Historia e situación sociolingüística da lingua galega

1. Estereotipos e prexuízos lingüísticos

A función esencial dunha lingua é servir como medio de comunicación. Cando dúas linguas están en contacto, a dominante tende a desprazar a dominada, converténdoa nunha lingua minorizada. Este concepto é sociolingüístico e non debe confundirse co de lingua minoritaria (criterio cuantitativo).

Prexuízos comúns sobre o galego

• O galego é propio do mundo rural.
• Non serve para as matemáticas ou a informática.
• Non ten utilidade fóra do territorio.
• O galego só o falan os nacionalistas.
• O galego normativo é “inventado”.

Realidades lingüísticas

• O galego é válido en calquera ámbito, urbano ou rural.
• O bilingüismo non impide a aprendizaxe doutras linguas.
• A identidade propia é un valor no mundo globalizado.

2. Historia da normativización

A normativización é a fixación dunha ortografía, gramática e dicionario. O galego, tras séculos de minorización, iniciou este proceso no s. XIX.

Etapas da normativización

1. Galego popularizante: Sen intención normativa clara.
2. Galego enxebrizante: Busca dun modelo diferencialista e supradialectal.
3. Galego protoestándar: Simplificación ortográfica e influencia do castelán.
4. Galego estándar: Normas da RAG e o ILG (1982/2003).

3. O galego en vías de normalización

A recuperación da lingua require a acción conxunta de:

• Poder político: Administracións públicas.
• Acción colectiva: Asociacións e colectivos sociais.
• Acción individual: Compromiso persoal e lealdade lingüística.

4. O galego no primeiro terzo do século XX

Destaca a creación das Irmandades da Fala (1916), a Xeración Nós e o Seminario de Estudos Galegos. A pesar do auxe cultural, o uso social comezou a descender debido á urbanización e á alfabetización en castelán.

5. O galego de 1936 a 1978

Tras a Guerra Civil, a represión silenciou o galego. A recuperación iniciouse co exilio e, posteriormente, coa fundación da editorial Galaxia (1950). A pesar dos atrancos, o galego mantívose como lingua maioritaria ata a democracia.

6. O galego a finais do século XX e XXI

Coa Constitución de 1978 e o Estatuto de Autonomía, o galego acadou a cooficialidade. Hoxe, o reto é a transmisión xeracional e a súa presenza na era dixital. O futuro da lingua depende da lealdade dos seus falantes e de proxectos de normalización sólidos.