Materiaren Antolaketa Mailak eta Zelularen Organuluak

Materiaren antolaketa-mailak

• Maila atomikoa: materia eratzen duten elementu kimikoen atomoez osatuta dago.
• Maila molekularra: atomoak elkartu egiten dira eta molekulak eratzen dituzte.
• Zelula-maila: lehen maila biziduna da.
• Ehun-maila: jatorri eta funtzio bereko zelulak elkartzen direnean, ehunak eratzen dituzte.
• Organo-maila: organoak ehun mota desberdinez eratuta daude, eta funtzio zehatz bat betetzen dute.
• Sistema-maila: funtzio bat betetzen duten eta ehun mota berdinez eratuta dauden organoek sistemak eratzen dituzte.
• Aparatu-maila: funtzio bat betetzen duten eta ehun desberdinez eratuta dauden organoek aparatuak eratzen dituzte.
• Organismo-maila: izaki bizidunaren osotasunari dagokio. Organo, aparatu eta sistema multzoaz osatuta dago.

Zelularen osagaiak eta egitura

Zelularen jarduera zuzentzen duen material genetikoa (ADNa) dauka barruan.

• Mintz plasmatikoa: zelula inguratzen duen mintz mehea da.
• Zitoplasma: likido urtsu batez (zitosol) eta zelula-organuluez osatuta dago.

Zelula-organulu nagusiak

1. Zitoeskeletoa: zelulari forma ematen dion eta haren mugimendua kontrolatzen duen zuntz-sarea da.
2. Zentrioloak: bi zilindro dira zuntzez osatuta; zelularen zatiketaren bitartean, kromosomen mugimendua zuzentzen dute.
3. Erribosomak: proteinak sintetizatzeaz arduratzen diren partikula txikiak dira.
4. Besikulak: substantziak biltzen eta garraiatzen dituzten konpartimendu txikiak dira.
5. Lisosomak: partikulak digeritzen diren besikulak dira.
6. Erretikulu endoplasmatikoa (EE): sakulu multzoa da; EE zimurtsuak erribosomak ditu itsatsita eta proteinak sintetizatzen ditu; EE leunak ez du erribosomarik eta lipidoak sintetizatzen ditu.
7. Golgi aparatua: sakulu multzoa da; EEn sintetizatutako substantziak aldatzen eta besikuletan sartzen ditu.
8. Mitokondrioak: mintz bikoitzeko egitura obalatuak dira, tolestura askorekin barruko mintzean.