Mikroorganismoak: Algak, Protozooak eta Onddoak

Algak: Ezaugarriak eta Sailkapena

• Ingurunea: Urtarrak dira (ur gazian zein gezean bizi dira).
• Sailkapena: Landaretzat hartuak izan dira (klorofila eta fotosintesia burutzeko gaitasuna dute). Gutxi eboluzionatu dute; gaur egun Protista erreinuan sailkatzen dira.
• Antolakuntza zelularra: Sinplea da.
• Alga zelulanitzak: Hiru mota nagusi daude (berdeak, arreak eta gorriak). Metro askotako luzera har dezakete eta landare-itxura dute.
• Alga zelulabakarrak: Diatomeoak eta dinoflagelatu heterotrofoak (ozeano eta aintziren gainazalean zein lurreko eremu hezeetan bizi dira). Beste organismo batzuekin sinbiosian ager daitezke: belakiekin, etab. (Onddoa + alga = likena).
• Alga bakunenak: Flagelatuak eta bitxiak; fotosintetizatzaileak zein heterotrofoak.
• Zelulabakar ez-flagelatuak: Desmidiazeak (alga berdeak, zelulosazko pareta, zelula lauak eta alde biko simetriadunak) eta diatomeoak (pareta silizeoa eta morfologia konplexua).

Protozooak: Egitura eta Mugikortasuna

• Ezaugarri nagusiak: Eukarioto zelulabakarrak dira, bakterioak baino handiagoak.
• Mugikorrak: Ez dute algen antzera klorofilarik; legamien eta onddoen mugikortasuna dute; ez dute lizunek bezala gorputz emankorrik sortzen.
• Elikadura: Heterotrofoak dira (fagozitosi bidez elikatzen dira).
• Bizitokia: Ur gezetan zein itsasoko uretan bizi dira. Zenbait animalia eta gizakien parasitoak dira.
• Mugimendu moten araberako sailkapena:
  • Flagelatuak
  • Ziliatuak
  • Errizopodoak (ameboideak)
  • Esporozooak (nahitaezko parasitoak, mugikortasunik gabeak)

Onddoak: Morfologia eta Bizi-funtzioak

• Orokorrak: Heterotrofoak dira, klorofilarik gabeak, eta bakterioak baino eukarioto handiagoak.
• Egitura: Kitinazko zelula-pareta dute. Nukleoanitzekoak eta hari-itxurakoak dira (haria = hifa; hifa multzoa = mizelioa).
• Bizitokia eta metabolismoa: Gehienak lurtarrak dira (badira urtarrak ere, ur gazi eta gezatan). Bi mota daude: aerobioak eta aukerako anaerobioak. Lurzoruan edo hildako landareetan bizi dira.
• Eginkizun ekologikoa: Karbono (C) organikoa mineralizatzen dute; zelulosa edo lignina erabiltzen dute nutrientetzat.
• Elkarrekintzak: Zenbait parasitoak dira (kalte handiak eragiten dituzte landare-laboreetan, animalietan...). Badira onddo harrapakariak ere (lazo-formako hifak dituztenak). Lizunak eta legamiak talde honetan sartzen dira.

Lizun likatsuak (Mixomizetoak)

• Onddo mukitsuak dira, baso hezeetako enbor ustelduetan bizi direnak.
• Mixomizetoak deitzen zaie eta Protistoen erreinuan kokatzen dira.
• Antolaketa (plasmodioa): Zitoplasma-masa bat da, nukleo batez edo gehiagoz osatua, pareta zurrunik gabekoa.
• Elikadura eta mugimendua: Mugimendu ameboidea dute; bakterioez elikatzen dira, fagozitosi-prozesuaren bidez irentsiz.

Lizunak: Onddo haritsuak

• Ogi zaharretan, frutetan eta gaztan agertzen dira.
• Mizeliotik aireko hifak sortzen dituzte, eta horietan konidio izeneko esporak garatzen dira.
• Sexu bidezko ugalketa burutu dezakete.
• Garrantzi ekonomikoa: Gaztagintzan, antibiotikoen ekoizpenean (adibidez, Penicillium).

Legamiak: Askomizetoak

• Zelulabakarrak dira, askomizetoen taldekoak.
• Esporak sortzen dituzte sexu bidez zaku itxi baten barruan (zaku = askua).
• Morfologia eta ugalketa: Esfera-formako zelulak, obalatuak edo zilindrikoak. Gemazio bidez ugaltzen dira. Ez dute ez filamenturik ez mizeliorik.
• Bizitokia: Azukredun tokietan bizi dira (loreetan, frutetan, zuhaitz-azaletan).
• Garrantzia: Hartzidura sortzeko gaitasuna dute. Funtsezkoak dira ogia, ardoa eta edari alkoholdunak egiteko (adibidez, Saccharomyces).