Jon Mirande eta Gabriel Aresti: Euskal Poesiaren Irudiak

JON MIRANDE (Lapurtera klasikoa) (1925-1972) Paris + Zuberotarra + Zuzenbidean, Filosofian, Literaturan eta Hizkuntzalaritzan aditua + 15 hizkuntza ezagutzen zituen gaitasun eta kultura + 1947an Eusko Ikaskuntzako idazkaria izan zen - Lanpostu honetan argitaratu zituen bere lehen lanak → Aldizkarieta (Herria, Euzko Gogoa, Gernika, Euzko Deya, Egan, Irrintzi) + Bere lanak - Irrazionalismoak eta nihilismoak (ni) eraginda (Suizidioak, Humore beltza, Pertsonaia baztertuak) + Bere pentsamolde eta jarrera probokatzaileak zoratu egin zuen - Baztertua izan zen --> Euskaraz idazteari utzi - Egoeraren aurrean 1972an bere buruaz beste egin + Bere ustez poesiak ez du gizartea eraldatzeko gaitasunik - Berak irudimenaren eta adimenaren atsegingarri idazten zuen + Bere izaera: - Euskaltzalea - Paganismo inmoralaren aldekoa --> Jainkoa, Eliza eta morala eraso zituen - Elite borrokalaria sortzearen aldekoa --> Ez zuen burgesia gustoko, nahi, Ezta ere ideologia eskertiarra zapaldua ez izateko indarrean ekin - Jarrera zirikatzailea eta askatasun nahia zuen --> Ondorioz, batzuetan jarrera faxistak defendatzen zituen - Maitasunaren aurkakoa --> Sexuak du botere handiagoa / * 25 urterekin euskara ikasi * ez zuen euskaldun jendean binomia onartzen.

GABRIEL ARESTI (1933-1975)(poesia soziala) +Bilbon jaio eta hil +Euskara eta euskal tradizioak barneratuta +Merkataritza-ikasketak eta kontable ibili zen +Euskal kulturako pertsonarik garrantzitsuenetarikoa (Euskara batuaren bultzatzaile, argitaratzaile, antzerki-taldeen zein idazleen sustatzaile) + Hainbat lan idatzi: sorkuntzakoak, saioak eta itzulpenak + Literaturgintza: - Poesia soziala - Gizatasuna eta sozialismoa oinarri - Poeta herri jazarri eta isilduaren ahotsa → bera euskal poesia sozialaren ahotsa - Garaiko kezkei erantzun (B. Otero eta G. Zelaia erdaldunen bide beretik), gutxiengo kulturetatik urrun eta gehiengo xehetik hurbil zegoen poesia idazten ekin. - Lapurtera klasikoa, bizkaiera eta euskara herrikoia maisuki oretzen jakin zuen, euskara batu eta zuzena lortzeko + Obrak: Lehen uzta, famatuena, Harri eta Herri (1964), Euskal Harria (1967), Harrizko Harri Hau (1970), Azken Harria (1976) + Poesia sozialaren aurretik oihartzun txikiko ibilbide poetiko sendoa -Miranderen eragina eta Bizkaitarra +Poesia sinbolista: Maldan behera (1959) -Sinboloen eta motiboen ugaritasuna -poesia konplexu eta iradokiorra - Ikerlari batzuen ustez lanik onena - 22 olerki - Nietzsche eta Elioten pentsamenduaren eragina gian eta ikuspegian -Biblian pisu handia + Antzerkigintza: - Berritzailea izan zen -Euskal tradizioa eta Europako korronte garaikideak uztertzea izan zuen xede - Antzerki talde gazteak bultzatu zituen - 6 antzezlan idatzi zituen - Hizkera zuzena, umore eta ironia fina ditu ezaugarri -Gaiek gizartearen izaera zentzugabea eta giza duintasunaz karguaraztea dute helburu + Lan osoaren ezaugarriak: -Berritzailea -- Gaiak momentuko arazoena euskal sustrai tradizioetara lotuta -- neurtitz modura (askea) -- Hizkera herrikoia -Gai eta motiboak errepikatzen ditu: egia, justizia, bakea, askatasuna… - Sinbologia (etxea → herria, hezkuntza, izena, familia, iragana eta etorkizuna, harria → historiaurreko garai mitiko, eredugarri, harmoniatsu eta utopiaren ispilu) - Etorkizun hobearen iragarletzat du poeta, zenbaitetan utopia ez ezik, ezkortasuna ere nabari da bere lanetan.

1. Identifikatu testua eta idazlea, zertan oinarrtu zaren identifikatzeko. (fonetizazioa) 2. Idazlearen bizitza eta obra modu xumean: hil, jaio, ikasketak… 3. Pizkundearekin lotzen dituen ezaugarriak adibideekin. (Sustrai erromantikoak, Euskarari goraipamena, Galdera existentzialak, Elitismoa) 4. Sinbolismoa: naturarekin lotuta 5. Idazkera: euskalkia, garbizaletasuna bai edo ez. 6. Metrika: bertsoa bai edo ez. 7. Ondorioa: XX. mendeko beste idazleekin lotu.