Zer da Zanjóneko Bakea?

1878an Espainiak eta Kubak sinatutako akordioa da. Kubari autonomia, esklabotzaren abolizioa eta kubatar diputatuen onarpena eman zizkion.

Zergatik piztu zen gerra Kuban?

Zanjóneko Bakean hitzartutakoa ez zelako bete, eta Kubak Estatu Batuen babesa zuelako.

Espainiako inperio koloniala eta Kubako gatazka

Resumen

Dokumentuak Espainiaren inperio kolonialaren egoera azaltzen du XIX. mendean, Kuba, Puerto Rico eta Filipinak barne. Ondoren, 1878ko Zanjóneko Bakea eta Kubako gatazka aztertzen ditu: zergatik ez zen bakea bete, nola piztu zen gerra eta zein neurri hartu zituen Sagastak. Ikasleak ulertuko du zergatik nahi zuten kubatarrek independentzia.

Puntos clave

XIX. mendean, Espainiak Kuba, Puerto Rico, Filipinak eta uharte batzuk zituen Ozeanoan.
Kuba zen kolonia garrantzitsuena, interes eta negozio gehien zituelako.
1878an, Espainiak eta Kubak Zanjóneko Bakea sinatu zuten: autonomia, esklabotzaren abolizioa eta kubatar diputatuak Kongresuan.
Espainiarrak ez zeuden Kubari autonomia ematearen alde, eta Cánovas Muga Zerga ezarri zuten. Neurri horrek Estatu Batuen haserrea eragin zuen.
Zanjóneko Bakean hitzartutakoa ez zen bete, eta Kubak Estatu Batuen babesa zuenez, gatazka piztu zen.
Sagastak Kubaren autonomia dekretatu zuen, baina berandu zen: kubatarrek independentzia nahi zuten.

Ponte a prueba

6.1 Espainiako inperio koloniala

XIX mendean, Espainia Kuba, Puerto Rico, Filipitak eta uharte batzuk Ozeanoan zituen.

Kuba, koloniarik garrantzitsuena zen interes eta negozio gehien zituelako. Ekonomia iturri nagusia, azukrea, kabea eta tabakoa zen. Horrek dirutza ematen zion estatuari eta Espainiari.

Filipinetan, Espainiar gutxi bizi ziren. Interes ekonomikoa tabakoa produzitzea eta Espainiaren eta Asiko herrialdeen arteko zubi bihurtzea zen, gero trukeak egiteko.

Politikoki, uharteak ez zuten eskubiderik. Espainiarrak hartzen zituzten erabaki guztiak.

6.2 Kubako gatazka

1878an, Espainiak eta Kubak Zanjóneko Bakea sinatu zuten. Kubari autonomia emateko, esklabotza abolitzeko eta Kongresuan kubatar diputatuak onartzeko. Bitartean, bi alderdi politiko eratu ziren: Batasun Konstituzionla (erreformaren aurka) eta Kubako Alderdi LIberala (progresistagoa).

Espainiarrak, ez zeuden Kubari autonomia ematearen alde. Sagasta presidentea ez zen gai izan esklabotzaren abolizioa kentzeko eta uko egin zioten koloniak erreformatzeko planari.

Cubatar ondoeza aziz joan zen. Espainiak Cánovas Muga Zerga ezarri zuen. Neurri hau Estatu Batuen haserrea eragin zuen. Bere produktuak Kubari saltzeko muga- zergak ordaindu behar zituztelako.

6.3 Gerra piztea

Zanjóneko Bakean hitzartuta zegoena ez zelako bete eta Kuba, Estau Batuen babesa zuelako gatazkak piztu ziren.

Espainiarrak gaztazkei aurre egiteko bi modu eratu zuten. Elkarrizketa Martínez Campos jenerala eta errepresioa Weyler jenerala. Alferrik izan zen.

Osasun- baliabide eskasen ondorioz, Espainiar soldadu asko hil ziren. Gainera, kubatarrak hobeto borrokatzen zuten.

Cánovas del Castillo hil zutenean, Sagasta presidente bezala jarri zuten eta Weyler kargutik bota zuten. Sagastak, Kubaren autonomia dekretatu, gizonezkoen sufragio unibertsala onartu, uhartekoen eta penintsulakoen arteko eskubide- berdintasuna legeztatu eta muga- zergen gaineko autonomia ezarri zuen. Baina, berandu zen, Kubatarrek independentzia nahi zuten.