Cando se usa a forma oblicua do pronome tónico?

Úsase cando o pronome vai precedido de preposición, funcionando como complemento. Tamén se emprega nas comparativas cando o segundo termo é un pronome, precedido de ca ou coma.

Que é o dativo de solidariedade?

É un uso en que o emisor implica o interlocutor nos feitos, co pronome de segunda persoa (che, vos, lle, lles). Pódese eliminar do enunciado sen que varíe o seu significado esencial.

Que son os hipergaleguismos?

Son erros que resultan de aplicar a cultismos ou semicultismos as evolucións fonéticas próprias das palabras patrimoniais, como escea por scena ou ambente por ambiente.

Pronome persoal tónico e átono e corrección léxica en galego

Resumen

Esta guía explica os usos do pronome persoal tónico e átono en galego, incluíndo o dativo de solidariedade. Tamén recolle os principais tipos de desviacións léxicas da norma (hipergaleguismos, vulgarismos, arcaísmos, lusismos e dialectalismos), con exemplos de cada un para que o estudante aprenda a identificalos e corrixilos.

Puntos clave

O pronome tónico forma grupo fónico propio e funciona como suxeito ou atributo sen preposición, e como complemento con preposición.
As formas oblicuas (min, ti, el/ela, vostede, nós...) úsanse como complementos e tamén nas comparativas precedidas de ca ou coma cando o segundo termo é un pronome.
Os pronomes tónicos de terceira persoa contraen coas preposicións en e de (nel, delas).
O pronome átono necesita apoiarse noutro elemento, normalmente un verbo, e adoita ser complemento directo ou indirecto.
O dativo de solidariedade usa che, vos, lle, lles para implicar o interlocutor e pode eliminarse sen alterar o significado esencial.
Os hipergaleguismos aplican mal evolucións fonéticas a cultismos (escea, ambente, humán) e os vulgarismos son alteracións da lingua oral (pidir por pedir, somana por semana).

Resumen generado con IA a partir del documento. Ponte a prueba

O pronome persoal tónico

Os pronomes tónicos constitúen un grupo fónico por si mesmos e poden ter funcións distintas segundo vaian acompañados ou non de preposición:

Con preposición: complemento directo, indirecto, suplemento, complemento circunstancial ou complemento axente.
Sen preposición: suxeito ou atributo.

As formas rectas do pronome tónico (que non levan preposición) actúan como suxeito e atributo. Pola súa banda, as formas oblicuas (min, ti, el/ela, vostede, nós/nosoutros, vós/vosoutros, eles/elas, vostedes), que necesitan preposición, funcionan como complemento.

Uso en comparativas e contraccións

A forma oblicua tamén se debe empregar nas comparativas cando o segundo termo é un pronome. Vai precedida das conxuncións ca ou coma, segundo sexa unha comparativa de superioridade, de inferioridade ou de igualdade.

Os pronomes tónicos de terceira persoa (el/ela, eles/elas) contraen coas preposicións en e de (exemplos: delas, nel, etc.).

x+gc8jeaf1J5AAAAABJRU5ErkJggg==

O pronome átono

O pronome persoal átono precisa apoiarse noutro elemento lingüístico; normalmente faino nun verbo. Adoita funcionar como complemento indirecto e directo ou como marcador das formas pronominais do verbo.

O dativo de solidariedade

Mediante o dativo de solidariedade, o emisor implica o interlocutor nos feitos aos que se refire, procurando unha maior proximidade afectiva. Os pronomes que se empregan son os de segunda persoa: che, vos, lle, lles. Para recoñecer doadamente os casos en que o pronome de segunda persoa é dativo de solidariedade, este debe poder ser eliminado do enunciado sen que varíe o seu significado esencial.

Léxico estándar e desviacións da norma

Hipergaleguismos

Son o resultado de aplicar a cultismos ou semicultismos as evolucións fonéticas propias das palabras patrimoniais de xeito incorrecto:

Supresión indiscriminada de -n- ou -l- intervocálicos: escea, ordear, abandoar, condear.
Redución de ditongos crecentes etimolóxicos: ambente, conscente, inconvinte, cencia, suficinte, recipente.
Alteración de sufixos e terminacións: humán, urbán, mediciña, sinceiro, primaveira.
Alteración de consoantes ou grupos consonánticos: refrexo, hino, simpre, direición, ausoluto, iñorante.

Vulgarismos e castelanismos

Son palabras que presentan alteracións propias da lingua oral en rexistros vulgares, rexeitadas pola norma escrita:

Asimilacións e disimilacións vocálicas: anduriña (por andoriña), pidir (por pedir), lovar (por lavar), somana (por semana), miñá (por miña), teléfano (por teléfono).
Adicións ou supresións de fonemas: amoto, arradio, a ialma, ademirar, mullere, facere, vran, espranza, virtú, verdá.
Metáteses: probe, Calros.
Reducións ou vocalizacións en grupos consonánticos: aito, aluno, perfeuto, inorante.

Arcaísmos

Consisten en formas propias do galego medieval que son empregadas para substituír formas coincidentes co castelán (conquerir, vegada, tiduo, etc.). Noutros casos, trátase de grafías arcaizantes como cibdade, nascer, coor, door, etc.

Lusismos

Consiste en tomar formas portuguesas en detrimento das correspondentes galegas: sul, simplesmente, próprio, ponta, rexistar... Tamén existen lusismos morfolóxicos (cais, úteis) e gráficos (governo, povo, sem, vozes).

Dialectalismos

Son solucións morfolóxicas propias da fala de determinadas áreas, pero diferentes das fixadas na norma (pantalois, ran, irmau, narís). Non debemos confundir estas variedades diatópicas, que afectan á morfoloxía, cos localismos léxicos, que aínda que sexan exclusivos dunha zona, están incorporados ao galego normativo (exemplos: raposo-golpe, rapante-meiga, xouba-parrocha).