Dinámicas Lingüísticas en Galicia: Bilingüismo, Dixlosia e Conflito

Bilingüismo: Conceptos e Tipos

• Bilingüismo Individual: Feito Psicolóxico

  Capacidade que ten unha persoa de falar dúas linguas. Hai unha dificultade en determinar o grao de dominio que se debe posuír nunha segunda lingua. O máis común é que unha das linguas predomine sobre a outra.

• Bilingüismo Social ou Diglósico

  Situación máis habitual entre as linguas. É obxecto de estudo da sociolingüística por estar determinado o uso dunha e doutra lingua por factores extralingüísticos. Cando nunha sociedade se empregan dúas linguas diferentes como medio de comunicación, atopámonos diante dunha sociedade bilingüe. O bilingüismo social crea un desequilibrio e tensión.

• Bilingüismo Territorial ou Colingüismo

  Territorio dividido en varias zonas con linguas diferentes. Non é moi frecuente.

Dixlosia: Definición e Implicacións

En 1959, Charles Ferguson definiu o termo diglosia como a relación estable entre dúas variedades lingüísticas (alta e baixa) dunha mesma lingua, que sitúan usos formais fronte aos informais.

Joshua Fishman, pola súa banda, distingue o bilingüismo como un fenómeno individual non conflitivo e a diglosia como un fenómeno colectivo que se caracteriza polo uso socialmente condicionado de dúas linguas.

A partir disto, a sociolingüística peninsular definiu o bilingüismo como a capacidade individual para facer uso de dous idiomas, e a diglosia como unha conduta lingüística caracterizada por unha lingua que se emprega en determinados ámbitos e outra lingua para outros. Así, atopamos a diglosia cando dúas linguas son usadas con valor social diferente:

• Lingua A: Destinada ás funcións consideradas de maior prestixio.
• Lingua B: Para relacións cotiás e informais.

A Dixlosia en Galicia

En Galicia, o castelán é a lingua dominante e o galego é a lingua minorizada, reducida ao uso oral, coloquial e familiar. A consecuencia disto é o autoodio dos galegofalantes cara ao galego, o que xera un comportamento diglósico.

Consecuencias da Dixlosia no Galego

• Restrición de usos: O galego sofre unha presión do castelán que limita o seu emprego, sendo minoritario ou inexistente nas funcións cultas da lingua.
• Aumento de prexuízos: Xéranse prexuízos que asocian o galego á falta de cultura ou ao atraso social, mentres que o castelán se vincula ao prestixio social e ao progreso. Isto crea un autoodio dos galegos cara á súa propia lingua.
• Interferencias lingüísticas: O castelán contamina todos os niveis da lingua galega, provocando numerosas interferencias.

O Conflito Lingüístico: Definición e Saídas

O conflito lingüístico xorde cando dúas linguas coexisten nun mesmo territorio nun contexto de desequilibrio e tensión entre elas. É un proceso constante que implica cambios nas funcións de uso que determinan a supervivencia dunha das linguas.

Existen dúas saídas posibles a este conflito:

• Uniformismo Lingüístico: Emprégase un único idioma común, xeralmente o de maior prestixio.
• Ecoloxismo Lingüístico: Cada comunidade lingüística debe conservar a súa propia lingua. As linguas deben desempeñar no seu territorio todas as funcións sociais co seu idioma.

O Conflito Lingüístico en Galicia

En Galicia, o conflito lingüístico maniféstase nos seguintes niveis:

• Nivel Social: O castelán ten presenza nas clases altas, mentres que o galego predomina nas clases medias e baixas.
• Nivel Funcional: O castelán emprégase en producións formais, e o galego en producións informais.
• Nivel Cultural: O castelán está asociado á cultura urbana, e o galego á cultura rural.

Os Prexuízos Lingüísticos: Impacto Social

Os prexuízos lingüísticos son xuízos de valor emitidos sobre unha lingua ou sobre os seus falantes co propósito de provocar o seu rexeitamento.

• Son tamén difundidos por personalidades e institucións.
• Estes prexuízos serven para manter o status dun grupo social determinado fronte ao resto da sociedade.
• A consecuencia é o incremento dun autoconcepto negativo, tanto a nivel individual como colectivo.