Pertsiarren manifestua: testuaren iruzkina eta testuingurua

PERTSIARREN MANIFESTUA:

Kokapena

Jatorriaren Aldetik lehen mailakoa. Formaren aldetik historiko-zirkuntziala, bere edukia Erlazionatzen den gertaeretatik ondoriotzen badira. Edukiaren aldetik testu Politikoa da. Egile kolektiboa dugu, Cadizko Goorteetan parte hartu zuten diputatu talde batek sinatu zuelako (69 diputatu absolutistak). Idazkarien hartzailea Fernando VII erregea izan zen. Egilearen asmoa Fernando VII konbentzitzea Cadizko Gorteek gauzatutako egintza legegilea indargabetzeko eta bere Ordez aurreko egoerara itzultzea. Madrilen 1814 apirilaren 12an sortu zen eta Erregeari eman zitzaion 16an Valentzian.

Analisia:

hiru Ezaugarri:1:testu egileek Espainian 1808-1814an bizi izan den egoera anarkikoki Kontuan harturik erregearen itzulera pozez hartzen dutela adierazten Da. 2:Monarkia absolutuaren beharra eta izaera juztifikatzen dute, bere jatorria Eta bere xedea .3:Erregeari luzatzen dioten eskaerak Cadizko Gorteen egintza Legegilea indargabetzea eta Gorte hauek bildu baino aurretiko egoerara Itzultzea xedea zuen.

TESTUINGURUA: Fernando VII Frantziatik itzultzen denean 1814an, independentzia gerra bukatu da. Fernando VII eta errege familiak gatibuak egon ziren Baionan. Napoleonek Fernando VII.Aren eta CarlosIV.Aren artean zegoen auzia konpontzeko Aitzakia erabiliz Baionara erakarri zituen eta kargura uztera behartu zituen Eta bere anaia Josef Espainiako erregea izendatu. Fernando VII kanpoan egon zen Bitartean, Gorteak Cadizen bildu ziren eta liberalismoaren aldeko egintza Legegile bat burutu zuten. Antzinako erregimenaren oinarri nagusiak desegin Zituen :
monarkia absulutuaren heredua eta botere bilkura erregearen Pertsonarengan, gizarte estamentala (mesta,inkizizio,gremioak). (oinarri Liberalak) indarrean jarri ziren konstituzioaren mendeko monarkia moderatuaren Eredua, subiranotasuna nazioan, botere-banaketaren printzipioa, herritarren Berdintasuna, herritarren oinarrizko eskubideen aldarrikapena. Ordurarte Izandako tarde pribilegiatuek (noblezia eta elis gizonek) ez zituzten aldaketa Hauek guztiak onartu eta erlijioaren itzulera itxaron zuten beraien Eskaerak.
Pertsiarren manifestuan jasotzen diren Eskaera guztien artean ondorengo hauek dira garrantsitzuenak: 1- subiranotasuna Erregea. Legegilea betearazlea eta judiziala bere kontrolpean egon behar ziren. 2- erregeak ere bere baitan bildu behar zituen. 3 botereak ( Legegilea,betearazlea eta judiziala). 3- konstituzioa indargabetzean. 4- Estamentuzko gorteen eredura itzultzea.Hiru estamentuzko ordezkariak (noblezia Elizgizonak eta herri xedea).5-monarkia eta elizaren arteko ituna eta lotura.

Erregea itzuli Zenean herri xedearen eta talde pribilegiatuek eskaini zioten laguntzaz eta Favoreaz, eta liberalen ahuleziaz, ohartu zen. Persiaren manifestuan erregeari Ematea eta Elio jeneralak absolutismoan berrezarpenaren alde. Fernando VII.Aren Cadizko Gorteen egintza leggegilea indargabetzea. Antzinako Erregimenaren lege Eta ohitura guztiak berrezartzea, Valentzian: Inkisisizioa, mesta eta Jesus Lagunaren ordena itzulera eta talde pribilegiatuen pribilegioak berrezartzea Erabaki zen. Lur desjabetasunerako neurriak, ogasun erreformarako eta askatasun Adierazpenerako neurriak indargabetu ziren. Liberalek bere ekimen Politikoarekin jarraitzeko Bildu ziren elkarte sekretuetan. Era berean, armadan Ere militar liberalak ere altxamenduak bultzatu zuten. Hauteako batzuk porrot Egin zuten baino azkenean 1820. Riego koronelak bultzaturikoa arrakasta izan Zuen eta erregea, veste erremediorik ez zuenez Kadizeko konstituzio berriro zin Egin zuen. 1814-1820an bitartean berrezarritako monarkia abslolutuak eta Erregimen zaharraren sistemak independentziak gudak suntzitutako herrialde bat Berreraikitzeko, arazo eta eragozpen ugari izan zituen: Amerikako hispaniar Kolonien egoera (independentzian bidean) sakontzen zuen krisi ekonomikoa, hango Lurraldeekiko merkataritza errege-ogasunentza funtsezko diru-sarrerak Suposatzen zituztelako eta hango merkatuak estrategikoak ziren espaniar Manufaktura sistemarentzat. Egoera honetan ematen da Riego Koroneralren Altxamendua lortzen da absolutismo berrezarpen hau egitea. Hirurte liberalean (1820-1823) Kadizko gorteen bultzaturiko konstituzio eta neurri liberal batzuk Martxan jarri ziren baina azkenean europar potentzia absolutisten laguntzaz (Aliantza Santua) berriro ezartzen da absolutismo eta Antzin Erregimena. Tarte Hau, Hamarkada Higuingarria izenarekin ezagutzen dugu eta iraunduko du Fernando VII. Hil arte 1833an.

Ondorioak
Pertsiarren adierazpenak bi sistema politikoen arteko talka irudicatzen du: Aintzin Erregimenaren eta liberalismoaren artekoa. Lehia hau  ez zen bakarrik espainian eman baizek eta Europar lurralde askotan.

Tarde pribilegiatue eskaerak Cadizko gorteek Gausatutako egintza legegile liberalaren kontrakoak dira . Gizarte estamental Bateko talde pribiulegiatuen abantailak berirako mantentzeko nahiak eta desioak Biltzen ditu. Berehala agerian geratu zen hazken mendeetako egitura Piolitikoak, ekonomikoak eta gizarteka ez zuten irtenbide arazoak ebazteko. Adierazten du desagertzear edo hil zorian zegoen erragimen zahar baten azken Taupadak bizirik jarraitzeko. Sistema sahar hau defendatzen duten protagonista Nagusiaren (ferenado 7aren) heriotzarekin agortuko da 1833an eta bitartean asko Izan ziren jasarpenak eta errepersioak pairatu behar zutenak. Azakenean Liberalismoa nagusitu zen.