Espainiako trantsizio politikoa: gobernuak eta erreformak (1975-1977)

1. Garaituak
2. Urdina
3. Nazionalismoa
4. Faxismoa
5. Frankismoarena
6. Sufragio unibertsala
7. Konstituziorik gabe
8. Oinarrizkoa
9. Foruak
10. Goreak
11. Espainiarrak
12. Erreferenduma
13. Ondorengotza
14. Printzipioak
15. Organikoa
16. Generalismoa
17. Nazionalismoa
18. Antikomunista
19. Katolikoarena
20. Armada
21. Militarrak
22. Karlistak
23. Elkartea
24. Teknokratek
25. Aldentzeko
26. Isolamenduan
27. Gerra Hotzarekin
28. Madrilgoa
29. Vatikanokoa
30. Europako Ekonomia Erkidegoa
31. Lehentasunezkoa
32. Autarkia
33. Protezionismoa
34. Interbentzionismoa
35. Liberatzeko
36. Egonkortzea
37. Garapena
38. Petrolioarena
39. Errepresioak
40. Makinak
41. Nazionalismoak
42. Langileak
43. Unibertsitatekoak
44. Kleroa
45. Koordinazio Demokratikoa
46. Grebak
47. Armatuak
48. Carrero Blanco
49. Antiterroristarekin
50. Txikia

Trantsizio Garaiko Gertaera Politikoak

Trantsizioaren hasieratik sistema demokratikoa ezarri zen arte, Carlos Arias Navarro, Adolfo Suárez eta Leopoldo Calvo Sotelo izan ziren Espainiako gobernuburu.

Monarkiaren Lehen Gobernua

Arias Navarroren agintaldia 1975eko azaroan hasi zen, eta 1976ko uztailera arte iraun zuen.

Sektore Immobilista

Arias Navarrok proposatutako gobernu programak aldaketa mugatua bultzatu nahi zuen, frankismoko sektore kontserbadoreenekin hitzartua.

Erreformak, besteak beste, biltze eta elkartze eskubidea jasotzen eta arautzen zuen, eta baita prentsa askatasunari zein Gorteen erreformari buruzko xedapenak ere.

Itxurak itxura, ustezko erreforma edo aldaketa horren helburu nagusia immobilismoaren alde egitea zen.

Arias Navarroren gobernuak ez zuen inondik inora ere sistema demokratiko bat abian jartzeko asmorik. Erregimen frankistari aurre egin ziezaiokeen aukera ideologiko orok bazterturik jarraitzen zuen, inolako ordezkaritzarik izan gabe.

Sektore Erreformista

Torcuato Fernández Miranda Gorteetako eta Erresumako Kontseiluko presidente izendatu zuten.

Fernández Miranda erregearen zuzenbide irakasle ohia zen eta erregimen frankistaren egitura ezin hobeto ezagutzen zuen.

Fernández Mirandak maniobra tarte dezentea zeukan Gorteen joera inboluzionista eten eta benetako erreforma politikoari ekiteko. Horretarako, erregimen frankistak onartzen zuen politika legezkotasunari etekina atera zion.

Erreforma politikorako prozesua aurrera eramateko eman beharreko hurrengo urratsa Arias Navarro boteretik kentzea zen. Gobernuak ez zuen ekonomia krisia konpontzeko gaitasunik erakutsi, beraz, egoera gero eta kritikoagoa bilakatu zen. Herritarrak etengabe mobilizatzen ziren, eta horrek egoera are gehiago okertu zuen.

Egoera sozioekonomikoa ez zen Arias Navarroren higadura politikoagatik bakarrik, gobernuaren barne arazoengatik ere.

Gobernuko presidenteak dimititu egin zuen eta erregeak onartu zuen.

Adolfo Suárezen Lehen Gobernua

Arias Navarro dimititu eta bi egunera, erregeak Adolfo Suárez izendatu zuen gobernuko presidente.

Erreforma Politikoa

Adolfo Suárezen gobernuaren lehen erabaki politikoek prozesu demokratikoa azkartu zuten. Erregimenaren erreformak aldaketa politikoa sustatu zuen. Fernández Mirandak Erreforma Politikoaren Legea diseinatu zuen. Horregatik, herritarrei bi ganberako Gorteak aukeratzeko ahalmena eman zien: bata, Diputatuen Kongresua, ordezkari proportzionaltasunez hautatua; eta bestea, Senatua, gehiengo soilez hautatua. Azkenik, bi ganberek zuten diktadura garaian sortutako oinarrizko legeak aldatzeko ahalmena, baita Gorteen eredua aldatzekoa ere.

Sektore Moderatuaren Garaipena

Erreformaren bidean jarraitzeko oztopoa gainditu zen: dena legezkoa izatea nahi bazuten, legea Gorteek onartu behar zuten, eta Gorteetan immobilistek indarra zutenez, legea 1976an onartu zen.

Legezkotasunez jarduteko azken urratsa herritarrek erreferendumean baiezkoa ematea zen. 1976an erreferenduma egin zen, eta emaitzak %94,1 BAI eta %2,6 EZ izan ziren.

Suárezen gobernuak aurrerapausoak egin zituen: batetik, askatasunerako tartea areagotu zuen; bestetik, oposizioarekin elkarrizketak izaten ahalegindu zen; eta azkenik, sindikatuen jarduera onartu zuen.

Gertakari horiek haserrea piztu zuten militarren artean, eta De Santiago jeneralak dimititu egin zuen; horren ordez Manuel Gutiérrez Mellado jarri zen.

Oposizio Politikoa

Koordinazio Demokratikoan bildutako oposizioko indar politikoek aldaketa demokratiko handiagoa eta erradikalagoa proposatu zuten. Horretarako, zenbait herri mobilizazio egin zituzten.

Sistemaren eta itxurazko ordena publikoaren ahultasuna sarri kolokan geratu zen bi arrazoiengatik: bata, garai hartan egin ziren manifestazio eta elkarretaratze ugariak; eta bestea, ETAren ekintzak.

1977ko Hauteskunde Orokorrak

Erreforma Politikoaren Legea onartu zenez, gobernuak hauteskundeak egiteko urratsa eman behar izan zuen.

1977ko otsailean alderdi gehienak legeztatu zituzten, Alderdi Komunista izan ezik.

Hauteskunde Orokorren Helburua

Helburua aurreko erregimen frankista behin betiko desegitea izan zen. Hauteskunde sistema finkatu ondoren, Alderdi Komunista legeztatzea bakarrik falta zen. Apirilaren 9an lortu zen. 1977ko ekainaren 15ean hauteskundeak izan ziren.

Alderdiak, Koalizioak eta Emaitzak

• UCD
• PSP-US
• AP
• PDPC
• PSOE
• EAJ-PNV
• PCE

UCD izan zen garaile, eta Suárezek beste gobernu bat antolatu zuen, erreformak egiten jarraitzeko helburuarekin.

Geroago, 1977ko urrian, parlamentuan ordezkaritza zuten alderdi politiko guztiek Moncloako Ituna sinatu zuten, sistemaren erreformarekin jarraitzeko konpromisoa hartzeko.