Oinarrizko Ekonomia Kontzeptuak eta Enpresa Zuzenbidea
Oinarrizko Kontzeptu Ekonomikoak
1. BEHARRA: falta dugun zerbait asetzeko nahia da. 2. ONDASUNAK (ukigarriak) edo 3. ZERBITZUAK (ukiezinak) beharrak asetzen dituzten haiek dira. 4. AUKERA-KOSTUA: erabaki bat hartzen den bakoitzean uko egiten zaion horren balioa da. 5. ERABAKI-HARTZAILEA EDO EKONOMA-ERAGILEAK: hiru multzo bereiz ditzakegu: familiak, enpresak eta sektore publikoa.
Ekoizpen Baliabideak eta Sektoreak
6. EKOIZPEN-BALIABIDEAK EDO -FAKTOREAK: ondasunak and zerbitzuak ekoizteko eta banatzeko erabilitako oinarrizko elementuak dira:
- Lurra: jatorrian naturan dutenak dira.
- Lana: ekoizpen prozesuan parte hartzen duen ordaindutako giza jarduera fisiko nahiz intelektual oro da.
- Kapital ondasunak: enpresaren titularitatea duten ondasunak dira.
Sektore Ekonomikoak eta Kanpo Faktoreak
Bigarren sektorea: lehengaiak landutako produktu bihurtzen ditu. Faktura energetikoa: inportatutako erregai fosilekiko mendekotasuna da gaur egungo ezaugarri nagusia. Deslokalizazioa: aurrezteko edo beste enpresekiko abantailak lortzeko. Errentak: ekoizpen-baliabide bat denbora-aldi jakin batean erabiltzearen truke ordaintzen den balioa edo prezioa adierazten du.
Enpresen Estrategiak eta Adierazleak
ETE: enpresa txikietarako erabiltzen den akronimoa. Esternalizazioa: beste enpresa batzuei azpikontratatzen dizkieten enpresak. Nazioartekotzea: merkatu proprioanez gain, atzerriko beste merkatu batzuetan ere arritzea esan nahi du. Birlokalizazioa: enpresak berriro bueltan etortzea aurrez utzi zuten herrialde horretara.
Makroekonomia Adierazleak
- BPG: gizarte batek denbora-tarte jakin batean ekoiztutako ondasunen eta zerbitzuen balioa da.
- Ekonomia-hazkundea: gizarte batean aldi jakin batean izandako ondasunen eta zerbitzuen ekoizpenaren balio-handitzea da.
- Produktibitatea: ekoiztutako ondasunen eta zerbitzuen eta ekoizteko erabilitako baliabideen arteko lotura.
- Produkzioa: (ekoizpena) neurri absolutu bat da (km, m, €).
Efizientzia eta Kostuak
Efizientzia: teknologia bat da, ekoizpen-kantitate jakin bat lortzeko ahalik eta baliabide gutxien erabiltzen baditu. Ekonomia-efizientzia: efiziente diren teknologien artean, merkeena hautatzea da.
Enpresa Etekina eta Kostuak
- Enpresa-etekinak (Ee): produktuen salmentarekin lortutako guztizko sarreren (SG) eta ekoiztu ahal izateko beharko diren guztizko kostuen (KG) arteko aldea da. (Ee = SG - KG)
- Ekoizpen kostua: ondasun edo zerbitzu bat ekoizteko erabili diren baliabideen diru-balioa da.
- Kostu finkoak: ekoiztutako kopurua aldatu arren berdin jarraitzen duten kostuak dira.
- Kostu aldakorrak: ekoiztutako unitateekiko proportzionalak diren kostuak dira.
- Sarrerak: enpresek beren ondasunen eta zerbitzuen salmentarekin lortzen duten diru-balioa dira.
Merkatua eta Eskaintza
Enpresa: ondasunen eta zerbitzuen ekoizpena koordinatzen duen erakunde espezializatua da. Merkatua: saltzaileek eta erosleek ondasun edo zerbitzu jakin baten inguruan egiten dituzten salerosketa-jardueren multzoa da. Eskaria: eskatzaileak ondasun edo zerbitzu baten zer kantitate erosteko prest dauden prezioa. Eskaintza: enpresak ondasun baten zer kantitate ekoizteko prest dauden, prezioa. Errentaren fluxu zirkularra: enpresen eta familien arteko ondasunen eta errenten trukearen bereizgarri den erlazio-multzoa da.