Harreman funtzioa: nerbio-sistema eta zentzumenak

Resumen

Dokumentu honek harreman funtzioa aztertzen du, nerbio-sistemaren eta sistema endokrinoaren arteko desberdintasunekin hasita. Estimuluak, errezeptore motak eta ikusmena, usaimena, dastamena eta entzumena azaltzen ditu. Ikasleak estimulu-erantzun bidea eta zentzumen-organoen funtzionamendua ulertuko ditu.

Puntos clave

Nerbio-sistema nerbio-bulkaden bidez hedatzen da eta erantzun azkarra eta laburra du; sistema endokrinoa hormonen bidez hedatzen da eta erantzun motelagoa eta iraunkorragoa du.
Estimulua da kanpo edo barne ingurunean gertatzen den aldaketa hautemangarria, eta erantzun bat eragiten du.
Estimulu-bidea: estimulua → errezeptorea → nerbio-zentroa → erantzuna.
Kimioerrezeptoreak usaimena eta dastamena eragiten dituzte; mekanoerrezeptoreak ukimena, presioa, soinua eta mugimendua hautematen dituzte.
Fotoerrezeptoreak argia hautematen dute begietan, eta erretinak irudia nerbio-bulkada bihurtzen du.
Belarriak hiru atal ditu: kanpo-belarria, erdiko belarria eta barne-belarria; orekari ere eusten dio.

Ponte a prueba

Harreman Funtzioa eta Kontrol Sistemak

Nerbio-sistema: Nerbio-bulkaden bidez hedatzen da; erantzuna azkarra da eta iraupen laburrekoa.
Sistema endokrinoa: Hormonen bidez hedatzen da; erantzuna motelagoa eta iraunkorragoa da.

Estimuluak eta Erantzunak

Estimulua: Kanpo edo barne ingurunean gertatzen den edozein aldaketa, gure organismoarentzat hautemangarria dena eta erantzun bat eragiten duena. Harreman-funtzioak gure artean eta besteekin interakzioa izateko balio du.

Erantzun motak

Gihar efektoreak: Erantzun motorra.
Guruin efektorea: Jariatze-erantzuna.

Estimuluaren bidea

Estimulua → Errezeptorea → Nerbio-zentroa → Erantzuna.

Zentzumen-errezeptoreak

Barne-errezeptoreak: Barneko informazioa jasotzen dute (adibidez, presioa).
Kanpo-errezeptoreak: Kanpoko estimuluak jasotzen dituzte (soinua, argia, ukimena...).

Errezeptore motak

Kimioerrezeptoreak: Usaimena eta dastamena (sudurrean eta mihian).
Mekanoerrezeptoreak: Ukimena, presioa, soinua eta mugimendua (larruazalean eta belarrian).
Fotoerrezeptoreak: Argia (begietan).
Termoerrezeptoreak: Tenperatura (azalean).
Nozizeptoreak: Min handia (gorputz osoan).

Ikusmena eta Larruazala

Kornea: Argia desbideratzen du.
Begi-niniak: Argi-kantitatea kontrolatzen dute.
Kristalinoa: Irudiak enfokatzen ditu.
Erretina: Irudia nerbio-bulkada bihurtzen du.
Epidermis: Kanpo-geruza fina.
Dermis: Larruazalaren barruko geruza lodia.

Usaimena eta Dastamena

Usaimenari esker, aireak garraiatzen dituen substantzia kimikoak hautematen ditugu kimioerrezeptoreen bidez. Sudur-hobien barruan, mukosa garrantzitsuena pituitarioa da, usaimen-errezeptoreak bertan daudelako. Zaporea dastamenaren bidez hautematen dugu; mihian daude dastamen-kimioerrezeptoreak.

Entzumena eta Oreka

Soinuak entzumenaren bidez hautematen ditugu. Belarriak hiru atal ditu: kanpo-belarria, erdiko belarria eta barne-belarria. Gorputzaren orekari eusten dio. Egitura: Belarri-hegala → Kanpo-entzunbidea → Tinpanoa → Mailua, ingudea eta estribua → Eustakioren tronpa.

Preguntas frecuentes

Zein da nerbio-sistemaren eta sistema endokrinoaren arteko desberdintasun nagusia?

Nerbio-sistema nerbio-bulkaden bidez hedatzen da eta erantzun azkarra eta laburra eragiten du. Sistema endokrinoa hormonen bidez hedatzen da eta erantzun motelagoa eta iraunkorragoa du.

Zein errezeptorek hautematen dute argia?

Fotoerrezeptoreak dira argia hautematen dutenak, begietan daudenak.

Zer atal ditu belarriak?

Belarriak hiru atal ditu: kanpo-belarria, erdiko belarria eta barne-belarria.