Enpresen Sailkapena eta Mota Juridikoak: Gida Osoa

Merkataritza Legedia eta Enpresen Sailkapena

1. Merkataritza Legedia

• Merkataritza Erregistroa: Enpresak egin beharrekoa:

1. Enpresa inskribatu: Merkataritza Erregistroan inskribatu behar da.
2. Enpresaren liburuak erregistratu: Akten liburua, bazkideen liburua, kontabilitate liburuak eta estatutuak (enpresaren arauak).
3. Enpresaren ahaldunak inskribatu: Legalki enpresa nork ordezkatu edo errepresentatu ahal duen zehaztu behar da, baita enpresaren izenean nork sinatu ahal duen ere.

2. Enpresaren Sailkapena

1. Neurriaren arabera (handiak, txikiak eta ertainak):
   1. Irizpide ekonomikoa: Salmentak.
   2. Irizpide teknikoa: Kapitalaren berrikuntza.
   3. Ondare irizpidea: Ondasunak, eskubideak eta zorrak.
   4. Antolaketa irizpideak: Langile kopurua.
2. Jarduera geografikoaren arabera:
   1. Lehen sektoreko enpresak.
   2. Bigarren sektoreko enpresak.
   3. Hirugarren sektoreko enpresak.
3. Eremu geografikoaren arabera:
   1. Tokiko enpresak.
   2. Eskualdeko enpresak.
   3. Enpresa nazionalak.
   4. Nazioarteko enpresak.
   5. Enpresa multinazionalak.
4. Etekinen helburuaren arabera:
   1. Irabazi asmoa duten enpresak.
   2. Irabazi asmorik ez duten enpresak.
5. Kapitalaren jabetzaren arabera:
   1. Enpresa publikoa.
   2. Enpresa pribatua.
   3. Enpresa mistoa.
6. Forma juridikoaren arabera:
   1. Banakako enpresa: Nortasun fisikoa duen enpresa mota; pertsona fisikoa.
      1. Bere izenean jarduten du.
      2. Erantzukizun mugagabea du.
      3. Pertsona fisikoen gaineko zerga ordaintzen du.
      4. Pertsona fisikoa adinez gorakoa izan behar da.
      5. Ez dago kapital minimorik.
   2. Sozietate kolektiboa:
      1. Bi bazkide egon behar dira gutxienez.
      2. Partaide guztiek parte hartzen dute enpresaren kudeaketan.
      3. Erantzukizun mugagabea, pertsonala eta solidarioa dute.
      4. Ez dago gutxieneko kapitalik.
      5. Bazkide izaera ezin da askatasunez eskualdatu.
      6. Sozietateen gaineko zerga ordaintzen du.
   3. Komanditako sozietate hutsa: Bi bazkide mota daude.
      1. Bazkide kolektiboak: Enpresa kudeatzen dute eta erantzukizun pertsonala, solidarioa eta mugagabea dute.
      2. Bazkide komanditarioak: Ekarpen ekonomikoa egiten dute eta euren partaidetza akzioz osatzen da. Ez dute enpresaren kudeaketan parte hartzen eta emaitza ekonomikoa dago. Erantzukizun mugatua dute.
      3. Bi bazkide edo gehiago egon behar dira.
      4. Bazkide izaera ezin da askatasunez eskualdatu.
      5. Ez dago gutxieneko kapitalik.
      6. Sozietateen gaineko zerga ordaintzen du.
   4. Komanditako sozietate akzioduna: Bi bazkide mota daude.
      1. Bazkide kolektiboa eta komanditarioa.
      2. Bi bazkide edo gehiago.
      3. Enpresa eratzeko 60.000 euroko kapital minimoa behar da.
      4. Sozietateen gaineko zerga ordaintzen du.
   5. Erantzukizun mugatuko sozietatea:
      1. Bazkide bat edo gehiago (fisikoa edo juridikoa).
      2. Bazkideen erantzukizuna egindako ekarpenaren araberakoa da.
      3. Kapitala partaidetza izeneko zatitan banatuta dago. Transmisio mugatua du.
      4. Kapital minimoa 3.000 eurokoa da.
      5. Sozietateen gaineko zerga ordaintzen du.
   6. Enpresa berria sozietate mugatua:
      1. Azkar, erraz eta kostu txikiz eratzeko sortuta dago. Zergak urtebete atzeratu daitezke eta aholkularitza zerbitzua eskaintzen da.
      2. Bazkide bat gutxienez eta bost gehienez.
      3. Erantzukizun mugatua.
      4. 3.000 euroko kapital minimoa eta 120.000 euroko maximoa (partaidetzan banatua).
      5. Sozietateen gaineko zerga ordaintzen du.
   7. Sozietate anonimoa:
      1. Bazkide bat gutxienez (fisikoa edo juridikoa).
      2. Erantzukizun mugatua.
      3. 60.000 euroko kapital minimoa, akzioetan banatua.
      4. Akzioen transmisio askea.
      5. Sozietateen gaineko zerga ordaintzen du.

3. Akzioak

1. Akziodunen eskubideak:
   1. Sozietatearen mozkinen banaketan parte hartzeko eskubidea (dibidendoa).
   2. Akzioak harpidetzeko lehentasuna, akzio berriak jaulkitzen direnean (kapital zabalkuntza).
   3. Batzarrera joan eta bozkatzeko eskubidea.
   4. Erabakiak aukeratzeko eskubidea.
   5. Batzarretan landutako informazioa jasotzeko eskubidea.
2. Akzio motak:
   1. Eskubideen arabera:
      1. Arruntak: Ez dute eskubide berezirik.
      2. Pribilegiodunak: Pribilegioren bat dute.
   2. Titulartasunaren arabera:
      1. Izendunak: Jabearen izena dute.
      2. Eramailearenak: Akzioa daramanarena da.
   3. Kapitalaren arabera:
      1. Arruntak: Dirutan ordaindutakoak.
      2. Liberatuak: Banatu ez diren mozkinen kontura jaulkitakoak.
      3. Propioak: Espezietan egindako ekarpenak onartzen dituzte.

Akzio, Partaidetza eta Obligazioen Taula Konparatiboa

4. Akzioei Buruzko Kontzeptuak

1. Balio nominala: Akzio bakoitzak duen balioa da.
2. Merkatu balioa: Akzioak merkatuan duen balioa.
3. Balio teorikoa: Akzioak eduki beharko lukeen balioa da.
4. Harpidetza eskubidea: Akzio berriak jaulkitzerakoan, lehendik dauden akziodunek akzio berriak eskuratzeko duten lehentasunezko eskubidea da.
5. Errentagarritasuna: Kapital batek errenta sortzeko duen ahalmena.

5. Lan Sozietatea

1. Lau bazkide ditu, eta horietatik hiru langileak izan behar dira.
2. Erantzukizun mugatua dute.
3. Kapitala akzioetan eta partaidetzan banatuta dago.
4. Sozietateen gaineko zerga ordaintzen du.