Guerra Civil, posguerra e franquismo en Galicia (1936-1975)

A Guerra Civil (1936-1939) e a Posguerra en Galicia

O período que se abre tralo inicio da Guerra Civil o 18 de xullo de 1936 constitúe unha etapa transcendental para a historia de España e, de Galicia, en particular.

Características da Guerra Civil en Galicia

A Guerra Civil en Galicia pódese definir con tres características principais:

• Inexistencia de fronte bélica: Este feito explícase pola rápida dominación dos sublevados en territorio galego, en contraposición ao resto de España onde a guerra durou tres longos anos.
• Brutal e indiscriminada represión inicial: O seu obxectivo foi lograr o sometemento absoluto da poboación.
• Resistencia armada con amplo apoio social: Esta resistencia, con características propias respecto a outras zonas do Estado, estivo protagonizada polos fuxidos ou escapados e, máis tarde, despois de 1939, polas guerrillas.

O Franquismo en Galicia (1939-1975)

A consolidación do franquismo supuxo para Galicia un tremendo retroceso no camiño do recoñecemento da súa singularidade e da súa autonomía. Durante este período, o uso do galego foi perseguido e a súa cultura só considerada en aspectos populares e folclóricos.

O Réxime e a Oposición Política e Cultural

O réxime, que se mantería ata a morte do ditador en 1975, apoiouse no exército, nas xerarquías eclesiásticas, na Falanxe, nos funcionarios e no gran capital, censurando as forzas contrarias á súa ideoloxía.

A actividade da oposición política ata 1950 desenvolveuse, sobre todo, no exilio en América, onde destaca o labor de Castelao. Despois desta data, esta oposición política galeguista deixou paso a unha vía máis centrada no cultural, liderada por Ramón Piñeiro a través da editorial Galaxia e da revista Grial.

Tan só a comezos dos anos sesenta comezaron a formarse na clandestinidade agrupacións políticas ata fundarse o Partido Socialista Galego (PSG) e a Unión do Pobo Galego (UPG). Tamén neste contexto desenvolveuse o movemento obreiro, impulsado polo Partido Comunista, e o movemento estudantil, así como as primeiras mostras de desconformidade en sectores importantes da Igrexa.

Evolución Socioeconómica de Galicia durante o Franquismo

Na evolución socioeconómica de Galicia durante o franquismo, temos que diferenciar dúas fases definidas claramente por parámetros case opostos:

Primeira Fase: Autarquía e Posguerra (1939-1959)

Nesta etapa, que se desenvolve nos anos da posguerra comprendidos entre 1939 e 1959, a economía de Galicia caracterízase pola autarquía na que estaba sumida, pola fame e a privación, polo estraperlo e o racionamento.

Segunda Fase: Desenvolvemento e Crise (1959-1975)

A segunda fase iníciase co Plan de Estabilización de 1959 e finaliza coa morte do ditador, aínda que xa a crise do petróleo de 1973 introduciu cambios importantes no panorama económico. Esta etapa caracterizouse polo forte intervencionismo estatal e a posta en marcha de políticas desenvolvistas.