Isabel II.aren Erregealdia (1844-1868): 3 Etapa Nagusiak
Isabel II.aren Erregealdia (1844-1868)
Isabel II.aren adin nagusitasuneko erregealdia (1844-1868) hiru etapa nagusitan banatu zen.
Hamarkada Moderatua (1844-1854)
Erreginak 13 urte zituen, eta prestakuntza gutxi. Bi gobernuburu nagusi izan ziren:
- Ramón Narváez (1844-1851): Moderatua. Progresistek boterea kendu nahi izan zioten, baina ez zuten lortu.
- Bravo Murillo (1852): Moderatua. Konstituzio atzerakoi bat aldarrikatu zuen, baina ez zen onartu. Erreginari eskumen handiak eman nahi zizkion, eta horrek herritarrak haserretu zituen. Dimisioa eman zuen.
Ondorengo gobernuek ez zuten egonkortasunik izan.
Erreforma Garrantzitsuenak
- 1844: Prentsa zentsura ezarri zen. Guardia Zibila sortu zen. Foruak 1841 aurreko egoerara itzuli ziren.
- 1845: Udal lege zentralista eta Konstituzio moderatua onartu ziren.
- Betearazlea: Erreginak.
- Legegilea: Erreginak eta Gorteek.
- Estatua konfesionala zen.
- Alejandro Mon: Zergen arrazionalizazioa.
- Pidalen erreforma: Hezkuntzaren zentralizazioa.
- 1846: Hauteskunde legea (%0.8ko sufragio zentsitarioa).
- 1848: Kode Penal berria.
- 1851: Konkordatua (Elizak eta Estatuak akordioa sinatu zuten). Desamortizazioak onartu ziren, eta Estatuak Eliza babestu zuen.
- 1852: Probintzia banaketa eta burokrazia modernizatu ziren.
Biurteko Progresista (1854-1856)
Arrazoiak eta Altxamendua
- Vicalvarada matxinada (1854): O’Donnell jenerala izan zen arduraduna. Gobernuaren ustelkeria salatu eta askatasun gehiago eskatu zituen.
- Manzanaresko Manifestua: Cánovasek idatzi eta O’Donnellek sinatu zuen. Erreginaren inguruko klero taldearen aurka zegoen.
- Ondorioa: Erreforma gogorrak eskatu ziren, eta Espartero progresista gobernuan jartzea lortu zen. 1837ko Konstituzioa ezartzea proposatu zen.
Gertaera Nagusiak
- 1855: Trenbideen Legea onartu zen, kanpoko kapitala erakartzeko. Europako zabalera baino zabalera handiagoa ezarri zen, inbasioak ekiditeko (ondorio ekonomiko txarrak ekarri zituen).
- Madozen Desamortizazioa: Desamortizazio zibila eta erlijiosoa egin zen, diru galera handiak ekarriz.
- 1856: Banketxeen Legea onartu zen.
- Konstituzio Non Nata: Konstituzio progresista bat idatzi zen, baina ez zen indarrean jarri.
Etapa amaieran gatazkak gora egin zuen. Erreginaren aginduz, O’Donnellek gobernu moderatua osatu zuen.
Moderantismoaren eta Batasun Liberalaren Itzulera (1856-1868)
Batasun Liberala eta Krisia
- 1856-1857: Narváez eta O’Donnell moderatuak txandakatu ziren. 1845eko Konstituzioa berrezarri zen.
- 1858-1863: Batasun Liberala (O’Donnell): Progresista moderatuak eta moderatu aurrerakoiak elkartu ziren. Ekonomian aurrerapena izan zen.
- Arazoak: 1860ko matxinada karlista eta erregimenaren aurkako protestak.
- 1863-1868: Moderatuak boterean, hauteskundeetan iruzur eginez. Politika ezegonkorra zen. Europako krisi ekonomikoak langabezia, altxamenduak, errepresioa eta protestak eragin zituen.
1868ko Iraultza Loriatsua
- 1866: Ostendeko Ituna: Moderatuen oposizioa elkartu zen Isabelen erregimena kentzeko asmoz.
- 1868: Iraultza Loriatsua: Altxamendu militarrak hiritarren laguntza izan zuen erregimenaren aurka.
- Faktoreak: Sistema politikoaren krisia, Isabel II.a ez zen gustukoa, eta krisi ekonomikoa.
- Eskaerak: Gizonezkoen sufragio unibertsala, eskubide eta askatasunak, eta erregina kentzea.
- Lorpenak: Erreginak alde egin zuen, eta behin-behineko gobernua ezarri zen.