Akatsak eta Falaziak Argudiaketetan: Gida Osoa

Akatsak edo Falaziak Argudiaketetan

Argudiaketa batzuk zuzenak diruditen arren, okerrak izan daitezke falaziak direlako. Falaziak bi motatakoak izan daitezke:

• Sophistry: Nahita esaten diren falaziak.
• Paralogismo: Nahi gabe esaten diren falaziak.

Bereizketa hau egitea zaila izan daiteke, batzuetan falaziak argudioak hobetzeko erabiltzen baitira, eta beste batzuetan, berriz, argudio zuzenak faltsutzen dituzte. Falaziez jabetzeko, erreparatu handiz jarraitu behar diogu elkarrizketaren testuinguruari eta solaskideen jarrerari. Bestela, errazagoa da falaziez ez ohartzea.

Falazia Motak

1. Galdera Konplexuak

Galdera hauek aurresuposizioak dituzte. Adibidez, "Utzi al didazu nire lehengusuari bakean uzten?" galderak norbait bere lehengusuak gogaitzen ibili dela aurresuposatzen du. Galderari egia erantzunez gero, baieztapen hori onartu egingo zenuke. Solaskidearentzako tranpak izan daitezke, eta askotan falazia gisa erabiltzen dira.

2. Ad Ignorantiam Argudioa

Helburua da:

• Enuntziatu jakin bat faltsutzat jotzea, egiazkoa dela inork frogatu ez duelako.
• Enuntziatu bat egiazkotzat jotzea, faltsua dela inork frogatu ez duelako.

Formulazioak honako hauek izan daitezke: "Ez da frogatu P egiazkoa dela; hortaz, P faltsua da" edo "Ez da frogatu P faltsua dela; hortaz, P egiazkoa da".

Horrelako argudioak batzuetan onargarriak dira, baina beste batzuetan, kontrakoak. Araua da enuntziatuak argudiaketaren solaskidea frogak ematera behartzen badu.

Ondorioa adieraztean "nahitaez", "Egia biribila da" eta antzeko terminoak erabiltzen direnean, litekeena da argudioa falazia izatea. Aldiz, "Ziur asko", "Agian" eta antzekoak erabiliz gero, argudioa ona izan daiteke, nahiz eta akastuna izan, baina ez da falazia.

3. Argudio Zirkularrak

Batzuetan, esandakoa defendatzeko esanahi bereko hainbat arrazoi ematen ditugu. Hauei argudio zirkular deritze. Argudio hauek akastunak dira, ez baitute elkarrizketaren helburua lortzen laguntzen. Izan ere, argudio zirkularrek ez dute ezertxo ere frogatzen.

4. Ad Hominem Argudioa

Solaskidearen aurka jotzen dute, haren iritzia defendatzeko. Eztabaidagaia erabat alde batera utzita, kritikatzeari ekiten zaio solaskideari, haren ustezko akatsak edo gabeziak aipatuz.

Horrelako argudioak gehienetan falaziak dira, baina batzuk, ahulak izan arren, ez dira erabateko falaziak.

Tu Quoque (Zu ere bai)

Argudio mota honek, erasoa erabiliz, bestearen arrazoiei kontra egiteko, guri zuzendu nahi digun arazo edo akats bera leporatzen dio besteari. Portaera buruzko eztabaidetan erabiltzen da sarri, baina beste testuinguru batzuetan ere baliagarria izan daiteke.