Clara Campoamor diputatuaren hitzaldia Gorte Konstituziogileetan: emakumeen boto-eskubidea

a. Testuaren kokapena

Testu politikoa da, forma aldetik juridikoa, Errepublikako Gorteetan Clara Campoamor diputatuak egindako hitzaldi baten pasartea. 1931ko irailaren 1ean Madrilen emandako hitzaldia, beraz, publikoa eta lehen mailakoa. Clara partidu errepublikar iraultzaileko diputatua zen (Lerrouxen alderdia), emakumeen eskubideen babeslea eta sufragio unibertsalaren bultzatzaile nagusia. Hauteskundeetan, emakumeek ez zeukaten botoa emateko eskubiderik, baina legeak ez zien debekatzen hautagai izateko eskubidea, eta bi emakume zerrendetan sartu eta diputatu akta lortu zuten. Hitzaldia Gorteetako diputatuei zuzenduta dago, baina modu orokorrean estatuko iritzi publikoari. Hitzaldiaren helburua: diputatuak konbentzitzea emakumeen boto-eskubidea onar zezaten. Konstituzioa egiten ari ziren, eta sufragio-eskubide unibertsala gauzatzea nahi zuen.

b. Testuaren analisia

Clara Campoamorrek Gorteetako diputatuei eskatzen die onar dezatela Errepublikako Konstituzioan emakumeen sufragio-eskubidea eta emakumeen askatasuna. Bestalde, diputatuak konbentzitzeko (gehienak ezkertiarrak eta gizonezkoak), Konstituzioa goraipatzen du. Librea, aurreratua eta hoberena izateko arrazoi batzuk ematen ditu:

1. Konstituzioaren espirituarekin bat etorriko litzateke

2. Printzipio aristotelikoa alde batera utzi behar da (emakumea gutxiago zelako ustea)

3. Errepublika izango litzateke eskubide hau onartzen lehenengo latindar herrialdea, horrela espainarren harrotasuna piztuz

• Emakumeen sufragismoa Espainian Espainiako emakumeek beraien boto eskubidea lortzeko izan zuten borroka eta mugimenduari deritzo. Bigarren Errepublikan, mugimendu feministak sexuagatiko bereizkeriaren aurka zeuden emakumeen gutxiengo bat mobilizatzea lortu zuen.

• Latindar herrialdeak: Europan hizkuntza erromantzeak hitz egiten den eremuaren izen ez-formala. Eremu horretan Portugal, Espainia, Andorra, Frantzia, Monako, San Marino, Italia, Errumania eta Moldavia sartzen dira.

c. Testuingurua

Aurreko urtekoan Primo de Rivera diktadoreak dimititu egin zuen. Bere ordez Berenguer diktadorea jarri zen Gobernuburuaren buru eta Donostiako Ituna sinatu zen II. Errepublika aldarrikatzeko. Urte horretan boterean zegoen Alfontso XIII. Erbesteratzeko helburuarekin, alderdi sozialista, errepublikanoa eta konstituziogileari esker eman zen ituna. 1931eko apirilean Errepublika errealitate bilakatzen da eta erregeak alde egiten du. Erregimen berria hasten da, gorte eta gobernu berriarekin. Konstituzio bat idazteko Gorte Konstituziogileak deitu zituzten. Konstituzio horretan aurrerapen handiak izan ziren eta emakumeen aldeko neurriak ezarri ziren hasieratik. Bitartean behin-behineko gobernua ipini zen, Azaña buru. Baina azkenik estatuburu Alcalá Zamora moderatua aukeratu zuten. Guztiek (gehiengoa ezkertiarra) Konstituzioa adostu zuten eta Campoamorren argudioak baliozkotzat hartu ziren. Hurrengo hauteskundeetarako, konstituzioak emakumeak bozkatzera deitzen zituen.

Emakumeen boto-eskubidea euskal estatuaren botaketa egin zenean gauzatu zen lehenengo aldiz, 1933ko azaroan. Geroago Gorteetako hauteskundeak egin ziren, eta garaileak eskuineko kandidaturak izan ziren. Ezkerreko indarrek Clara Campoamorri bota zioten ezkerraren derrotaren errua, eta sekula ez zioten barkatu. Ondorengo hauteskundeetan ezkertiarrek irabazi zuten, 1936an Frente Popularraren bitartez, baina hala ere ez zioten barkatu.

d. Testuaren garrantzia

Clara Campoamorren hitzaldi hau oso baliagarria da garai hartako gizartea ulertzeko eta hitzaldi honi esker emakumeen sufragioa lortu zelako 1931. Urtean. Argi ikusten da errepublikanoen artean jarrera misoginoak, emakumeen aurkako aurreiritziak, oso errotuta zeudela. Bestalde, emakumeei botoa emateko eskubideak asko lagundu zuen emakumea politizatzen eta Espainaren aurrerakuntzan, izan ere, aukera hau ez zen herrialde gehienetan onartzen. Dena dela, emakumeei boto-eskubidea eman arren, emakumeen aurkako neurri batzuk ere onartu zituzten ezkerreko errepublikanoek: hurrengo urtean, 1932an, emakumeei uzta-lanetan aritzea debekatu zieten, eta 1936an, Gerra Zibilean, soldadu izatea.