Truman filma: errealitatea, manipulazioa eta teknologia

Truman filma — Galderak eta erantzunak

1. Zein gertaera ezohikoek sortzen diote zalantza Truman-i? (0,50)

• Filmaren hasieran foko bat jausten da zerutik.
• Hondartzan dagoenean bakarrik egiten zaio euria bere gainean.
• Aitarekin topo egiten du kalean (aitak hil dela dirudienez) eta korrikan eramaten dute, ez ikusteko.
• Sylviarekin dantzatzen dagoenean, Sylviari ere eramaten diote; gauean hondartzara joaten direnean eta hasierako lehen muxua ematean, Sylviaren bila joaten dira eta eramaten dute.
• Denbora guztian marken eta publizitatearen inguruan hitz egiten dute, publizitate balitz bezala.

Balorazioa: 0,50

2. Zer da hobe: ezjakintasunean bizi den bizitza zoriontsua ala aurkitzen ari den bizitza arazotsua? (0,50)

Nire ustez hobe da aurkitzen ari den bizitza zoriontsua, betiere bizitza hori benetakoa bada. Ezjakintasunean bizi direnen zoriontasuna ez da benetakoa; filmaren bidez ikusten da Trumanek bizi duen zoriontasuna gezurra dela, eta berak konturatu arte haren zoriontasuna ez da errealitatea.

• Trumanek ez bada konturatzen edo egia ez balu jakingo, bizitza osoa emango luke "plato" edo hirian. Guztia gezurra izango litzateke.
• Bizitza arazotsuagoan beldurrak nahiz eta egon, hobetzen dituzte aukerak. Itsasoaren horma ukitzen duenean (ikusitako irteteko bidea aurkitzen duenean), Christof-ekin hitz egiteko aukera dauka.

Balorazioa: 0,50

3. Telebistak, publizitateak, komunikabideak eta politikariek egia ezagutzen laguntzen al digute? (1,00)

Ez, normalean gure pentsamenduak aldatu nahi dituzte beren intereseko gauzak sustatuz: telebistan, supermerkatuetan eta mugikorretarako aplikazioetan egiten dute lan hori.

Filmean ikus daiteke karteletan agertzen den estrategiarik: Trumanek hegazkin-tiketa erostera doanean, azpimarratzen den matazorrerik batengatik (azpimarratzen da 'hau zuri ere gertatu ahal zaizu'), eta horren bidez Truman hegazkin-tiketa ez erostea lortzen dute.

Balorazioa: 0,75

4. Zilegina al da egoeraren batean pertsona batek beste bat manipulatzea? (1,00)

Nire ustez ez. Film honetan egiten dutena ez da justifikatua; Trumani egiten diotena ez dauka barkamenerik. Bere bizitza ikus-entzunezko ikuskizun bat izan da, eta nahiz eta aurrerantzean benetako bizitza zoriontsua lortzen duen, urte galduak galdu egin dira.

Balorazioa: 0,75

5. Zer gertatzen da teknologiaren garapen ikaragarriaren ondorioz fikzioa eta errealitatea bereizterik gabe geratzean? Ezagutzen al duzu halako kasuren bat? (1,00)

Teknologiaren garapenarekin batera, errealitatea eta fikzioa bereizteak zail egiten badira, egia zer den ahaztu dezakegu. Adibidez, pertsona baten bizitza guztia ongi antolatuta badago Instagramen eta Twitterren, ikus daiteke asko direla lagunak pantailan; baina errealitatean—agian—horietako askok ez dute harreman pertsonalik. Azkenean, lagun horiek bakarrik digitalki edo pantailan agertzen dira.

Balorazioa: 1,00

6. Zenbat errealitate mota ikusi dituzu filmean zehar? (0,50)

• Trumanen errealitatea (berarentzat herria egiazkoa da, baina benetako gertakarien atzean fikzioa dago).
• Ikusleen errealitatea (haientzat serie bat da; beraiek eta ekoizleak urteetan serie hori mantendu dute).
• Zuzendariaren, ekoizleen eta aktoreen errealitatea (haiek badakite dena gezurra dela eta mundu erreala ezagutzen dute, baina Trumanen errealitatean moldatu behar dira).

Balorazioa: 0,50

7. Egiazkoa izan al da Trumanen bizitza, zure ustez? (0,50)

Trumanentzat, konturatu baino lehen, bere bizitza egiazkoa zen bezala sentitzen zen. Baina azkenean konturatu da dena fikzioa izan dela. Nire ustez, "fikziozko" bizitza batean bizi da; bizitza hori ez da benetakoa, nahiz eta antza eta koherentzia izan.

Balorazioa: 0,40

8. Zenbat eta egiazkoagoa izan errealitate bat, orduan errealagoa da? (1,00)

Nik uste dut ezetz: egia iruditu arren, gezurra izaten jarrai dezake; beraz, ez da automatikoki errealagoa.

Balorazioa: 0,50

9. Platonen "haitzuloaren alegoria" eta filmaren arteko loturak (1,00)

Platonek bi mundu deskribatzen zituen: mundu sentikorra (zentzumenen bidez ezagutzen duguna) eta ideien mundua (arrazoimenaren bidez ezagutzen dena). Platonek uste zuen haitzuloko presoentzat zentzumenez hautematen dena erreala dela, baina askatu eta ikuspegi zabalagoa lortzen dutenean egiazkoagoa denbestea agerian geratzen da. Filmean, mundu itxia (studioa) mundu sentikorra ordezkatzen du, eta Trumanek oro har bere mundua galdetzen hasten denean, hasten da bere errealitatearen mugei buruz hausnartzen.

Balorazioa: 0,80

B. Esaldiak komentatu

1. "Onartzen dugu aurkezten diguten munduaren errealitatea" (1,00)

Esaldi hori Christof-ek esaten du filmeko testuinguruan. Nire ustez arrazoia du: guk ohartu gabe onartzen ditugu munduari eman dizkiguten azalpen batzuk eta, askotan, guztiok onartzen dugu aurkezten zaigun bertsioa errealitate bezala.

Balorazioa: 0,80

2. "Egia ezagutzeko aukera hartuko bazuen, ez genuke hori oztopatzeko modurik" (1,00)

Uste dut Christof-ek Sylvia-ri esaten dion esaldietako bat dela: Truman esploratzera joan nahi duenean, ingurukoek eta irakasleek bere ahalegina oztopatzen dute, esanez munduan esploratzeko ezer berezirik ez dagoela.

Balorazioa: 0,75

3. Elkarrizketa gakoa: Christof vs Truman (1,00)

"Truman, han kanpoan ez dago nik zuretzat sortu dudan munduan baino egia handiagorik. Gezur berberak, engainu berberak. Nire munduan ez duzu zertan beldur izan behar. Ezagutzen zaitut."

"Baina zuk ez zenuen inoiz nire buruan kamara bat kokatu."

Elkarrizketa hau filmaren amaieran agertzen da: Truman mundu faltsutik irtetearen unean, Christof-ek bere ezagutza eta kontrola azaltzen du, baina Truman-en erantzuna adierazten du Christof-ek ezin duela benetan jakin zer pentsatzen edo sentitzen duen beste pertsona batek uneoro. Trumanek eskubidea du bere barne-mundua pribatua izateko.

Balorazioa: 1,00