Ekonomia eta Globalizazioa: Oinarrizko Kontzeptuak

Oinarrizko Kontzeptu Ekonomikoak

• Jarduera ekonomikoa: Pertsonek beren beharrak asetzeko ondasunak eskuratzeko egiten dituzten zereginen multzoa da.
• Enpresa: Ondasun ekonomikoen oinarrizko produkzio-unitateak dira.
• Kapitala: Produkziorako behar diren elementu ez-naturalen multzoa da. Hiru mota daude:
  • Fisikoa
  • Finantzarioa
  • Giza
• Teknologia: Produkzio-prozesuan erabilitako ezagutzen, metodoen eta prozeduren multzoa da. Hiru mota daude:
  • Eskuzkoa
  • Mekanizatua
  • Automatikoa edo robotizatua
• Sistema ekonomikoa: Jarduera ekonomikoa antolatzeko eta gauzatzeko moduak dira.

Biztanleria, Ideologia eta Globalizazioa

• Biztanleria aktiboa: Soldatapeko lana duten pertsonek eta soldata izateko prest daudenek osatzen dute.
• Biztanleria ez-aktiboa: Soldatapeko lanik betetzen ez duten eta horrelakorik egiteko prest ez dauden pertsonek osatzen dute.
• Ideologia neoliberala: Sistema ekonomikoaren erabateko liberalizazioa defendatzen dute, soilik merkatuaren bitartez erregulatzeko.
• Enpresa multinazionala: Globalizazioaren eragile nabarmena da, ahalik eta etekinik handienak lortzeko mundu-mailako estrategiekin jarduten dutelako.
• Globalizazio ekonomikoa: Ekonomia nazionala Lurreko arlo guztiak elkarren artean konektatzen dituen munduko ekonomian gero eta gehiago integratzean oinarritzen da.

Jarduera Ekonomikoaren Faseak eta Sektoreak

Faseak

• Produkzioa: Jarduera ekonomikoan sortutako ondasuna.
• Banaketa: Produkzioa kontsumitzailea dagoen lekura eramatean eta merkatuan saltzean datza.
• Kontsumoa: Produkzioan sortutako ondasunak erabiltzea.

Sektoreak

• Lehen sektorea: Banaketarako edo kontsumorako baliabide naturalak erauzteko jarduerak biltzen dira (adibidez, nekazaritza).
• Bigarren sektorea: Lehen sektoretik lortutako baliabide naturalak eraldatzen dituzten jarduerak biltzen dira (adibidez, eraikuntza).
• Hirugarren sektorea: Zerbitzuak eskaintzen dituzten jarduerak biltzen dira (adibidez, irakaskuntza).

Produkzio Faktoreak

Baliabide Naturalak

• Motak:
  • Berriztagarriak: Denbora laburrean birsortzen dira.
  • Berriztaezinak: Erabiltzean agortu egiten dira.
• Arazoak: Agortzea eta gainustiapena, nazioarteko gatazkak.

Lan Merkatua

Enpresek egiten duten lan-eskaintzak eta pertsonek egiten duten lan-eskariak osatzen dute lan-merkatua.

Globalizazioaren Eragileak eta Funtzio Ekonomikoak

Eragileak

• Telekomunikazioen aurrerapenak: Planetako edozein lekuko pertsonen arteko komunikazioa errazten dute.
• Garraioen hobekuntzak: Salgaiak eta pertsonak mundu-mailan lekualdatzea ahalbidetzen dute.
• Sistema kapitalistaren orokortzeak eta ideologia neoliberalaren zabalkundeak: Mundu-mailako era guztietako trukeak ahalbidetzen dituzte.

Funtzio Ekonomiko Globalak

• Ondasunen produkzioa planeta-mailan antolatzen da.
• Salgaien, kapitalen, zerbitzuen, teknologiaren eta informazioaren trukea mundu-mailakoa bihurtzen da.
• Ondasunen kontsumoa handiagoa eta uniformea egiten da.

Globalizazioaren Abantailak eta Eragozpenak

Abantailak

• Multinazionalak kokatzen diren lekuetako enplegua handitzen da.
• Hobekuntza teknologikoak hedatzen dira.
• Produkzio-kostuak murrizten dira.
• Enpresen arteko lehiakortasuna handitzen da.

Eragozpenak

• Enpresa handiak sustatzen ditu.
• Herrialde garatuetako industria-deslokalizazioa bultzatzen du.
• Herrialde garatuen eta azpigaratuen arteko desberdintasun ekonomikoa handitzen da.
• Ingurumena hondatzen da.
• Multinazionalek herrialde azpigaratuetako ekonomian esku hartzea ahalbidetzen dute.