Gurutzadak: kausak, gertaerak eta ondorioak (I., II. eta III.)

1. Gurutzada

Kausak

1. Ekialdeko kristauek mendebaldekoei laguntza eskatu zieten seljuktar turkiarrek etengabe erasotzen zituztelako eta haien lurraldeak galtzen ari zirelako. Bizantzioko enperadoreak eta hango elizako patriarkak Erromako gotzainari (garai horretan Urbano II.a zen) laguntza eskatu zioten. Horrela, mendebaldeko kristauek ekialdera joan behar zuten Kristautasuna defendatzera. Gainera, turkiarrek Jerusalemera zihoazen erromesak hiltzen zituzten eta Lur Santuetarako bideak itxi zizkieten kristauei.
2. Urbano II.ak berehala ikusi zuen aukera: Europan, nekazaritzako hobekuntzari esker, jende soberakin handia zegoen feudoetan. Gazteluetan zaldun gehiegi bizi ziren, gazteak, ondo prestatuak eta etorkizunik gabeak. Haiendako irtenbide bakarra gerra zen. Urbanok Europako zaldunei dei egin zien, Lur Santuak askatzera joan zitezen. Horrela, gazteluetatik arriskua ateratzen zuen. Nekazarien seme askok ere gurutzadara joan nahi izan zuten.

Deialdia

Urbano II.ak 1095. urtean, Gabonetan, Clermont-eko Kontzilioa bildu zuen, Europako gotzainekin. Han egin zuen deialdia.

Partaide nagusiak

• Bouilloneko Godofredo eta Balduino bere anaia (benetako fededunak).
• Normandiako Roberto.
• Tolosako Raimundo (hegoaldeko zaldunen buruzagia).
• Tarentoko Bohemundo eta bere anaia (Siziliako normandiarrak).

Noble hauek beren etxeko bigarren edo hirugarren semeak ziren eta ez zuten etorkizunik Europan.

Ekintzak

1. 1095. urtean, Urbano II.ak Clermont-eko Kontzilioa deitu zuen.
2. Palestina eta beste "Leku Santuak" askatzeko proiektua kontuan hartzen hasi zen, Bizantziar Inperioak 1071n Mantzikerteko batailan porrot egin ondoren.
3. 1097. urtean Konstantinoplara iritsi ziren.
4. Jerusalem hartu zuten, 1099ko uztailaren 15ean.

Ondorioak

1. Mentalitatearen aldaketak: Islamarekiko harremanak etsaiagoak bihurtu ziren. Iberiar Penintsulako "Errekonkista" deritzonaren eragina. Jantzi zuria eta gurutze gorria sinbolo bihurtu ziren.
2. Ordena Militarrak sortzea:
   • 1118an, 9 zaldunek Tenpluko Zaldunen Ordena sortu zuten (Tenplarioak), erromesak babesteko eta Lur Santuak defendatzeko. Zaldun hauek monje bihurtu ziren, monjeen bizimodua eta arautegia zuten, baina haien lan nagusia gerra zen.
   • 1113an, beste Ordena bat agertu zen, San Joan Ospitalekoak (Ospitalarioak), erromesak eta gurutzatuak zaintzeko (Jantzi beltza, gurutze zuria).
   Ordena militar hauei lur asko eman zitzaien.
3. Ondorio ekonomikoak: Gurutzatuek Ekialdeko itsas portu garrantzitsuenak hartu zituzten. Merkataritzak musulmanen eskuetan jarraitu zuen, baina gurutzatuek zergak jasotzen zituzten. XII. mendetik aurrera, gurutzadiei esker, Europako merkataritza berpiztu zen.
4. Ondorio politikoak: Ekialdean estatu feudal batzuk sortu zituzten gurutzatuek: Edesako Konderria, Antiokiako Printzerria, Tripoliko Konderria eta Jerusalemgo Erresuma. Feudalismoa Ekialdean ezarri zen.
5. Ondorio eklesiastikoak: Aita Santuaren boterea handitu egin zen gerra honen ondoren.
6. Ondorio emozionalak: Europan erlijio-giro oso indartsua arnasten zen.

2. Gurutzada

Kausak

• Kristauek Edesako Konderria galdu zutenean hasi zen (1144).

Deialdia

Bigarren Gurutzada 1147-1149 bitartean izan zen. Aita Santu Eugenio III.ak iragarri zuen, baina Clairvauxko San Bernardok predikatu zuen. Gurutzada berri honek erregeak, nobleak eta apezpikuak erakarri zituen (Frantziako Luis VII.a eta Alemaniako Konrado III.a). Gurutzada 1147an hastea erabaki zuten.

Partaide nagusiak

• Frantziako Luis VII.a.
• Alemaniako Konrado III.a.
• Europako noble batzuk.

Ondorioak

1. Ez zuten Lur Santua askatu.
2. Gurutzada bi taldetan banatu zen, baina bi taldeak suntsitu egin zituzten Seljuktar Turkoek.
3. Bizantziar Inperioaren eta gurutzaden arteko tentsioa handitu egin zen.
4. Gurutzada honen ostean, Egipto erasotzea erabaki zen, musulmanak Jerusalemgo hegoaldean baitzeuden.

3. Gurutzada

Kausak

• Saladinok Jerusalem hartu izana (1187).
• Ingalaterrako Henrike II.ak eta Frantziako Filipe II.ak gatazka bukatu zuten, gurutzada berria egiteko.

Partaide nagusiak

• Ricardo I.a Lehoi Bihotza (Ingalaterrakoa).
• Frederiko I.a Barbarroja (Erromatar Inperio Santukoa).
• Filipe II.a (Frantziakoa).

Ekintzak eta Ondorioak

1. Frederiko I.a Barbarroja enperadoreak armada erraldoia eraman zuen, baina Lur Santura iritsi aurretik ito egin zen. Bere tropa asko desmoralizatu eta etxera itzuli ziren.
2. Ricardo I.a Lehoi Bihotzak Acre konkistatu zuen.
3. Ricardo eta Saladino arteko borroka batzuk izan ziren. Ricardok, zenbakizko desabantaila izan arren, garaipenak lortu zituen.
4. 1192ko irailaren 2an, Ricardo eta Saladino arteko bake-ituna sinatu zen: Jerusalem musulmanen kontrolpean geratuko zen.
5. Itunaren arabera, Jerusalemgo hiria bisitatzen zuten erromes kristauek armak utzi beharko zituzten. Ricardok Lur Santua utzi zuen urriaren 9an.
6. 1193. urtean, Saladino sukarrak jota hil zen.
7. Ricardo harrapatu eta 15 hilabete geroago askatu zuten, 150.000 markako erreskate bati esker. 1199. urtean, Frantziara joan zen bere lurraldeak defendatzera, eta defentsa horretan, zurezko gezi pozoitu batek hil zuen.
8. Jerusalem berreskuratzeko Hirugarren Gurutzadaren porrot erlatiboak Laugarren Gurutzadaren deialdia ekarri zuen sei urte geroago.