Chuletas y apuntes de Otras materias de Bachillerato y Selectividad

SOCIALES:
ECONOMIA: el hecho economico producción, distribución y consumo
SOCIOLOGIA: las sociedades humanas y las normas que las rigen
HISTORIA: los principales hechos humanos o relacionados con el hombre ubicandolos en el tiempo y en el espacio
ANTROPOLOGIA: al hombre en sus destinos aspectos: fisicos, politicos y culturales
BIOLOGICAS:
BOTANICA: los vegetales
ZOOLOGIA: los animales
FISICAS:
GEOLOGIA: la estructura y composición de la geosfera
EDAFOLOGIA: los suelos
HIDROLOGIA: las aguas
FISICAS: los cuerpos, sus propiedades y las leyes que los rigen
CLIMATOLOGIA: el clima
METEOROLOGIA: la atmosfera dibujar cartas y perfiles que son representaciones de la superficie terrestre.
LAS CIENCIAS AUXILIARES Y LOS CAMPOS DE LA GEOGRAFIA:
El aporte de otras ciencias

...

Un exemple clar el trobem a la torre:
Aquesta es comporta com si d'un ésser viu es tractés i neix, creix i mor com els personatges. És el símbol del temps que passa i de la vida dels adults, al contrari del jardí, que representa la vida infantil.

...

Las medidas adoptadas hasta ahora para combatir la violencia doméstica y las agresiones y malos tratos contra las mujeres han fracasado. Sólo queda el camino de la rectificación. El incremento de las denuncias no puede imputarse sólo a una disminución del temor a represalias. Las lesiones graves y la muerte no pueden ocultarse y el número de casos no deja de aumentar. Estamos ante una grave enfermedad social y ante un inaplazable asunto de Estado. Una de las primeras obligaciones de los poderes públicos es garantizar la seguridad de las personas. //La raíz del mal es, sin duda, educativa. Y ahí habrán de residir las principales medidas a medio y a largo plazo. Pero no es posible esperar el tiempo necesario para que este tipo de tratamiento...

2adeclinacion: (us,i) 2a declinacio (um,i)
us/(er),i um,a
e/(er),i um,a
um,os um,a
i,orum i,orum
o,is o, is
o,is o,is

3a parasilabica(-s,is) 3a parasi neutre (e,is)
s, es e,ia
s, es e,ia
em,es e,ia
is, ium is,ium
i, ibus i,ibus
e, ibus...

derivacion- formacion de palabras a partir do lexema dunha palabra simple. cambio- cambiar, recambio.

composicion- palabras novas que xorden por combinacion de dous lexemas. contagotas- cont(a)+got(as)

parasintese- tratase da accion simultanea dos procesos de composicion e derivacion. galegofalante. galeg(o)+fal(ar)+-ante

sigla- union das letras de varias palabras que forman un sintagma. EsO

acronimo- voz formada pola combinacion de letras ou silabas de varias palabras que ten unha entrada do dicionario autobus- automobil omnibus.

campo lexico- un dos sistemas de estruturacion do lexico da lingua e o denominado. pan, paneira, panificar..

sinonimia- teñen distintos significantes e comparten mesmo significado. escornabois, vacaloura.

polisemia- mesmo...

erlatibozkoa: bait..., dugun. denborazkoak, moduzkoa: nola galderari erantzun. Konparaziozkoa, helburuetakoa, baldintzazkoa,kontseziboak gauza bat beste baten atzean doanena. kausazkoa

konpletiboak; -(e)la, (e)nik, subjuntiboa eta nominalizazioa. Zehar galdera: -ea...en, -n, -n ala ez, -nentz

kontsekutiboa Honen, horren, hain

Hain...bait-,Hainbeste, honenbeste, horrenbeste

kausazkoa (e)lako t(z)eagatik t(z)arren

Eta Bait -(e)nez gero, -(e)nez (e)la eta Zeren(eta)

kontzesiboak Arren Nahiz (eta) -agatik (ere) Baina ta ere, -rik ere Gabe/barik ere -(e)la(rik)

denborazkoa -(e)n bakoitzean -(e)nean eta gero -enez geroztik bezain pronto la(rik)

baldintza Baldin ba-…(behin)…-(e)z gero t(z)ekotan

moduzko (e)n bezalakoa -(e)n moduan/moduko(a) -t(z)eko moduan/moduko -(e)nez Ahala -(e)la/-(e)larik -ta/-da/-rik

erlatiboa (e)n tako/-dako/-(r)iko Zeina...bait-/-n -(e)la -(e)nik -(e)lako / -(e)n Bait -(e)lakoan

zehar galdera -(e)n Ea … -(e)n -(e)n ala ez / -(e)netz

Helburuzko t(z)era t(z)eko -t(z)ekotan / -t(z)eko -t(z)eagatik t(z)earren

kontsekutiboa

...

Bernart etxepare:

1. Identifikazioa:

   
   Testu hau bernart etxeparerena da, euskararen gaia jorratzen duelako eta gainera, garai hartan bera zelako hizkuntza hau hitz egiten zuen bakarra.

2. Biografia:

   
   Bernart Etxepare, 1480.
   urtean jaio zen Behe Nafarroan, konkretuki Sarrasketan eta 1560.Urtean hil zen, baina ez dakigu non. Apaiza eta Euskerazko lehen liburu inprimatuaren idazlea izan zen. Lehen liburu inprimatuaren izenburua, "Liguae Vasconun Primitiae" izan zen eta euskaraz, "Euskararen hastapenak" esan nahi du. Bermondarren alde eta agromondarren kontran egoteagatik, Biarnon preso sartu zuten.

3. Liburuaren ezaugarriak:

   
   "Linguae Vasconum Pimitiae" liburuaren zati bat da, Etxeparek liburu bakar hau idatzi zuelako non, 1545.Urtean argitaratu zen Bordelen.

...

PROSA DE POSGUERRA.

A narrativa reaparece con Xente da Barreira de Ricardo Carballo, a primeira novela publicada en Galicia tras a guerra. É a crónica dunha familia fidalga rural desde a guerra da independencia á primeira Guerra Mundial.

ÁNXEL FOLE.

Ánxel Fole cultivou o realismo popular na súa narrativa. O seu maior recoñecemento provén dos seus libros de contos:

Á lus do candil. Contos a caron do lume. É un conxunto de 15 contos que relatan catro fidalgos e catro servidores nas noites de invernía do Courel mentres se quentan a carón do lume. Fole mestura tradición popular a aventura, a fantasía, o misterio, o humor e o realismo.

Terra brava. Contos da solaina. Segue a liña do seu antecesor mais non ten a mesma tensión narrativa...

1.3.Aldaketa anatomikoak

• Hankabiko bihurtzea.Duela sei milioi urte klima erabat aldatu zen.Basoetan bizi ziren hominidoak Afrikako sabanako lautadetara joan ziren.Zuhaitzera joateko gai izatea,eta, beraz atzeko bi hankekin ibiltzen ikasi behar izan zuten.Habitat aldaketari esker bizkorrago eta ahalegin txikiagoa eginez mugi zitezkeen.Hankabiko jarrera izan zen lehenbiziko aldaketa bizkarrezurra garatu zen.Garuna kiribiltzea ekarri zuen berekin eta horren ondorioz entzefalizazioa.
• Entzefalizazioa.Garunaren tamaina eta konexio neurologikoen kopurua hazi egin ziren.Lanabesak egiten hastea eta bizitza sozial gero eta konplexuagoa izatea.

1.4.Aldaketa fisiologikoak

• Eskuak libre geratzea.Eskuak libre geratu zitzaigun.Hortaz eskuak tresna bilakatu ziren

...