Enpresaren oinarriak: Elementuak, Funtzioak eta Sailkapena

B) Enpresaren elementuak

Lau taldetan sailka ditzakegu:

• Giza elementua: Enpresarekin lotura zuzena duten pertsona guztiak dira: jabeak, akziodunak, zuzendariak, langileak, etab.
• Kapital- edo ekoizpen-ondasunak: Enpresak dituen ekonomia-ondasunak dira. Bi multzotan sailkatzen dira:
  • Aktibo finkoa: Ekoizpen-jardueran epe luzez erabiltzeko ondasunak edo ekipamenduak (makineria, bulego-altzariak, etab.).
  • Aktibo zirkulatzailea: Aldian-aldian berritzen diren ondasunak dira (lehengaiak, bulego-materiala) eta etengabe berritzen ari direnak (esaterako, dirua).
• Antolaketa: Enpresako kideen jarduera-multzoa; enpresaburuak autoritate-, koordinazio- eta komunikazio-harremanak kudeatzen ditu.
• Ingurunea: Enpresa ez da unitate isolatua; aitzitik, gero eta ingurune globalizatuago batean jarduten du, non herrialdeen arteko mugak gero eta lausoagoak diren.

C) Enpresaren funtzioak

Enpresa funtzio-area desberdinetan banatzen da:

• Hornikuntza: Materialak erostea (lehengaiak, ibilgetuak, salgaiak) eta biltegiratzea.
• Ekoizpena: Enpresa-jardueraren xede diren ondasunak edo zerbitzuak ekoizteaz arduratzen da.
• Salmentak: Produktua merkaturatu eta banatzen du.
• Giza baliabideak: Enpresaren pertsonala antolatu eta kudeatzen du.
• Finantza eta inbertsioa: Enpresak beharrezko diru-funtsak biltzen ditu, bai eta inbertsio-politika kudeatu ere.
• Zuzendaritza: Beste area guztiak antolatu eta zuzentzen ditu, jarritako helburuak lortzeko.

1.3. Ingurunearen eragina enpresan

Ingurunea bi motatan banatu dezakegu:

• Ingurune orokorra: Enpresa guztiei berdin eragiten dieten faktoreak dira: kultura, ekonomia, politika, legeak, etab. (adibidez, gobernu-aldaketak edo energiaren prezioa).
• Ingurune espezifikoa: Zehazki enpresaren funtzionamenduan eragiten duten faktoreak dira (hornitzaileak, lehiakideak).

1.4. Enpresaburua

Egun, enpresaburua zuzendaritzako profesional bat da eta honako funtzioak betetzen ditu:

• Planifikazioa: Ekintza-plana diseinatzea, merkatu-ikerketaren bidez kontsumitzailearen desioak interpretatuz.
• Kudeaketa: Helburuak lortzeko enpresako elementu guztiak zuzentzea.
• Antolaketa: Baliabideak koordinatzea eraginkortasuna lortzeko.
• Kontrola: Desbideraketak zuzentzea eta helburuen betetze-maila neurtzea.

1.5. Enpresen sailkapena

• Jardueraren arabera:
  1. Lehen sektorea: Natura-baliabideak ustiatzen dituzte (nekazaritza, abeltzaintza).
  2. Bigarren sektorea: Eraldatze-jarduerak edo industria.
  3. Hirugarren sektorea: Zerbitzuak (merkataritza, bidaia-agentziak, klinikak).
• Ekoizpen-faktoreen jabetzaren arabera:
  1. Enpresa pribatuak: Partikularren jabetzakoak (Danone, Coca-Cola).
  2. Enpresa publikoak: Estatuaren edo erakunde publikoen jabetzakoak (EITB, Correos).
• Egitura juridikoaren arabera:
  1. Banakako enpresak: Pertsona fisiko baten jabetzakoak.
  2. Bazkide-enpresak edo sozietateak: Jabe bat edo gehiago dituzte, eta erantzukizuna ekarpenaren araberakoa izaten da.