Independentzia Gerra (1808-1814): garapena, aldiak eta data nagusiak

Resumen

Dokumentuak Espainiako Independentzia Gerra (1808-1814) aztertzen du: gerrilla-izaera, Juntak eta Batzar Zentrala, frantziarren nagusitasuna eta Napoleonen atzerapena. Kronologia laburra ere ematen du, Fontainebleauko Hitzarmenetik Fernando VII.aren itzulerara arte. Ikaslea gertaeren segida eta haien eragina ulertzen ikasiko du.

Puntos clave

Independentzia Gerra nagusiki gerrillen gerra izan zen, eta Ingalaterrako armadaren laguntza funtsezkoa izan zen bataila handietan.
Maiatzeko fusilamenduen ondoren erresistentzia probintzietako juntetan antolatu zen, eta gero Goreneko Batzorde edo Junta Zentrala sortu zen.
Frantziarrek lurralde espainiar gehiena hartu zuten, Sevilla, Girona, Tarragona eta Cadizen salbuespenarekin.
1812an Napoleonek tropak Espainiatik atera zituen Errusiara bidaltzeko, eta Wellingtonek frantsesen kontra antolatu zuen armada.
1813ko abenduan Valencayko Ituna sinatu zen, eta Fernando VII.ak tronua berreskuratu zuen.
Fernando VII.ak Cadizeko erregimen liberala bertan behera utzi eta monarkia absolutua berrezarri zuen, Sei Urteko Absolutistari hasiera emanez.

Ponte a prueba

Gerraren Garapena eta Ezaugarriak

Independentzia Gerra, nagusiki, gerrillen gerra izan zen. Izan ere, erresistentziak ez zuen armada indartsurik eratzeko aukera izan. Erasoak, beraz, azkarrak, ustekabeak eta setioen bitartekoak izan ziren. Ingalaterrako armadak (Portugal babesten zegoenak) maiz eman zion laguntza Espainiako erresistentziari, eta hauen laguntza jasotzean soilik eman ziren bataila handiak.

Gerraren Aldiak

1. Inbasioa eta Erresistentziaren Antolaketa

Maiatzeko fusilamenduen ondoren, gerrilla antolatzen hasi zen. Erresistentzia antolatzeko, probintzietan batzordeak edo juntak antolatu ziren lehenik. Ondoren, probintzia batzarretako ordezkariek Goreneko Batzorde edo Junta Zentrala osatu zuten. Junta honen eginbeharra gerra antolatzea izan zen. Napoleonek, ezin izan zuela Espainiako lurraldea nahi bezain laster konkistatu ikusita, armada soldadu gehiagoz hornitu zuen eta erasoaldi handiak egin ziren.

2. Frantziarren Nagusitasuna

Armada frantsesa indarturik, lurralde espainiar gehiena mendean hartu zuen, hiri batzuen salbuespenarekin: Sevilla eta Girona (1810ean eroriak), Tarragona (1811n) edo Cadiz (gerra amaitu arte erresistentzian azkena).

3. Frantziarren Atzerapena

Napoleon Europa osoan borrokatzen ari zen eta fronte gehiegi zabalik zituen. 1812an, Espainiatik tropak atera eta Errusiara bidali behar izan zituen. Une honetan, Portugalen zegoen Wellington jeneral ingelesa Espainiara pasatu eta tropak antolatu zituen frantsesen kontra eginez. Armada frantsesak ezin izan zituen europar batailak irabazi, ez Errusian ezta Espainian ere. 1813ko abenduan, Napoleonek egoera ikusita, Fernando VII.ari tronua itzultzeko ituna sinatu zuen (Valencayko Ituna), eta Frantziako armada estatu espainiarretik erretiratzen hasi zen. Bere bueltan, Fernando VII.ak Jose I.aren eta Cadizeko erregimen liberalak bertan behera utzi eta Antzinako Erregimena zein monarkia absolutua berrezarri zituen, Sei Urteko Absolutistari hasiera emanez.

Data Garrantzitsuak (Kronologia)

1807

Fontainebleauko Hitzarmena: Frantziar gudarosteak Espainian sartzen dira eta Lisboa hartzen dute.

1808

Aranjuezeko Matxinada: Karlos IV.ak bere seme Fernando VII.arengan abdikatzen du.
Maiatzaren 2ko Madrilgo Matxinada.
Baionako Abdikazioak.
Gobernu Batzarren sorketa.
Napoleonek Espainiako errege aldarrikatzen du bere anaia Jose I.aren izenarekin.
Baionako Konstituzioa.
Garaipen espainiarra Bailenen.
Batzar Zentralaren sorketa Aranjuezen.
Napoleon Madrilen sartzen da.

1809

Zaragozaren gaineko bigarren eta Geronaren gaineko hirugarren setioen amaiera. Batasun hispano-britainiarra Napoleonen kontra.

1810

Batzar Zentralaren desegitea; lehen erregeordetza ezartzen da. Cadizeko Gorteen inaugurazioa. Cadizen gaineko setio frantziarra.

1812

Cadizeko Gorteek Konstituzioa onesten dute. Garaipen espainiar-britainiarra Arapiletan: Jose I.ak Madril uzten du.

1813

Jose I.a Gasteizko batailan garaitua delarik, Frantziara ihes egiten du. San Marcialeko Bataila, azken porrot frantziarra.

1814

Fernando VII.a Espainiara itzultzen da eta Konstituzioaren indargabetzea dekretatzen du.

Preguntas frecuentes

Zergatik izan zen gerrillen gerra Independentzia Gerra?

Erresistentziak ez zuen armada indartsurik eratzeko aukerarik izan, beraz erasoak azkarrak, ustekabeak eta setioen bitartekoak izan ziren. Ingalaterrako armadaren laguntza jasotzean soilik eman ziren bataila handiak.

Zer izan zen Junta Zentrala?

Probintzia batzarretako ordezkariek osatutako Goreneko Batzordea edo Junta Zentrala izan zen, gerra antolatzeko eginbeharrarekin.

Noiz itzuli zen Fernando VII. Espainiara?

1814an itzuli zen Espainiara, eta Konstituzioaren indargabetzea dekretatu zuen.