Enpresa-motak, erantzukizunak eta baldintzak

Banakako enpresaria

Enpresaren laburpena: Banakako enpresaria.

• Merkataritza Erregistroan alta eman, bai/ez: Ez dago tramik (ez dago derrigorrezko tramiterik).
• Erantzukizun mota: Mugagabea — bere ondasun guztiekin erantzungo du enpresaren porrotaren aurrean.
• Partaide kopurua: Bakarra.
• Enpresaren eraketarako gutxieneko ekarpena: Ez dago.
• Parte-hartzailearen ezaugarriak: Behintzat hamazortzi urtetik gorako enpresariak izan behar du (salbuespena: tutoreak jarduten dutenean). Kudeatzaileak eta inbertitzaileak izan daitezke aldi berean.
• Oharrak: Ezingo du agiririk jaso bertan (testuan aipatzen dena).

Sozietate zibila

• Merkataritza Erregistroan alta eman, bai/ez: Ez.
• Partaide kopurua: Bi edo partaide gehiago.
• Erantzukizun mota: Mugagabea.
• Organo nagusiak: Administrazioa bazkide bati edo gehiagori utz dakioke. Hauek ez badira izendatu, bazkide guztiek administrara dezakete; hala ere, ondasun higigaitzak aldatzeko bazkide guztien onespena behar da.

Talde sozietatea (Talde-bazkideak)

Enpresaren laburpena: Izen subjektiboa + SC edo SRC.

• Merkataritza Erregistroan alta ematea: Bai.
• Partaide kopurua: 2 bazkide gutxienez.
• Erantzukizun mota: Erantzukizun mugagabea.
• Enpresaren eraketarako gutxieneko ekarpena: Ez dago.
• Partaideen ezaugarriak:
  • Bi bazkide mota:
  • Kapitalistak: lana eta aktiboko ondasunak aportatu.
  • Industrialak: lana bakarrik aportatu, kapitala ez.
• Bazkideen arteko mozkin banaketa: Eraketa eskribura zehaztuta ez badago, bazkideek ekarpenen proportzioan hartuko dute parte mozkinak banatzerakoan.
• Organo nagusiak: Sozietateen administratzaileak — enpresaren kudeaketa eta ordezkaritza arduratzen dira. Administratzaile batzuek mankomunatuak izan daitezke (ekintza bakoitzerako onespena behar) edo solidarioak (bakoitzak erabakiak autonomoki hartu ditzake).
• Gestioko ekintzak: Enpresaren antolaketa, merkataritza politika eta inbertsioaren bezalako erabakiak dira.
• Ordezkaritza sozietateak: Enpresak hirugarrenekin dituen harremanetan (erreklamazioak, kontratuak) aplikatzen da.
• Sozietate komertziala (S. Com.) — luzapen testua:

  Enpresaren laburpena: izen subjektiboa + S. Com.

  • Merkataritza Erregistroan alta ematea: Bai.
  • Partaide kopurua: Bi gutxienez.
  • Erantzukizun mota: Talde bazkidea: erantzukizun mugagabea. Bazkide komanditarioa: erantzukizun mugatua.
  • Partaideen ezaugarriak: Bazkide komanditarioek ezin dute enpresaren kudeaketan parte hartu. Haien izena ezin da sozietate izenean agertu. Kapital ekarpenak, enpresaren kudeaketa eta produkzio jardueratik kanpo gelditzen dira; kapital ekarpenak baino ez dituzte egiten.

Sozietate mugatua (SL/SRL)

• Enpresaren laburpena: Subjektiboa zein objektiboa + SL edo SRL.
• Merkataritza Erregistroan alta ematea: Bai.
• Partaide kopurua: Batetik gora (ETEen kasuan).
• Enpresaren eraketarako gutxieneko ekarpena: 3000€ (testuan agertzen den 500.000 PZTA → 3000€ aipamena mantenduta).
• Partaideen ezaugarriak: Erantzukizun mugatua. Sozietatea eratzean kapital guztiak harpidetuta eta hasieratik ordainduta egon behar du. Horregatik ez da dibidendu pasiborik onartzen (bazkideek ordaintzeko dituzten partaidetza). Partaidetzen transmisioa ez da erraza.
• Organo nagusiak:
  • Batzar nagusia: organo gorena — bazkideek juntan parte hartu eta erabakiak hartzen dituzte; hala nola kudeaketaren zentsura, karguen izendatzea eta kentzea, estatutuen aldaketa, etab.
  • Administratzaileak: administratzaile bakarra, solidarioa (bakoitzak independienteki jokatu dezake) edo era mankomunatuan (erabakiak aho batez) izan daitezke. Administrazio kontseilua ere sor daiteke. Administrazioak konpainia kudeatu eta ordezkatzen du eta Batzar Nagusiaren aurrean erantzun.

Sozietate anonimoa (S.A.)

• Enpresaren laburpena: Subjektiboa zein objektiboa + S.A.
• Merkataritza Erregistroan alta ematea: Bai.
• Partaide kopurua: Batetik gora (enpresa handien kasuan).
• Erantzukizun mota: Mugatua.
• Enpresaren eraketarako gutxieneko ekarpena: 60.000 €. Kapital hau akzioetan banatuta dago. Hauen transmisioa erraza da. Sozietatea eratzean kapital guztiak harpidetuta eta gutxienez akzio bakoitzaren %25a ordainduta egon behar du. Ordaintzeke dauden kopuruei dibidendu pasibo deritze.
• Partaideen ezaugarriak eta eskubideak:
  • Akziodunen eskubideak: aktiboak jasotzeko eskubidea, likidaziotik sortutako ondarean parte hartzeko eskubidea, lehentasunezko harpidetza eskubidea, Akziodunen Batzar Nagusian botoa emateko eskubidea, informazio eskubidea, eta sozietatearen erabakiak inpugnatzeko eskubidea.
• Organo nagusiak:

  Batzar Nagusia:

  • 1) Ohikoa: Ekitaldi bakoitzaren lehenengo 6 hilabeteen barruan deitu behar da; kuenta zentsuratu, kontuak onartu eta emaitzaren aplikazioaz erabaki.
  • 2) Ez-ohikoak: Besteak; urtean nahi den kopuruan eta nahi denean deitu daitezke.
  • 3) Unibertsala: Deialdirik gabe egiten dena, kapital sozial osoa dagoenean eta aho batez burutzea onartzen denean.

  S.A.etan, ere, konpainiaren ordezkaritza eta kudeaketa organoa administratzaileek osatzen dute. Administrazioa pertsona bakarreko organo batek zein hainbat pertsonako organo batek eraman dezake (solidarioak, mankomunatuak edo Administrazio Kontseilua).

Sozietate laboralak (SAL / SLL)

• Enpresaren laburpena: SAL edo SLL.
• Merkataritza Erregistroan alta ematea: Testuan hutsik agertzen da; edukia mantenduta.
• Partaide kopurua eta baldintzak: 3 eta hauei dagokienez gutxienez 2 langile izan behar dute (langileei enpresak sortzeko erraztasunak ematean).
• Erantzukizun mota: Mugatua.
• Enpresaren eraketarako gutxieneko ekarpena: SAL 60.000 eta SL 3000 (partaidetza hauek SAL eta SL sozietateen ezaugarriak dituzte) — testuan aipatutako balioak mantenduta daude.
• Partaideen ezaugarriak: Partaide batek ezin du partaidetzak / akzioen heren baino gehiago izan (salbuespena: herri erakundea bada).
• Partaide motak:
  • Bazkide-langileak: klase laborala; enpresaren partaidetzen gehiengoa kontrolatu behar dute.
  • Bazkideak ez-langileak: klase orokorra.
  • Langileak ez bazkideak: egon daitezke baina ezin dute bazkide-langileen %15 baino gehiago izan (25 langile izatekotan %25era igar daitezke).

Kooperatibak

Enpresaren laburpena: S. Coop.

• Merkataritza Erregistroan alta ematea: 3 gutxienez (EAEn 5).
• Erantzukizun mota: Mugatua.
• Enpresa eratzerako gutxieneko kapitala: 6000 euro (testuan adierazitako balioa mantenduta).
• Partaideen ezaugarriak: Ez dute irabazi-asmorik; soberakinak lortuz gero (ez dira mozkinak) bazkideen artean banatuko dira egindako lanaren arabera eta ez ekarpenaren arabera.
• Organo nagusiak:
  • Batzar nagusia: Sozietatearen borondatea adierazten da bazkideen botoen bidez.
  • Kontseilu errektorea: Gobernu, kudeaketa eta ordezkaritza-organoa. Gutxienez hiru partaidek osatu behar dute: lehendakaria, lehendakari-ordea eta idazkaria. 10 kooperatibista baino gutxiago bada administratzaile bakarra egon daiteke.

Oharrak: Edukia osorik mantendu da, jatorrizko testuan zeuden balioak eta xehetasunak zuzendu eta ortografia, puntuazio eta majuskulen erabilera egokituta. Azalpenak egituratuta eta SEOari egokituta eman dira (izenburuan eta tagetan gako-hitz egokiak erabilita).