Egia irizpideak

PROPOSIZIOEN EGIA

Egia ez da soilik errealitateari egotzen zaion ezaugarria (gertaeren egia)
. Egia, errealitateari buruz egiten ditugun baieztapei egozten diegu batez ere. Horrenbestez, horrela ulertuta, egia dure proposizioek izan dezaketen propietate bat da. 

Bi proposizio-mota bereiz ditzakegu:

Proposizio enpiritikoak:

-Munduko zerbait baieztapen dute.

-Eduki enpirikoa dute, esperientziaren bidez kontrastagarria.

Proposizio formalak:

-Ez dute eduki enpirikorik.

-Ez dute munduari buruzko ezer esaten.

-Sinboloen arteko erlazioei buruz jarduten dute.

PROPOSIZIOEN ENPIRIKOEN EGIA

Elkarrekikotasun edo egokitasun teoria: -Proposizio bat egiazkoa a, adierazten duena eta errealitatea bat baldin badatoz. Aristoteles(k.A.IVm.)

Koherentziaren teoria: Proposizio bat egiazkoa da ez badu kontraesanik onartutako gainerako proposizioekin. Hengel(XVIII m.)
Arrakastaren teoria:Proposizio bat egiazkoa da hura praktikan jartzean onurak lortzen baditugu. Beraz ondorioei begiratu behar zaie.Willian James(XIX.M.)

PROPOSIZIO FORMALEN EGIA

Proposizio formalek.

-Ez dute munduari buruzko baieztapenik egiten.

-Ez dute gertaerarik aipatzen.

Haientzat egiak koherentzia gisa bakarrik balio du.

EGIA IGARTZEKO IRIZPIDEAK

1-Ebidentzia: Ezagutza bat ebidentea da, haren egiazkotasuna zalantzarik egiteko aukerarik ematen ez badigu. Subjektiboa.

2-Intersubjektibitatea:Sinismen bat egiazkoa da, hau da, ezagutza da, baldin eta edozein subjektu arrazionalek onartzeko mundukoa bada.Objetiboa.

1-Irizpide honen muga:

-Subjektibitatea.

-Zaila da kritikoki haren zilegitasuna zihurtatzea.

2-Irizpide honen muga: mundu guztiak onartutakoak ez du zertan zalantzarik gabe egiazkoa izan behar

EZAGUTZAREN MUGAK

Egia identifikatzeko mugak baldin badaude beste galdera bat planteatzen zaigu: Baliozkoa eta ziurra den ezagutza badago? Ikuskera desberdinak.

Dogmatismoa

-Ezagutza ziurra eta unibertsala lortu dezakegu.

-Gainera ezagutzak aurrera egiten duenez, gero eta gauza gehiago dakigu.

-Descartes.

Eszeptismoa:

-Eszeptismo moderatuak zalantzan jartzen du ezagutza sendoa eta ziurra lortzeko aukera.

-Muturreko eszeptismoak, berriz, ukatu egiten du aukera hori.

.Pirron.

Krizitismoa:

-Ezagutza lor daiteke, baina inoiz ez da betikoa; aitzitik, barraztertu eta kritikatu egin behar da etengabe.

-Kant.

Erlatibismoa

-Ezagutza objektiboa eta unibertsala ezinezkoa da. Ez dago egia absoluturik, baizik.