Industria eta hirugarren sektorea: definizioak eta ezaugarriak
Resumen
Dokumentuak industria sektorearen prozesua, elementuak, kokapen eragileak eta mota nagusiak (industria astuna eta arina) aztertzen ditu, baita herrialde aberatsen eta pobreen arteko desoreka eta Espainiako industrializazioaren garapena ere. Ondoren hirugarren sektorea edo zerbitzuak aurkezten ditu: turismoa, garraioa, komunikabideak, merkataritza eta zerbitzu publiko eta pribatuak. Azkenik, deslokalizazioa eta tertziarizazioa bezalako funtsezko kontzeptuak azaltzen ditu.
Puntos clave
- Industria sektoreak lehen sektoretik lortutako lehengaiak eraldatzen ditu produktu landuak edo erdi landuak lortzeko.
- Industria astuna energia eta lehengai kopuru handia behar du, kutsadura sortzen du eta beste industriak hornitzen ditu.
- Industria arinak merkaturako kontsumo produktuak ekoizten ditu, lehengai eta energia gutxi behar ditu eta hirietatik gertu kokatzen da.
- Hirugarren sektorea pertsonen beharrak eta nahiak asetzen dituzten zerbitzuen multzoa da, eta bost jarduera nagusi ditu: turismoa, garraioa, komunikabideak, merkataritza eta zerbitzuak.
- Deslokalizazioa lantegi baten leku-aldaketa da kostuak murrizteko, eta tertziarizazioa hirugarren sektorea sektore nagusi bihurtzea da.
- Espainian industrializazioa XIX. mendearen erdialdean hasi zen eta gaur egun industriak garrantzia galtzen du hirugarren sektorearen aurrean.
Industria Sektorea
Industria Prozesua
Industria prozesuak behar dituen elementuak:
- Kapitala (inbertsioa)
- Energia (elektrizitatea)
- Lehengaia
- Ezagutza eta zientzia
- Teknologia eta ingeniaritza
- Lana
Industria Definizioa
Lehen sektoretik lortutako lehengaiak eraldatu eta produktu landuak edo erdi landuak bihurtzen dituzten ekonomia jarduerak biltzen dituen sektorea da.
Kokapen Eragileak
Industriaren kokapenean eragina duten faktoreak:
- Garraioa
- Eskulana
- Hurbiltasuna
- Politika
- Lurzorua
- Natura baliabideak
Industria Motak
Industria Astuna
Beste industriak hornitzen ditu. Adibidez: siderurgia edo burdingintza, metalurgia, petrokimika, zementua, ekipamendua.
Ezaugarriak:
- Energia eta lehengai kantitate handia behar du.
- Instalazio handiak eta konplexuak.
- Kutsadura sortzen du.
Industria Arina
Merkaturako kontsumo produktuak ekoiztea du zeregin nagusia. Adibidez: elikagaien industria, kimikoa, elektronikoa, automobilgintza eta ehungintza.
Ezaugarriak:
- Lehengai eta energia gutxi behar du.
- Hirietatik gertu kokatzen da.
- Kutsadura gutxiago sortzen du.
Industria Eremu Nagusiak
- Amerika: AEB, Mexiko, Brasil, Argentina, Txile.
- Europa: Frantzia, Alemania, Errusia eta Erresuma Batua.
- Asia: Txina, Japonia, India, Hong Kong, Hego Korea, etab.
Industria Desorekak
Herrialde Aberatsetan
- Gero eta jende gutxiago industrian eta gero eta gehiago zerbitzu sektoreetan.
- Prestakuntza handia duten langileak daude.
- Lan baldintza onak, oro har.
- Deslokalizazioa gertatzen da.
Herrialde Pobretan
- Eskulan ugari.
- Gero eta jende gehiago industrian eta gero eta jende gutxiago lehen sektorean.
- Prestakuntza gutxiko langileak.
- Lan baldintza txarrak eta esklabotza.
Industria Prozesua Espainian
- XIX. mendearen erdialdean: Hasi zen industrializazioa.
- XX. mendearen hasieran: Biztanle aktiboaren %16 jarduten zuen industrian. Jarduera industrial gehiena Katalunian, Euskal Herrian eta Asturiasen zegoen.
- 1936: Espainiako Estatu Kolpea eta industrializazioaren garapena gelditu zen.
- 1950 - 1970: Industria indartzen hasi zen (biztanle aktiboaren %35ek egiten zuen lan industrian).
- 1980: Industria birmoldaketa eta modernizazio prozesua.
- Gaur egun: Industriak garrantzia galtzen du hirugarren sektorearen aurrean.
Hirugarren Sektorea (Zerbitzuak)
Definizioa eta Jarduera Nagusiak
Pertsonen beharrak eta nahiak asetzen dituzten zerbitzuen multzoa da hirugarren sektorea.
Jarduera nagusiak 5 dira:
- Turismoa
- Garraioa
- Komunikabideak
- Merkataritza
- Zerbitzuak
Ezaugarriak: Tertziarizazioa eta zerbitzu publikoak eta pribatuak.
Turismoa
Aisialdirako egiten diren bidaiak dira.
Hiru mota nagusi:
- Turismo tradizionala
- Turismo kulturala
- Turismo berria
Garraioa
Garraioa ezinbestekoa da gure gizartean gaur egun.
Lau mota daude:
- Errepidekoa
- Trenbidekoa
- Itsasokoa
- Aireko garraioa
Beraien arteko arazo nagusia kutsadura da.
Komunikabideak
Komunikazioaren helburua informazioa trukatzea da.
Bi mota:
- Pertsona arteko komunikazioa
- Gizarte komunikazioa
Lehen posta korreoa edo fax-ak erabiltzen ziren; gaur egun, mugikorra edo telebista (EITB, Nafar Telebista, TVE1, etab.).
Zerbitzu Publikoak eta Pribatuak
Zerbitzuak publikoak edo pribatuak izan daitezke.
Hezkuntza
Herritarren hezkuntzarako eta prestakuntzarako diren zerbitzuak biltzen ditu.
Osasuna
Oinarrizko behar bati dagokio, hala nola giza eskubide bati dagokion zerbitzua da, eta horregatik hirugarren sektoreko jarduera garrantzitsuenetako bat da.
Beste Zerbitzu batzuk
- Segurtasuna
- Justizia
- Suhiltzaileak
- Erregistroak
- Bankuak eta kutxak (finantza zerbitzuak)
Merkataritza
Bi mota:
Barne Merkataritza
Denda txikiak (fruta dendak) eta denda handiak (supermerkatuak).
Kanpo Merkataritza
Herrialde batek beste herrialdeko jende edo enpresekin egiten duen salerosketa da.
- Herrialde batek beste bati saltzen diona esportazioa da.
- Herrialde batek beste bati erosten diona inportazioa da.
Merkataritza balantza positiboa denean, superabita esaten zaio, eta negatiboa denean, defizita esaten zaio.
Definizio Garrantzitsuak
Deslokalizazioa
Ekonomian, deslokalizazio edo deskokatzea lantegi baten leku-aldaketari deitzen zaio, lantegi berriko kostuak murriztu edo beste inguru ekonomiko bateko abantaila konpetitibo bat baliatzearren burutzen dena.
Tertziarizazioa
Tertziarizazioa edo Ekonomiaren tertziarizazioa ekonomiaren hirugarren sektoreak beste bi sektoreekin (lehenengoa eta bigarrena) alderatuta pisua irabaztea da, sektore nagusi bihurtu arte, okupatutako biztanleria aktiboari zein BPGri egindako ekarpenari dagokionez.
Descargar
PDF Word HTMLPreguntas frecuentes
Zer da industria sektorea?
Lehen sektoretik lortutako lehengaiak eraldatu eta produktu landuak edo erdi landuak bihurtzen dituzten ekonomia jarduerak biltzen dituen sektorea da.
Zein dira industria astunaren eta arinaren ezaugarri nagusiak?
Industria astunak energia eta lehengai kopuru handia behar du eta kutsadura sortzen du, instalazio handi eta konplexuekin. Industria arinak, berriz, lehengai eta energia gutxi behar du, hirietatik gertu kokatzen da eta kutsadura gutxiago sortzen du.
Zer da hirugarren sektorea?
Pertsonen beharrak eta nahiak asetzen dituzten zerbitzuen multzoa da. Bere jarduera nagusiak turismoa, garraioa, komunikabideak, merkataritza eta zerbitzuak dira.
Zer da deslokalizazioa?
Lantegi baten leku-aldaketa da, lantegi berriko kostuak murriztu edo beste inguru ekonomiko bateko abantaila konpetitibo bat baliatzeko egiten dena.
Ponte a prueba
Tarjetas de repaso
Pulsa una tarjeta para ver la respuesta.
Test
Preguntas generadas con IA a partir del documento: comprueba las respuestas con el texto.