Vienako Biltzarra, liberalismoa eta nazionalismoa XIX. mendean

Resumen

Dokumentuak XIX. mendeko Europako hiru gai nagusi aztertzen ditu: Vienako Biltzarrak ezarritako errestaurazioa, liberalismo politikoaren oinarriak eta bi mota nagusiak, eta nazionalismoaren definizioa eta lehen garaipenak. Ikasleak liberalismo moderatua eta progresista bereizten eta nazionalismo bateratzaile eta banatzailearen arteko aldea ulertzen ikasiko du.

Puntos clave

Vienako Biltzarrak monarkia absolutuaren eredua berrezarri zuen eta legezkotasuna, ondarea, oreka eta interbentzionismoa aplikatu zituen.
Liberalismo politikoaren hiru zutabe: subiranotasun nazionala, botere banaketa eta legearen aurreko berdintasuna.
Liberalismo moderatuak sufragio zentsitarioa defendatzen zuen; progresistak, berriz, gizonezkoen sufragio unibertsala.
Liberalismo progresista Frantzian nagusitu zen 1848tik aurrera.
Nazionalismo bateratzaileak nazionalitate barreiatuak estatu bakarrean biltzea nahi zuen; banatzaileak estatu independenteak sortzea.
Lehen garaipen nazionalistak Grezian (1829) eta Belgikan (1831) gertatu ziren.

Ponte a prueba

Errestaurazioa eta Vienako Biltzarra

Vienako Biltzarraren helburuak eta printzipioak

Europako ordezkariak monarkia absolutuaren eredua berrezartzeko eta Europako mapa berregituratzeko bildu ziren Vienako Biltzarrean.

Biltzarrean honako printzipio hauek aplikatu zituzten: legezkotasuna, ondarea, oreka eta interbentzionismoa.

Liberalismo politikoa eta bere oinarriak

Liberalismo politikoak gizakiaren oinarrizko eskubideak defendatzen zituen, hiru zutabe nagusitan oinarrituta:

Subiranotasun nazionala: Boterea herriarena da.
Botere banaketa: Botere legegilea, betearazlea eta judiziala bereizita.
Legearen aurreko berdintasuna: Herritar guztien eskubide berdinak.

Liberalismo motak: Moderatua eta progresista

XIX. mendean bi liberalismo mota nagusi bereizten ziren:

Liberalismo moderatua: Subiranotasuna koroaren eta Gorteen artean banatzen zen. Erregeak botere betearazlea eta legegilea zituen. Sufragio zentsitarioa defendatzen zuten: herritar aktiboek soilik zuten botoa emateko eta hautatuak izateko eskubidea.
Liberalismo progresista: Herriaren subiranotasuna eta gizonezkoen sufragio unibertsala defendatzen zituzten. Liberalismo mota hau Frantzian nagusitu zen 1848tik aurrera.

Liberalismoaren hedapena eta elkarte sekretuak

Liberalismoa batez ere burgesian eta nazionalisten artean zabaldu zen. Liberalak elkarte sekretuetan elkartzen ziren, adibidez masonerian (Karbonaroen taldea kasu), eta altxaldiak antolatzen zituzten.

Mugimendu liberalen kronologia (1820-1848)

1820ko Espainia: Altxaldi liberal bat nagusitu zen Rafael Riego militarraren eskutik. Ondorioz, Fernando VII.ak 1812ko Konstituzioa onartu behar izan zuen.
1830eko arrakasta: Erregimen liberalak arrakasta izan zuen Frantzian, Belgikan eta Suitzan.
1848ko iraultzak: Vienako Biltzarreko ordena bertan behera geratu zen eta filosofian positibismo izena hartu zuen mugimendu horrek.

Kontzeptu garrantzitsuak

Eredu politikoa: Herri masa aktiboa agintarien inguruan biltzen den sistema politikoa.
Truke askea: Muga-zergak ezabatzean datzan doktrina ekonomikoa, produktuen sarrera eta irteera errazteko.

XIX. mendeko nazionalismoak

Nazioaren definizioa eta aldarrikapenak

Nazioa hainbat elementu komun bereizgarri (hizkuntza, erlijioa, etnia, historia, tradizioa, kultura) dituen komunitatea da, edo batasun historikoa osatzeko nahia duena.

Printzipio horietan oinarriturik, nazionalistek autonomia handiagoa eta independentzia eskatzen zuten.

Nazionalismo motak eta lehen garaipenak

Bi nazionalismo mota nagusi bereizten ziren:

Nazionalismo bateratzailea: Nazionalitate barreiatuak estatu bakarrean biltzeko xedea zuena.
Nazionalismo banatzailea: Estatu independenteen sorrera aldarrikatzen zuena.

Lehen garaipen nazionalistak Grezian (1829) eta Belgikan (1831) gertatu ziren, nazionalitateen arabera.

Preguntas frecuentes

Zer printzipio aplikatu zituzten Vienako Biltzarrean?

Legezkotasuna, ondarea, oreka eta interbentzionismoa aplikatu zituzten. Helburua monarkia absolutuaren eredua berrezartzea eta Europako mapa berregituratzea zen.

Zein da liberalismo moderatuaren eta progresistaren arteko aldea?

Liberalismo moderatuak sufragio zentsitarioa defendatzen zuen eta subiranotasuna koroaren eta Gorteen artean banatzen zen. Progresistek herriaren subiranotasuna eta gizonezkoen sufragio unibertsala defendatzen zituzten.

Zer da nazionalismo bateratzailea?

Nazionalitate barreiatuak estatu bakar batean biltzea helburu zuen nazionalismo mota da.