Que son as Irmandades da Fala?

Son un movemento nacionalista que, a partir de 1916, reivindica o galego como sinal da identidade galega e busca o seu prestixio e normalización en todos os usos. Para iso crearon editoriais e xornais como Lar, Céltiga, A Nosa Terra e Nós.

Cales son as principais obras de Ramón Cabanillas?

As súas obras principais son No desterro, Vento mareiro e Da terra asoballada. Nesta última busca achegar o pobo ao nacionalismo.

Que características ten o teatro anterior ás Irmandades da Fala?

Caracterízase por obras breves de tema costumista e social, con carácter anticaciquil e unha linguaxe marcadamente dialectal.

Poesía e teatro galego (1900-1936): Cabanillas, Noriega Varela e as Irmandades da Fala

Resumen

O documento presenta a poesía e o teatro galego entre 1900 e 1936, no contexto do nacionalismo das Irmandades da Fala e da renovación literaria. Analiza as obras de Ramón Cabanillas e Antonio Noriega Varela, o teatro anterior e posterior ás IF, a Xeración Nós e as vangardas. Permite coñecer as características de cada etapa e os seus autores principais.

Puntos clave

As Irmandades da Fala (desde 1916) reivindican o galego como sinal de identidade e buscan o seu prestixio e normalización, superando a diglosia.
Ramón Cabanillas escribe No desterro, Vento mareiro e Da terra asoballada, con intimismo, apertura ás tendencias europeas e carácter educador.
Antonio Noriega Varela publica Montañesas (costumismo e ruralismo) e Do ermo (rexistro culto, sonetos e influencia clásica e modernista).
As IF impulsan o teatro creando o Conservatorio Nazonal en 1919, organizando concursos e invitando compañías catalás e portuguesas.
A Xeración Nós cultiva un teatro pensado máis para a lectura que para a representación, con Vicente Risco, Otero Pedrayo e Castelao.
Rafael Dieste, con A fiestra valdeira, destaca como figura do teatro das vangardas.

Ponte a prueba

Poesía: Ramón Cabanillas e Noriega Varela

Contexto histórico e literario

A obra está publicada nun contexto marcado pola aparición do movemento nacionalista a partir de 1916 coas Irmandades da Fala (IF), que reivindican o galego como sinal da nosa identidade. O seu obxectivo é procurar o seu prestixio e normalización en todos os usos, superando a diglosia e os prexuízos que o limitan. Para iso, crean editoriais como Lar ou Céltiga, que permiten a publicación de xornais (A Nosa Terra, Nós) e diversas obras literarias: poesía, relatos, teatro, novela e ensaio.

Conclusión e legado

A obra destes poetas axuda a superar o estancamento do ruralismo a principios do século ao crear un novo rexistro literario para a literatura galega. Isto abre o diálogo coas novas correntes europeas modernistas e simbolistas, preparando o camiño para a renovación das vangardas.

Ramón Cabanillas

As súas obras principais son No desterro, Vento mareiro e Da terra asoballada. A súa poesía destaca por:

Intimismo e costumismo.
Apertura ás tendencias europeas: uso do verso alexandrino e sonetos.
Poemas sociais: apoio ao movemento do agrarismo.
Carácter educador: en Da terra asoballada busca achegar o pobo ao nacionalismo.

Antonio Noriega Varela

Montañesas: de carácter costumista e ruralista, centrada na paisaxe, con uso de arte menor e rima asonante.
Do ermo: presenta un rexistro moi coidado (arte maior, rima consonante, sonetos) con influencia dos clásicos latinos e modernistas.

Na noite estrelecida

Esta obra de Cabanillas divídese en tres sagas baseadas en tres momentos da lenda artúrica:

A proba da espada e a coroación de Artur ("A espada Escalibor").
A procura do Grial e a visión por Galahaz ("O Cabaleiro do Saint-Grial").
A morte do rei Artur ("O sono do rei Artur").

Nesta obra apréciase a influencia do Saudosismo portugués. No texto pódense buscar referencias a trobeiros, bardos e druídas, así como o uso de topónimos, a paisaxe e a identidade galega. Destaca o gusto polo exotismo e as idades antigas, unha adxectivación rica en cores, a mestura entre maxia e realidade e a creación dun rexistro culto.

O Teatro Galego entre 1900 e 1936

Teatro anterior ás Irmandades da Fala

Caracterízase por obras breves de tema costumista e social (anticaciquil) cunha linguaxe marcadamente dialectal.

O impulso teatral das Irmandades da Fala

As IF impulsan o teatro a través de diversas iniciativas:

Creación do Conservatorio Nazonal en 1919.
Actividade dos coros e invitación a compañías catalás e portuguesas.
Concursos de textos e traducións.

O seu obxectivo era trasladar o ideario nacionalista e dignificar a lingua cun rexistro coidado. Entre os seus autores destacan:

Antón Vilar Ponte: con ritmo lento, simboloxía e influencia do folk irlandés (Almas mortas).
Ramón Cabanillas: A man da santiña, unha comedia amorosa de matrimonios amañados con personaxes nobres falando galego.
Cabanillas e Vilar Ponte: a obra histórica O Mariscal.
Outros autores: Leandro Carré (O engano), Xaime Quintanilla (Alén) e Armando Cotarelo Valledor (Trebón).

O teatro da Xeración Nós

No contexto da ditadura de Primo de Rivera, este teatro estaba máis pensado para a lectura que para a representación:

Vicente Risco: O bufón d'el-rei.
Otero Pedrayo: A lagarada e Teatro de máscaras.
Castelao: a peza fundamental Os vellos non deben de namorarse.

O teatro das Vangardas

Neste ámbito destaca a figura de Rafael Dieste coa súa obra A fiestra valdeira.