Osasuna eta gaixotasunak: sailkapena, transmisioa eta defentsak

Resumen

Dokumentu honek osasunaren eta gaixotasunaren kontzeptuak azaltzen ditu, gaixotasunen sailkapena (etiologia, sintomak, seinaleak, akutuak eta kronikoak, infekziosoak eta ez-infekziosoak) eta mikroorganismoak gorputzera nola iristen diren. Gorputzaren defentsa-oztopoak eta inmunitate-sistemaren erantzuna ere lantzen ditu, prebentzioarekin eta bizi-ohitura osasungarriekin amaituz.

Puntos clave

Osasuna egoera fisiko eta mental orekatua da; gaixotasuna organismoaren alterazioa da, osasun-galera eragiten duena.
Gaixotasunak iraupenaren arabera akutuak edo kronikoak izan daitezke, eta jatorriaren arabera infekziosoak edo ez-infekziosoak.
Mikroorganismoak zuzeneko (kontaktu fisikoa) edo zeharkako (airea, ura, objektuak) transmisioaren bidez hedatzen dira.
Gorputzak hiru oztopo ditu: fisikoak (larruazala, mukosak), kimikoak eta biologikoak (flora onuragarria).
T-linfozitoek zelula infektatuak suntsitzen dituzte eta B-linfozitoek antigorputzak sortzen dituzte.
Infekzioen tratamendua: bakterioak antibiotikoekin, birusak antiviralekin eta onddoak antimikotikoekin.
Bizi-ohitura osasungarriek (ariketa, eguzkitik babesa, atsedena) arrisku-faktoreak murrizten dituzte.

Ponte a prueba

Osasuna eta Gaixotasunak

Osasuna egoera fisiko eta mental orekatua da, non organismoa ondo funtzionatzen duen. Gaixotasuna, aldiz, organismoaren alterazio bat da, osasun-galera eragiten duena.

Gaixotasunen Sailkapena

Etiologia: Gaixotasunaren jatorria edo arrazoia.
Sintomak: Gaixoak sentitzen dituen agerbide subjektiboak (mina, nekea, apetitu falta).
Seinaleak: Medikuak hauteman ditzakeen agerbide objektiboak (sukarra, oka, beherakoa).

Gaixotasunak iraupenaren arabera akutuak edo kronikoak izan daitezke. Jatorriaren arabera, infekziosoak (birusak, bakterioak, onddoak edo protozooak eragindakoak) eta ez-infekziosoak bereizten dira.

Transmisioa eta Sarrera-bideak

Mikroorganismoak gorputzean sartzeko bideak hauek dira:

Zuzeneko transmisioa: Kontaktu fisikoaren bidez (ukitzea, besarkatzea).
Zeharkako transmisioa: Airearen, uraren edo objektuen bidez.
Sarrera-ateak: Larruazaleko zauriak, arnasbideak, digestio-aparatua eta bide genitalak.

Inmunitate-sistema eta Defentsak

Gure gorputzak mikroorganismoen inbasiotik babesteko hiru oztopo ditu:

Oztopo fisikoak: Larruazala eta mukosak.
Oztopo kimikoak: Mikroorganismoen ugalketa eragozten duten substantziak.
Oztopo biologikoak: Gure gorputzean bizi diren mikroorganismo onuragarriak.

Erantzun espezifikoan T-linfozitoek zelula infektatuak suntsitzen dituzte, eta B-linfozitoek antigorputzak sortzen dituzte.

Gaixotasun Infekziosoen Prebentzioa eta Tratamendua

Prebentzioa higiene pertsonalaren, elikagaien segurtasunaren, txertaketaren eta osasun sexualaren bidez egiten da. Tratamenduari dagokionez:

Bakterioak: Antibiotikoak.
Birusak: Antibiralak.
Onddoak: Antimikotikoak edo antifungikoak.

Gaixotasun Ez-infekziosoak

Ehun eta organoei kalte fisikoa egiten dieten nahasmenduak dira:

Traumatikoak: Kolpe edo zaurien ondoriozkoak.
Metabolikoak: Metabolismoaren nahasmenduak.
Genetikoak: Material genetikoaren akatsak.
Degeneratiboak: Ehunen narriadura denborarekin.
Autoinmunitarioak: Inmunitate-sistemak bere zelulen kontra jotzen duenean.
Neoplasikoak: Zelulen ugalketa kontrolgabea (tumoreak).

Prebentzioa eta Bizi Ohiturak

Arrisku-faktoreak (dieta desorekatua, ohitura txarrak) saihestea funtsezkoa da. Bizi ohitura osasungarriak:

Ariketa fisiko erregularra egitea.
Eguzki-erradiazioetatik babestea.
Atseden egokia hartzea (8-9 ordu nerabezaroan).
Argiztapen egokia erabiltzea irakurtzeko.

Preguntas frecuentes

Zer da osasuna eta zer gaixotasuna?

Osasuna egoera fisiko eta mental orekatua da, non organismoak ondo funtzionatzen duen. Gaixotasuna organismoaren alterazio bat da, osasun-galera eragiten duena.

Zein dira gaixotasun infekziosoen eta ez-infekziosoen arteko desberdintasunak?

Infekziosoak birusek, bakterioek, onddoek edo protozooek eragiten dituzte. Ez-infekziosoak, berriz, ehun eta organoei kalte fisikoa egiten dieten nahasmenduak dira, adibidez traumatikoak, metabolikoak edo genetikoak.

Nola prebenitu gaixotasun infekziosoak?

Higiene pertsonalaren, elikagaien segurtasunaren, txertaketaren eta osasun sexualaren bidez prebenitzen dira.