Susmoaren Maisuak: Marx, Nietzsche eta Freud

Sigmund Freudek, Friedrich Nietzschek eta Karl Marxek XIX. eta XX. mende hasieran giza kontzientziaren eta gizartearen azpiko mekanismo ezkutuak aztertu zituzten. Horregatik, “susmoaren maisuak” bezala ezagutzen dira. Haien ikuspegiek modernitatearen eta tradizioaren kritika sakona bultzatu zuten, eta ondorioz, arrazoiaren nagusitasuna beti zalantzan jarri zuten.

Karl Marx

Erlijioa eta Alienazioa

Karl Marxen ustez, erlijioa “herriaren opioa” da, burgesiak langileak kontrolatzeko erabiltzen duen tresna ideologikoa. Erlijioak promesa egiten du zoriontasuna haraindikoan dagoela, eta horrek mundu honetako injustiziak onartzea eragiten du, iraultzaren aukera baztertuz.

Materialismo Historikoa eta Iraultza

Marxek azaldu zuen kapitalismoan langileek alienazioa jasaten dutela, beren lanaren fruituak galtzen dituztelako burgesak aberasteko. Materialismo historikoaren arabera, gizartea ekoizpen-moduek baldintzatzen dute eta bi mailatan banatzen da:

• Egitura ekonomikoa: Oinarri materiala.
• Superegitura ideologikoa: Kultura, legeak eta erlijioa.

Marxen helburua alienazioa gainditzea zen, iraultza baten bidez gizarte komunista sortuz, non jabetza pribatua eta klase-banaketak desagertuko liratekeen.

Friedrich Nietzsche

Mendebaldeko Kulturaren Kritika

Friedrich Nietzschek mendebaldeko kultura kritikatu zuen, moral kristauak eta arrazionalismoak gizakiaren bizi-indarra (alderdi apolineoa) eta sormena (alderdi dionisiakoa) zapaltzen dutela uste baitzuen.

Nihilismoa eta Supergizakia

Nihilismoak balio zaharren gainbehera adierazten du, eta horren aurrean balioen transmutazioa proposatu zuen: Jainkoaren eta moral tradizionalaren ordez balio berriak sortzea. Hortik sortzen da supergizakiaren ideia, bere balio propioak sortzen dituen gizakia. Gainera, botere-nahimena gizakiaren bultzada nagusitzat hartu zuen, eta betiereko itzulera kontzeptuak bizitza etengabe errepikatzen dela proposatzen du. Nietzsche posmodernismoaren aitatzat jotzen da, ideal handiak hil direla baieztatzen duelako.

Sigmund Freud

Psikoanalisia eta Inkontzientea

Sigmund Freudek psikoanalisiaren teoria garatu zuen eta inkontzientea gizakiaren portaeraren oinarri gisa azaldu zuen. Gizakiaren psikismoa hiru zatitan banatu zuen:

• Zera: Instintuak eta bulkadak.
• Nia: Errealitatearekin harremana.
• Supernia: Moral soziala eta arauak.

Sena eta Determinismo Psikikoa

Halaber, Eros (bizitza-sena) eta Thanatos (suntsipen-sena) kontzeptuak proposatu zituen, eta haien arteko tentsioak gure portaera eta psikologia moldatzen ditu. Freudek defendatu zuen inkontzienteak gure pentsamendu eta ekintzak baldintzatzen dituela; beraz, gizakia ez da guztiz arrazionala eta askatasuna mugatua da, psikikiki determinatuta baitago.