Municheko Kongresua (1962): Frankismoaren Aurkako Baldintzak

1. Testuaren Sailkapena

• Jatorria: Lehen mailako iturri zuzena.
• Forma: Testu zirkunstantziala.
• Edukia: Politikoa.
• Data: 1962an, Munichen egindako Europako Mugimenduaren Kongresuan kokatzen da.
• Hartzailea: Erregimen frankistako agintari politikoak.
• Egilea: Kolektiboa, frankismoaren aurkako oposizio demokratikoko politikariek osatua.
• Asmoa: Erregimeneko agintariei adieraztea Espainiari Europako erakundeetan sartzeko eskatzen zaizkion baldintzak.

2. Testuaren Azterketa

Ideia nagusia Espainian sistema demokratikoa ezartzea da, Europako Merkatu Batuan sartu ahal izateko. Frankismoaren aurkako politikariek bost puntu lortu nahi zituzten:

1. Ordezkaritza bidezko eta demokratikoak diren erakundeak eratzea, hau da, herriak aukeratuak.
2. Giza eskubide guztiak bermatzea (norberaren askatasuna, adierazpen-askatasuna, etab.).
3. Erkidego naturalen izaera aitortzea (Katalunia, Galizia eta Euskal Herria).
4. Askatasun sindikalak eta greba eskubideak defendatzea.
5. Iritzi-korronteak eta alderdi politikoen antolamendua bermatzea.

3. Testuaren Inguru Historikoa

1962an, espainiarrak Frankoren Diktaduran bizi ziren (1939-1975). Erregimenaren Garapenaren fasea hasia zen, eta frankismoak nazioarteko isolamendutik atera nahi zuen, Europara hurbiltzen saiatuz.

1962ko otsailaren 9an Europako Erkidego Ekonomikoan sartzeko eskaera egin zenez, oposizio demokratikoak, Munichen bilduta, Espainian zegoen egoera politikoa salatu zuen eta Europako Merkatu Batuan sartzeko, Espainian demokrazia ezartzea ezinbesteko baldintza gisa eskatu zuen (hala eskatzen baitzuen 1957ko Erromako Itunak).

Monarkiko liberalek, demokrata-kristauek, sozialdemokratek, sozialistek eta nazionalistek frankismoaren aurkako oposizioa osatzen zuten. Kanpoko batzarraren (Salvador de Madariagak zuzendua) eta barrukoaren (Jose Mª Gil Roblesek zuzendua) erabakiak islatzen dira iruzkintzen ari garen testuan, guztien adostasunez onartuak.

Frankoren Erantzuna eta Errepresioa

Europako Mugimenduaren Kongresuak Langileen eta Ikasleen mugimenduekin bat egin zuen. Langileek greba askoren deialdia egin zuten Euskal Herrian, Katalunian eta Madrilen, eta ikasle mugimendua askatasun demokratikoak eskatzen hasi zen.

Frankoren erantzuna gogorra izan zen: Ekainaren 8ko dekretuaren bidez, Espainiarren Foruaren 14. artikulua bi urtez kendu zuen; artikulu horrek espainiarrek nazioaren barruan egoitza aukeratzeko eskubidea jasotzen zuen. Municheko Kongresuko partaideak atxilotu edo Kanarietara erbesteratu zituen (atzerriko kritikak eraginez).

Aldi berean, Erregimenaren prentsan Kongresuaren ospea kentzeko kanpaina hasi zen (adibidez, Arriba egunkariak “contubernio de Munich” izendatu zuen) eta sinatu zutenak traidoretzat eta Espainiaren etsaitzat jo zituzten.

Dena den, atzerrian gertatu zenez, ez ziren ausartu isiltzera, meatzarien grebekin eta ikasleen protestekin egiten zuten bezala, baina errepresioa handitu egin zen (1963an Ordena Publikorako Auzitegia sortu zuen delitu politikoak epaitzeko, eta Grimau komunista exekutatu zuten).

4. Testuaren Balorazioa

Testuak islatzen duen bezala, oposizioko politikariek demokrazia ezarri nahi zuten indarkeria erabili gabe, baina ez zen aipatzen sistema politikoa monarkia edo errepublika izango zen, kideak ideologia desberdinekoak baitziren.

Testuaren azken paragrafoan gehiengoa Municheko erabakiarekin ados zegoela aipatzen da, baina errealitatea desberdina zen: oposizioaren barruan banaketa zorrotza zegoen, Elizak ez zuen ezer esan, eta D. Juan Borboikoak jarrera anbiguoa mantendu zuen eta monarkikoen parte-hartzea ez zuen onartu, Frankorekin zituen harremanak ez apurtzeko.

Ondoriorik zuzenik ez zen egon, baina Kongresu honek eskandalu handia eragin zuen Espainian, Frankoren erregimenari kritika zorrotza egin baitzion.