Chuletas y apuntes de Latín de Bachillerato y Selectividad

Erromako Historiografiaren Hastapenak

K.a. V. eta IV. mendeak: Historiografiaren lehen aztarnak LIBRI PONTIFICUM izenekoetan aurkitzen dira. Bertan, pontifizeek gertaera garrantzitsuak idazten zituzten, hala nola:

• Hauteskundeak eta magistratuen izenak.
• Suteak eta beste hondamendi batzuk.

Liburu horiek ofizialak eta publikoak ziren. Pribatuak ere bazeuden; familia nobleen artean ohitura zen haien ekintzak goraipatzea eta idaztea, geroko belaunaldientzat.

K.a. III. mendeko Historialariak

Urtez urteko gertaerak bildu, eta antzinako Erromaren historia jaso zuten Annales idazkietan. Historialari aipagarrienak Fabio eta Luzio Zinzio dira. Grekoz idazten zuten, eta helburua Erromaren historia atzerrian zabaltzea zen.

Julio Zesar (K.a. 100-44)

Politikari eta... Continuar leyendo "Erromako Historialari Klasikoak eta Haien Lan Nagusiak" »

1. Proceso de Hominización y Etapas Prehistóricas

Los primeros representantes del género Homo llegaron a Europa y, posteriormente, a España desde África. Los restos fósiles de homínidos más antiguos encontrados hasta la fecha en Europa, datados en 800.000 años, fueron hallados en la Sierra de Atapuerca, específicamente en la Gran Dolina. Estos fósiles pertenecerían a representantes del Homo antecessor, posible antepasado tanto de los Neandertales como de los Homo sapiens. Los hallazgos de Atapuerca no se limitan a la Gran Dolina; también se han encontrado restos en la Sima de los Huesos.

Etapas:

• Paleolítico (800.000 a.C.): Caracterizado por la caza y la recolección, la talla de utensilios de piedra, el arte rupestre y el nomadismo.

Marko Tulio Zizeron (K.a. 106-43)

Marko Tulio Zizeron Arpinon jaio zen, K.a. 106an, zaldun klaseko familia batean. Hizlaritza eta filosofia ikasi zituen, eta legelarien lanek zuzenbidearekiko interesa sortu zioten. Ospe handiko abokatua izan zen. Katilinaren laguntzaileak epaiketarik gabe hiltzeko agindua eman zuelako, erbesteratu egin zuten. Handik gutxira hil zen, K.a. 43an.

Hizlaritza

K.a. I. mendearen bukaeran, fenomeno garrantzitsu bat gertatu zen Erroman: Errepublikaren desagerpena. Zizeron izan zen oradore garrantzitsuena, eta bere garaiko gertakizun politiko nagusienak bizi izan zituen. Haren obra diskurtsoetan eta lan erretorikoetan sailka dezakegu.

Diskurtsoak

Bi eratakoak bereiz ditzakegu: judizialak (pro eta in) eta politikoak (in edo... Continuar leyendo "Marko Tulio Zizeron: Erromako Hizlaria, Filosofoa eta Politikaria" »

Participios Concertados

· Dumnacus suis finibus expulsus errans latitansque solus extremas Galliae regiones petiit.

Traducción:

Dumnaco, expulsado de sus fronteras, vagando y ocultándose solo, buscó las regiones más extremas de la Galia.

Tipos de Participios desde el Punto de Vista Morfológico:

• Expulsus: Participio de pasado (-us, -a, -um)
• Errans: Participio de presente (-ans, -antis)
• Latitans: Participio de presente (-ans, -antis)

· Legiones nonae et decimae milites cursu ac lassitudine exanimatos vulneribusque confectos Atrebates celeriter ex loco superiore in flumen compulerunt.

Traducción:

Los soldados de la novena y décima legión empujaron rápidamente hacia el río, desde un lugar superior, a los Atrebates, sofocados por la carrera y... Continuar leyendo "Dominando las Construcciones Latinas: Participios, Ablativos e Infinitivos" »

La societat romana

S'organitzaven en gentes (agrupacions amb un avantpassat comú).

Organització social a l'època monàrquica

Primer grup: patricis, plebeus. Segon grup: esclaus.

Patricis (patricii): descendents dels fundadors o pares (patres) de la ciutat. Propietaris de la major part de les terres i gaudien dels drets que atorgava la ciutadania, prendre part activa en la direcció política de la ciutat.

Clients (clientes): solien ser estrangers que anaven a Roma per millorar la seva qualitat de vida. Es posaven sota la protecció d'un patrici (patronus), que els mantenia, els defensava en els judicis.

Plebeus (plebeii): eren homes lliures, però no ciutadans, ni tenien drets ni obligacions política. Es dedicaven al cultiu de les terres.

Esclaus... Continuar leyendo "Organització social a Roma" »

Bizkaiera

Ezaugarri fonetiko fonologikoa

• bokala

i, u eragines a>e

bokal txandakatzea---> i/u u/i e/a

• diptongoak eta hiatoak

beharre beherazko diptongoak (ai,ei,oi,eu,au)

alderantzizko bost bokal bikote (ia,ie,io,ue,ua)

bokal elkarketak---> o+a ua>ue edo e+a ia>ie

• kontsonanteak

j fonemaren ahoskera y edo x denean

bustidura---> i+l>ll, i+n>ñ, i+s edo z>x, i+t>tx

kontsonante txandaketa l>d eta k>g

Ezaugarri morfosintaktikoa

• deklinabidea

nor eta nork pluralak ez beriztu

norekin -agaz(singu) edo -akaz(plu)

-a itsatsia -a+a=ea

norentzat=nondako

• aditza

ezan=egon

-o

-au,-eu

aditz pluralgilea -z

• aditzondoa

-to atzizkia

Zuberera

ezaugarri fonetiko-fonologikoa

• Bokalak

ü soinua

o/u alternantzia

• diptongoak eta hiatoak (ai,ei,oi,au,eu)

goransko diptongoa... Continuar leyendo "Bizkaiera eta Zuberera: Fonologia eta Morfosintaxia" »

1. La Colònia Iulia Vrbs Triumphalis Tarraco va rebre aquest nom al segle I aC. Segons la tradició, Publi Corneli Escipió Africà va instal·lar, sobre un antic poblat iber, un assentament romà a la part alta del turó l’any 217 aC (per això es diu que Tàrraco és Scipionum opus). Aquest assentament va ser el centre de les operacions militars romanes contra els cartaginesos i llurs aliats durant la Segona Guerra Púnica. Acabada aquesta guerra, l’assentament romà es va anar engrandint, estenent-se cap a la plana, i va ser dotat de les grans construccions públiques pròpies d’una ciutat romana; d’aquesta manera s’arribaria a convertir en la capital de la província de la Hispania Citerior i, més tard, de la Tarraconensis.... Continuar leyendo "Història de les Ciutats Romanes a Catalunya" »

HISTORIOGRAFÍA ROMANA

Origen

La historiografía romana nace a finales del s. III a.C., seguramente impulsada por el fuerte sentimiento de identidad nacional que despertaría tras las victorias obtenidas por Roma en las Guerras Púnicas. Al igual que la mayor parte de los demás géneros literarios, la historia surge a la sombra del modelo griego, el cual ya tenía una larga tradición en la fecha en la que aparecen los primeros textos de autores latinos. Éstos, de hecho, redactaron inicialmente sus obras en griego, bien fuera porque esta lengua les ofrecía recursos literarios de los que aún carecía el latín, bien porque desearan hacer accesible sus obras al público griego, dándole a conocer de este modo las glorias de Roma.

Las obras de... Continuar leyendo "Historiografía Romana: Orígenes, Características y Principales Autores" »

Expressions Llatines d'Ús General

Accèssit (Un)

S'hi ha acostat. Participi perfet del verb accedo (acostar-se).

Addenda (Una)

Coses que cal afegir. Neutre plural del gerundiu del verb addo (afegir).

Àlies / Alias (Un)

D'una altra manera. Adverbi llatí alias. Equival a un altre nom (malnom o pseudònim).

Alter ego (Un)

Un altre jo. Designa una persona de confiança amb qui hom s'identifica.

Esnob (Un)

Sense noblesa. De sine nobilitate. Es refereix a qui té l'actitud d'adoptar qualsevol novetat per semblar ric o distingit.

Lapsus (Un)

Relliscada, error. Equivocació que hom comet per inadvertència o distracció, tant a l'hora de parlar (lapsus linguae) com a l'hora d'escriure (lapsus calami).

Maremàgnum (Un)

Un mar gran. Confusió, desordre, error greu.... Continuar leyendo "Les 50 Expressions Llatines Més Comunes i la seva Traducció" »

Hiru Lagun, Hiru Mundu

Baziren behin hiru lagun, oso desberdinak, baina elkar asko maite zutenak. Betidanik auzokideak ziren, eta haien gurasoak ere lagun onak ziren. Ohitura zuten Gabonak elkarrekin ospatzeko eta udan kanpin batera joateko.

Hiru lagunak hauek ziren:

• Jose, gazteena, 15 urtekoa. Beti bideojokoetan jolasean zebilen eta eskolako lanak ez zituen egiten. Herritik gertuko basoan, zuhaitz-adarrez egindako txabola arrunt bat eraiki zuen jolasteko. Txabolako teilatua zuloz beteta zegoen, eta argi-izpiak zuloetatik sartzen ziren, baita euria eta hostoak ere. Berarentzat, ordea, nahikoa zen.
• Malen, 16 urtekoa eta taldeko ertaina. Olentzerok emandako diruari esker, txoko bat alokatzea lortu zuen. Bertan, lagunekin arratsaldeak igarotzen zituen,