Mutazio motak, agente mutagenikoak eta kode genetikoa: laburpen eskematikoa

Resumen

Dokumentuak mutazioen sailkapena azaltzen du: mutazio genikoak, kromosomikoak eta genomikoak. Ondoren agente mutageniko kimikoak, fisikoak eta biologikoak deskribatzen ditu, eta amaieran kode genetikoaren ezaugarriak eta erantzun inmunitarioaren bi motak (zelularra eta humorala) laburtzen ditu.

Puntos clave

Mutazio genikoak DNAren nukleotido bati edo batzuei eragiten diete; ordezkapenak (trantsizioak eta transbertsioak), adizioak eta delezioak dira.
Mutazio kromosomikoek kromosomaren egiturari eragiten diote: inbertsioa, delezioa, bikoizketa eta translokazioa.
Mutazio genomikoek kromosoma kopuruari eragiten diote: euploidiak (poliploidia, haploidia, monoploidia) eta aneuploidiak (monosomiak, trisomiak).
Agente mutagenikoak kimikoak, fisikoak eta biologikoak dira; adibidez, argi ultramorea timina dimeroak sortzen ditu eta X eta gamma izpiek fosfodiester loturak hausten dituzte.
Kode genetikoak 64 nukleotido-hirukote ditu; unibertsala, ez gainjarria, irakurketa komarik gabea, endekatua eta ez anbiguoa da.
Erantzun inmunitario zelularrean TC linfozitoek antigenoa daramaten zelulak suntsitzen dituzte; erantzun humoralean B linfozitoak aktibatzen dira TH linfozitoen eta interleukinen bidez.

Ponte a prueba

Mutazio motak

1. Mutazio genikoak (molekularrak)

DNAren nukleotido bati edo batzuei eragiten diete.

Nukleotido aldaketa motaren arabera:

Ordezkapenak:
- Trantsizioak
- Transbertsioak

Ondorio fenotipikoaren arabera:

Isilak / sinonimoak: Aminoazido aldaketarik ez.
Ez-sinonimoak:
- Zentzua aldatzen dutenak: Aminoazido aldaketa.
- Zentzurik gabekoak: Stop kodona sartzen da.
- Zentzua gehitzen dutenak: Stop kodona kodetzaile bihurtzen da.

Adizioak eta delezioak: Irakurketa-eredua aldatzen dute.

2. Mutazio kromosomikoak

Kromosomen egiturari eragiten diote:

Inbertsioa: Kromosoma zati batek noranzkoa aldatzen du.
Delezioa: Kromosoma zati bat galtzen da.
Bikoizketa: Kromosoma zati bat behin baino gehiago errepikatzen da.
Translokazioa: Segmentu kromosomiko batek kokalekua aldatzen du.
- Translokazio elkarrekikoa: Bi kromosomen arteko zati trukea.
- Translokazio ez-elkarrekikoa (transposizioa): Segmentu batetik beste kromosoma batera.

3. Mutazio genomikoak

Kromosoma kopuruari eragiten diote:

Euploidia: Poliploidia, haploidia edo monoploidia.
Aneuploidia: Monosomiak, trisomiak, etab.

Agente mutagenikoak

Erreplikazioan sortutako zorizko akatsak dira, betirako irauten dutenak. Agente mutagenikoak mutazioak eragiten dituzten agente kimiko, fisiko eta biologikoak dira:

Kimikoak:
- Agente desaminatzaileak: Base ordezkapena (C→U).
- Agente alkilatzaileak: Baseak metilatu edo etilatu.
- Agente analogoak: Adibidez, 5-bromuraziloa (timinaren analogoa).
- Agente tartekatzaileak: Baseak tartekatzen dira (delezioak edo adizioak).
Fisikoak:
- Erradiazio ez-ionizatzailea: Argi ultramorea (timina dimeroak sortzen ditu, helize bikoitza desnaturalizatuz).
- Erradiazio ionizatzailea: X eta gamma izpiak (fosfodiester loturak hausten dituzte).
Biologikoak:
- Birusak: DNA infektatutako zelularen ADNan sartzen bada (adizioa).
- Transposoiak: Delezioak edo adizioak eragin ditzakete.

Kode genetikoa

64 nukleotido-hirukote ditu. Ezaugarriak:

Unibertsala da.
Ez da gainjarria: Base bat ez da inoiz bi kodonetan aldi berean egongo.
Irakurketa komarik gabe: 3 AUG kodonak markatzen du hasiera.
Endekatua: Kodon sinonimoak daude (aminoazido bat kodon bat baino gehiagoz kodetu daiteke).
Ez da anbiguoa: Kodon bakoitza aminoazido bati bakarrik dagokio.

Erantzun inmunitarioa

Zelularra: TC linfozitoak aktibatzen dira eta antigenoa daramaten zelulak suntsitzen dituzte, poroen bidez desoreka osmotikoa sortuz.
Humorala: B linfozitoak aktibatzen dira TH linfozitoen eta interleukinen bidez. B oroimeneko linfozitoak eta zelula plasmatikoak sortzen dira.

Preguntas frecuentes

Zein da mutazio genikoen eta kromosomikoen arteko aldea?

Mutazio genikoek DNAren nukleotido bati edo batzuei eragiten diete, mutazio kromosomikoek berriz kromosomaren egiturari. Dokumentuaren arabera, bakoitzak bere sailkapena dauka.

Zein agente mutageniko fisikok sortzen dute timina dimeroak?

Argi ultramorea (erradiazio ez-ionizatzailea) da timina dimeroak sortzen dituena, helize bikoitza desnaturalizatuz.

Zergatik esaten da kode genetikoa endekatua dela?

Kodon sinonimoak daudelako: aminoazido bat kodon bat baino gehiagoz kodetu daiteke.