Inperialismoaren eta Kolonialismoaren Gakoak

Faktore Ekonomikoak eta Industria Iraultza

Faktore ekonomikoek eragin handiagoa izan zuten inperialismoaren hedapenean. Bigarren Industria Iraultzarekin, ekoizpenak gora egin zuen, eta industriaren eskakizun berriei erantzuteko lehengaien premia ekarri zuen.

Erresuma Batuak izan ezik, protekzionismoa ezarri zuten herrialde gehienek beren produktuak babesteko. Hala, estatu guztiek koloniak sortu zituzten, helburu hauekin:

• Beren industrietako produktuak saltzeko merkatu esklusiboak izatea.
• Lehengaiak eskuratzea.
• Beren etekinak arriskurik gabe inbertitzea.

Merkataritza-hedapena zela-eta, potentziek ezinbestekoa zuten itsas ibilbide nagusietan portuak izatea, ontziak erregaiz betetzeko.

Gutun Konpainiak: Definizioa eta Gainbehera

Gutun konpainiak *errege gutun edo gutun konstituzional bat jasotzen zuten merkataritza-enpresa pribatuak ziren, zeinaren arabera kolonia bateko gobernua edo ustiapena haien eskuetan jartzen baitzen*.

Konpainia haiek, ordea, beren izen ona galdu zuten askotariko gehiegikeriak zirela-eta, eta gobernuek hartu zuten kolonien gaineko zuzeneko administrazioaren ardura.

Merkataritza Kolonien Ezaugarriak

Merkataritza koloniak kostaldean sortu ohi ziren, kokaleku egokian izaten zituzten portuak, eta kanpoarekin ongi komunikatuta zeuden. Ezaugarri nagusiak hauek ziren:

• Ez zuten izaten lurralde-hedadura handia.
• Ez ziren erabiltzen hedapen kolonialerako.
• Esportazioak eta lehengaien trukea ziren haien xedeak.
• Oinarri estrategiko modura edo itsasontziak ikatzez hornitzeko portu gisa ziharduten.

Britainiarren Jarduera Koloniala

Jarduera kolonialaren bidez, britainiarrek agindupeko eremuak sortu zituzten, besteak beste, Kanadan, Australian eta Zeelanda Berrian.

Kasu berezia izan zen Hegoafrika; agindupeko eremu hartan, gutxiengo zuriari (britainiarrari edo boerrari) aitortu zitzaizkion eskubide eta pribilegio sozial guztiak.

Afrika: Kairo eta Lurmutur Hiriaren arteko Inperioa

Ekialdeko Afrikan, britainiarrek inperio jarraitu bat osatu nahi izan zuten Lurmutur Hiriaren eta Kairoren artean. Mendebaldeko Afrikan, berriz, zenbait koloniaren bidez Hegoaldeko Afrikarekiko komunikazioa bermatu zuten.

Frantziaren Hedapen Koloniala (1871ko Porrotaren Ostean)

Frantziaren ospea oso ahulduta zegoen nazioartean, Prusiaren kontrako gerran 1871n izandako hondamenaren eta Suezko kanalaren gaineko kontrola galdu izanaren eraginez. Porrot haiei aurre egiteko, Jules Ferry lehen ministroak kolonizazioari bultzada eman zion 1880ko hamarraldiaren hasieran.

Haren agintaldian, komunitate kultural eta politikoa sortzea izan zen hedapen kolonialaren helburua, interes ekonomikoei erantzuteaz gainera.

Kolonietako Gizarte Egitura Berriak

Kolonialismoa pairatutako kolonietan gizarte-egitura berri eta konplexuak sortu ziren. Gizarte-berdintasunik eza areagotu egin zen, eta gizartean banaketa handia sortu zen:

• Goi burgesia koloniala, funtzionario, merkatari eta militarrek osatua.
• Tokiko eliteak, tokiko buruzagiek osatuak.
• Tokiko burgesia ertaina, funtzionario, merkatari eta profesionalak biltzen zituena.
• Hirietako proletariotza ugaria eta nekazariak, eskubide urri eta lan-baldintza izugarriak zituztenak.