Poesía Galega: Irmandades da Fala e Autores

A Poesía das Irmandades da Fala: Características, Autores e Obras

Contexto Histórico e Social

O século XX en Galicia veu marcado polo agrarismo, o nacionalismo, a emigración e o movemento obreiro. O movemento agrario, loitando contra os foros, conseguiu a súa redención na Ditadura de Primo de Rivera (1923-1930).

A comezos do século, Galicia era eminentemente rural, cunha sociedade de labregos e mariñeiros. No primeiro terzo do século, o agrarismo reivindicou a propiedade da terra, a fidalguía entrou en decadencia e a burguesía, castelanfalante, representou o novo mundo urbano.

A industrialización e a urbanización aceleraron a substitución do galego polo castelán. Porén, xurdiron organismos de grande relevancia cultural e política para Galicia, a lingua galega e a súa literatura.

As Irmandades da Fala e a súa Influencia na Literatura

Tras o Rexurdimento, a literatura galega entrou nunha nova etapa. En 1916, xurdiron na Coruña as Irmandades da Fala, que se estenderon por toda Galicia. O seu obxectivo era a defensa do idioma galego e a recuperación da cultura. Para difundir o seu ideario, editaron A Nosa Terra, con máis de 2.000 subscritores.

Iniciativas das Irmandades da Fala:

• Elaboración de dicionarios e gramáticas.
• Reivindicación do galego na Administración e no ensino.
• Impulso da actividade editorial: Céltiga (Ferrol), Lar (Coruña), Alborada (Pontevedra).
• Creación do Conservatorio Nacional de Arte Galega (1919), despois Escola Dramática Galega.
• Potenciación de coros: Toxos e Froles.
• Celebración do Día de Galicia, o 25 de xullo de 1920.

Ideario das Irmandades:

• Defensa, dignificación e cultivo do idioma.
• Autonomía integral para Galicia.
• Ingreso de Galicia na Liga das Nacións.
• Cooficialidade do castelán e o galego.
• Igualdade de dereitos da muller.
• Supresión das Deputacións Provinciais.

En 1918 declaráronse nacionalistas, mais en 1922 escindíronse. Arredor da liña cultural naceu a revista Nós.

As dúas figuras máis importantes das Irmandades foron Ramón Cabanillas e Antonio Noriega Varela.

Antonio Noriega Varela (1869-1947)

Noriega Varela é un dos primeiros autores que marcan os novos camiños da poesía galega. Representante dunha xeración de transición, acepta o popularismo, o costumismo e o sentido cívico dos seus predecesores, con influxos do modernismo e da literatura portuguesa.

Colaborou co xornal agrarista ¡Guau, guau! e escribiu versos para Acción Gallega. Foi membro da Real Academia Galega (RAG) e morreu en Viveiro.

A súa obra, Do ermo (orixinalmente Montañesas), inclúe poesía costumista, cívica (agrarismo) e intimista, onde a montaña representa a pureza, a tradición e o cristianismo. Tivo influencias de autores portugueses como Teixeira de Pascoaes.

Ramón Cabanillas (1876-1959)

Ramón Cabanillas é o poeta máis destacado das Irmandades. Recolle a inquedanza de Rosalía, o celtismo de Pondal e a protesta de Curros, con elementos modernistas.

Naceu e morreu en Cambados. O seu primeiro libro, No Desterro, da súa etapa pregaleguista, recolle poemas intimistas, costumistas e agraristas. Escribiu o Himno de Acción Gallega. Colaborou coas Irmandades e foi membro da RAG.

Da Terra Asoballada, da súa etapa galeguista, reivindica a identidade política e cultural de Galicia. A oposición descrita é Galicia/Castela.

Na Noite Estrelecida, da súa etapa mítico-saudosista, inclúe poemas narrativos que tratan a materia de Bretaña con mensaxe nacionalista.

Na etapa de posguerra, publica Samos, con poemas cheos de desenganos e morriña. Tamén traduciu obras en Versos de alleas terras e de tempos idos.