Espainiako Bigarren Errepublika: Biurtekoak eta Frontea

Biurteko Erreformista (1931-1933)

Ia bi urtez, Azañaren gobernua Errepublikaren erreforma garrantzitsuenak martxan jartzen saiatu zen. Erreforma horien bidez, Espainia herrialde modernoa, demokratikoa eta laikoa bihurtu nahi zen.

Erreforma Nagusiak (1931-1933)

• Nekazaritza erreforma: landu gabeko latifundioak desagerraztea eta lurra jornalen artean banatzea.
• Erreforma militarrak: armadaren eragin handia murriztea.
• Lan erreformak: gutxieneko soldata eta istripu aseguruak ezartzea.
• Hezkuntza erreformak: hezkuntza publikoa hobetzea eta zabaltzea.
• Kataluniari autonomia: 1932an, Nuriako Estatutua onartu zen eta Generalitatea sortu zen.

Baina erreforma horiek aurkakotasuna aurkitu zuten elizaren, armadaren, anarkisten eta sindikatuen aldetik.

1932ko abuztuan, estatu-kolpe ahalegina egin zuen Sanjurjo jeneralak, baina porrot egin zuen. Anarkistek finkak okupatu zituzten.

1933ko urtarrilean, nekazari-matxinada bat gertatu zen Casas Viejasen.

Eta irailean, Gil Roblesek sortutako eskuineko alderdi katoliko berri bat, CEDA, hauteskundeetara aurkeztu zen.

Biurteko Kontserbadorea (1933-1935)

1933ko amaieratik 1935era bitartean, zentroko eta eskuineko politikariek osatu zuten Errepublikaren gobernua, eta aurreko etapan martxan jarritako erreformak geldiarazi egin zituzten. 1934ko iraultzaren ondorioz, tentsioa areagotu egin zen.

Zentro-eskuinak 1933ko hauteskundeak irabazi zituen. Lerrouxen Alderdi Erradikala jarri zen gobernuan, Gil Roblesen CEDAren laguntzarekin. 1934an, ezkerreko alderdiek gaizki hartu zuten CEDAko kideak gobernuko ministro izendatu izana, eta boterea modu ez-demokratikoan eskuratzea erabaki zuten. Hori dela eta, Urriko Iraultza piztu zen.

• Asturiasen: langile erakundeek meatze arroa hartu zuten.
• Katalunian: Gobernu autonomoak bat egin zuen matxinadarekin, eta Lluís Companysek Kataluniako Errepublika aldarrikatu zuen.

Iraultza zabaldu ondoren, gobernuak krisia izan zuen.

Fronte Popularra

1936ko hauteskundeetan (ez 1939ko) Fronte Popularra eta Calvo Sotelo eta José Antonio Primo de Rivera aurkeztu ziren. Irabazlea Fronte Popularra izan zen. Gobernu berriak erreforma politikari ekin zion berriro, eta Urriko Iraultzako presoak askatu zituzten. Kalean tentsioa areagotu zen.

Bestetik, Mola jeneralak Errepublikaren kontrako konspirazioak egin zituen. 1936ko uztailaren 12an, eskuineko pistolarien talde batek Castillo tenientea (ezkerrekoa) hil zuen. Uztailaren 13an, ezkerrekoek Calvo Sotelo (eskuinekoa) hil zuten. Horrela hasi zen Gerra Zibila.