainean du boterea estatuak. Estatuak mugen artean botere guztia dauka.

• Estatua subiranoa da, berak baino botere handiagoa instantziarik ez dago. Botere handiena dauka.

• Estatuaren boterea erakunde desberdinen bidez gauzatzen da.

• Estatuak indarkeria legitimoki erabili ahal du, bere lurraldeko kide guztiak defendatzeko (kanpokoak eta barrukoak) biolentziatik.

3- ESTATUA BEHARREZKOA DA?

-Estatua nahi ez dutenak:XIX mendean  Bakuni izan zen , anarkisten ikuspuntutik estatua ez da beharrezkoa , aberatsek herria zapaltzeko erabiltzen zuten tresna dela uste  zutelako XVIIIan Rousseo eta nartzisistak esan zuten gizakia ona dela eta gizartean sartzean gaiztotu egiten da eta horregatik ez da beharrezkoa gizartea edo estatua

-Estatua nahi dutenak: estatua indarkeriaren monopolio dute eta indarkeria egoerak kontrolatu eta mugatzen ditu,estatua guztien ongia bilatzen du.

4-ZER DA TEORIA KONTRAKTUALISTA?

Estatuaren beharra aldezten duten teoria batzuei kontraktualista deritze.

5-ZER DEFENDATZEN DU STUART MILL-EK

Stuart Mill-ek esaten zuen estatua beharrezkoa da, bizitza eta zegurtasuna erasten dituelako,estatuak gizarte antolatzen du eta ezin da  bizitza pribatuan sartu

6-ESTATU MOTAK:

• Estatu autoritarioak: boterea duena inolako mugarik gabe erabiltzen du bere autoritatea, ez dago botere banaketarik eta gobernariak ez dira aukeratzen. Estatu autoritarioa ezadostasunak ezin dira adierazi. Bi nota daude:

• Absolutista: Aro modernoan dago (XV-XVIII). Gobernaria Luis XIV-a izan zen, eta botere absolutua dauka erregea. Defendatzaile nagusia Thomas Hobbesek zen. “Gure eskubideak subirano bati ematen dizkiegu, eta gero, hark, mugarik gabe.

• Totalitarioa: Eremu publikoak ez ezik Eremu pribatuak ere kontrolatzen ditu. (Sinesmenak, komunikabideak, hezkuntzak,...). Adibide nagusia Faszismoa eta Nazismoa dira.

• Zuzenbidezko estatua: Legeak erregulatzen du estatu osoa eta bere pean daude botere politiko guztiak. Botere politikoa ezin dira arbitarioki erabili. Zuzenbidezko estatua eskubide indibidualak babesten ditu. Absolutismoaren amaieran sortu zen XVIII-XIX artean, iraultza Frantzesarekin.

• Zuzenbidezko estatu soziala: Eskubide indibiduak babesten ditu baina hori ez da nahikoa, eskubide kolektiboak ere babesten ditu, hauxe da, herriak babesten ditu. Saiatzen da konpontzen berdintasun ezak. Estaruak zuzenean hartu behar du esku, eskubideak lortzeko. Adibidez, etxebizitzak. Estatuaren eginkizun nagusia ongizatea sustatzea da. XIX.Mendean sortu zen.

7 ZER DA KONSTITUZIOA?

lege gorena da eta bertan  arautzen du zuzenbideko estatua eta zuzenbideko estatu soziala, idatzita dago eta bertan deskribatuta dago botereak  erabiltzeko prozedura.

8 BOTEREEN BANAKETA:

Montesquieu, berak hitz egin zuen honi buruz, XVII eta XVIII mendeen artean, hiru botere nota zeudela esaten zuen:

• Botere legegilea: Legeak egiten ditu eta botere honek deko parlamentua.

• Botere betearaztea: Botere honek Legeak aplikatzen ditu eta botere honek gobernua du.

• Botere judizialak: Legeak betetzen ez direnean zigorrak aplikatzen ditu eta konstituzioa zaintzen du, auzitegiak ditu botere hau.